Жылагъуэ

Адыгэ лъэпкъым, бзэм, щэнхабзэм ехьэлIа Iуэху щхьэпэ куэд зэфIэзыгъэкI цIыхущ Брам (Куэблэ) Алатин. Илъэс 30-м нэблэгъауэ егъэджакIуэу мэлажьэ, Тыркум и къалэ зыбжанэм ирагъэблагъэурэ курыт школхэм, лицейхэм щылэжьащ, еджапIэм и унафэщIуи щытащ. Езыр хуабжьу дихьэхыу толэжьыхь этимологиемрэ фонетикэмрэ. 

Нэхъыбэ дыдэрэ псэухэр Кавказым исхэрауэ жаIэ ижь-ижьыж лъандэрэ. Абы и щыхьэт хуэдэщ къыщалъхуа махуэмкIэ цIыхум дыщехъуэхъукIэ Iуэхугъуэ къызэрыгуэкI хуэдэу къытщыхъуу «илъэсищэ иджыри къуигъэгъащIэ!» - жытIэу дызэрехъуэхъур.
ЩIэныгъэлIхэри къэхутакIуэхэри илъэс куэд щIауэ и ужь итщ мы Iуэхум и пэжыпIэр къатIэщIыну. Къэбгъэлъагъуэмэ, гъащIэ кIыхь зиIэхэм я бжыгъэмкIэ Кавказыр япэ итщ Урысей псом.

Хамэ къэрал щыпсэуми, гукIи, псэкIи, унагъуэкIи хэкум къыпыщIа ди лъэпкъэгъухэм ящыщщ Дыгъужьхэ я унагъуэр.
Дыгъужь УаIелрэ КIэдыкIуей Нансирэ я унагъуэр Иорданием и къалащхьэ Амман щопсэу, ауэ Налшык быдэу къыпыщIащ, сыт щхьэкIэ жыпIэмэ, абыхэм я унагъуэм къежьапIэ хуэхъуар ди республикэм щагъэкIуа студентыгъуэ илъэсхэрщ.

Журналист, тхакIуэ, тхылъ къыдэгъэкIын IэнатIэм жыджэру щылажьэ Котляровэ Марие зымыцIыху ди республикэми абы и гъунэгъу щIыналъэхэми ису къыщIэкIынкъым. Зыпэрыт IэнатIэхэмрэ ищIэ лэжьыгъэхэмрэ гъащIэ псо къызэщIаубыдэ, и къэхутэныгъэхэмкIэ, и хэкум хуиIэ лъагъуныгъэмкIэ гъэнщIауэ. Аращ абы и лэжьыгъэ псоми лъабжьэ яхуэхъужыр.

«Урысей гвардием и махуэхэр» акцэм хыхьэу УФ-м и Лъэпкъ гвардием и къудамэу КъБР-м щыIэм дзэ къулыкъур щезыхьэкIхэу майор Хьэсанэ Зауррэ капитан Къуэшокъуэ Азэмэтрэ Налшык къалэм и школхэм ящыщ зым и класс нэхъыжьхэм щIэсхэм драгъэкIуэкIащ лIыгъэм и дерс.

 Офицерхэр школакIуэхэм яхутепсэлъыхьащ Къэбэрдей-Балъкъэрым щыпсэухэм Хэку зауэшхуэм и илъэсхэм зэрахьа лIыгъэмрэ хахуагъэмрэ.

Хэку зауэшхуэм нэмыщI, ХХ лIэщIыгъуэм Къэбэрдей-Балъкъэрым и цIыхухэм я нэгу щIэкIа гуауэт 1944 гъэм ди къуэш балъкъэр лъэпкъыр залымыгъэкIэ я лъахэм зэрырагъэкIар.

Ди республикэ мыиным зэныбжьэгъурэ зэакъылэгъуу щызэдэпсэу адыгэхэмрэ балъкъэрхэмрэ игъащIэ лъандэрэ лъэныкъуэ куэдкIэ зэрыIыгъщ. Иригушхуэу ахэр ирагъэщхь зи дамитIыр шэщIа къуршыбгъэ уардэм.

ФIыуэ сощIэж зи жьэгу пащхьэр 1944 гъэм зрагъэбгына лIыжьхэр, фызыжьхэр, сабийхэр зэщIэгъуагэу хэкум щраша а гъатхэ махуэ жагъуэр.

Урысей МВД-м Прохладнэ щиIэ къудамэм щекIуэкIащ къэрал кIуэцI IуэхухэмкIэ органхэмрэ къэрал кIуэцIыдзэхэмрэ я ветеранхэм я советым и лэжьыгъэр къыщызэщIакъуэж-хэхыныгъэ зэIущIэ.

Абы хэтащ КъБР-м щыIэ МВД-м и ветеранхэм я зэгухьэныгъэм и тхьэмадэ Пыхъ МуIэед, къудамэм къулыкъущIэхэм ядэлэжьэнымкIэ и IэнатIэм и унафэщI Жыласэ Мурат, Прохладнэ къалэмрэ районымрэ къэрал кIуэцI IуэхухэмкIэ я органхэм я ветеран 58-рэ.

Урысей МВД-м Аруан районым щиIэ къудамэм 2022 гъэм гъатхэпэм и I6-м зыхуигъэзащ илъэс 28-рэ зи ныбжь къэхъундэс цIыхубзым. Щхьэусыгъуэр сом 150000-рэ и уасэ дыщэхэкIхэр и унэм зэрыщIэкIуэдыкIарт. Абыхэм ящыщхэр иужьу абы щызыкIэрилъхьар щIышылэм и 15-рщ, гъатхэпэм и 16-м гу лъитащ языныкъуэхэр зэрыхэмылъыжым.

«Макдональдс» цIэр къызытекIыр куэд бжыгъэм ит зэкъуэшитIым я унэцIэщ. Гъатхэпэм и 14-м шхапIэм и къудамэ псори Урысейм иIэпхъукIыжащ, абы щылэжьа цIыху бжыгъэшхуэ лэжьапIэншэу къагъанэри.

Урысей ОМВД-м следствиемкIэ и къудамэу Iуащхьэмахуэ районым щыIэм 2022 гъэм гъатхэпэм и пэщIэдзэм уголовнэ Iуэху къиIэтащ Къэрэшей-Шэрджэс Республикэм щыщ, илъэс 26-рэ хъу цIыхубзым теухуауэ. Абы шэч хуащI УФ-м и Уголовнэ кодексым и 159-нэ статьям и 2-нэ Iыхьэм къыщыхьа щIэпхъаджагъэр (гъэпцIэныгъэ) илэжьауэ.