Жылагъуэ

Псэм и даущ, пщIащэ щхъыщхъ макъ. ЩIэфиежу къыкъуэу жьыбгъэр мэдэхащIэ. ешкIурэхыу ежэх псынэпс къабзэми щIэтщ адыгэ макъамэ. 

Дыгъэр къепсщ, псым хэпсэщ, нурыфIэу зэщIэблэри - псэр къэхъуащ. Псэм дахагъэу иIэмрэ плъыфэу абы игъуэтымрэ пхуэмытхынщ. Къару мыкIуэщI псэм зэрыхэтым и щыхьэтщ «псибл иIэщ» жыIэгъуэри. ФIыгъуэу, хужьыгъэу щыIэр зыхэлъ псэр цIыхухэм зэхуэдэу, зэщхьу ДыкъэзыгъэщIам къыщытхилъхьэкIэ, къыщытIуилъхьэкIэ, дипкъ щригъэувэкIэ, зэман зэрыдэкIыу языныкъуэхэр щхьэ нуркIэ мыблэжрэ, сыт дахагъэ еджэу щIыщымытыжыр? 

ЦIыхубэ хозяйствэмрэ къэрал къулыкъумкIэ Урысей академием Кавказ Ищхъэрэм щиIэ къудамэм и студент Мэремщауэ Хъызыр «Непокорённые» дунейпсо проектым хэтынухэм ящыщщ. А Iуэхум хагъэхьащ къэрал 14-м (Беларусием, Къыргъызстаным, Абхъазым, Таджикистаным, Узбекистаным, Тыркуменистаным, Приднестровьем, Молдовэм, Луганск, Донецк цIыхубэ республикэхэм, Венгрием, Сербием, Китайм) щыщ щIалэгъуалэ жыджэри 100. Ахэр Москва щыщIэдзауэ Брест нэс кIуэнущ, къалэ щIыхьыцIэ зыфIаща къалэ-лIыхъужь 11-р къызэщIиубыдэу. 

Къэбэрдей-Балъкъэрым и къэралыгъуэр илъэси I00 зэрырикъум и щIыхькIэ, мы гъэм и шыщхьэуIум Урысейм и щIыналъэхэм щыщ альпинисти I00 Iуащхьэмахуэ дэкIынущ, «Эльбрусиада-I022» проектым хыхьэу. Ар къызэригъэпэщащ Урысейм альпинизмымкIэ и Федерацэм, КъБР-м и Правительствэр и дэIэпыкъуэгъуу.

Бгым дэкIыну альпинистхэр къыхахынущ ахэр Iуэхум зэрыхуэхьэзырыр тещIыхьауэ. КъищынэмыщIауэ, абыхэм медицинэ тхылъ къыIахынущ, спортым хэтыну хуит  зэращIым теухуауэ.  

 КIарэ Галинэ «Экология - жизнь» щIыналъэ зэхуаку жылагъуэ  зэщIэхъееныгъэм и унафэщIым и къуэдзэщ. Бзылъхугъэр ирагъэкIуэкI лэжьыгъэр зыхуэдэм тедгъэпсэлъыхьащи, ди гуапэу фыщыдогъэгъуазэ къыджиIам.  

ЕгъэджакIуэ, дохутыр, щIэныгъэлI телъыджэу щыта Iэщнокъуэ Исуф Хьэсэн и къуэр 1937 гъэм мэлыжьыхьым и 25-м Старэ Урыху къуажэм къыщалъхуащ. I960 гъэм Дагъыстэн къэрал медицинэ институтыр къиуха нэужь, Iуащхьэмахуэ районым щыIэ Гундэлэн участкэ сымаджэщым и дохутыр нэхъыщхьэу илъэсищкIэ лэжьащ.

Iэщнокъуэм къызэгъэпэщакIуэ Iэзагъ зэрыхэлъыр и щIалэгъуэм наIуэ къэхъуат. Терапие, хирургие, уз зэрыцIалэхэм щеIэзэ къудамэхэм папщIэ ухуэныгъэщIэхэр, сымаджэщым и лэжьакIуэхэм щхьэкIэ къатитIу зытет унэ зэрыхуэныкъуэр пхигъэкIыфат абы.

УФ-м и Къэрал Думэм Промышленностымрэ сату хуэIухуэщIэхэмкIэ и комитетым и КъэпщытакIуэ гупым иджыблагъэ иригъэкIуэкIа зэIущIэм хэтащ КъБКъУ-м щIэныгъэ-къэхутэныгъэ лэжьыгъэмкIэ и проректор Хьэшыр Светланэ.

Бэрбэч ХьэтIутIэ и цIэр зезыхьэ Къэбэрдей-Балъкъэр къэрал университетым и лIыкIуэхэр «ЕджапIэ нэхъыщхьэм и къэкIуэнур» зи фIэщыгъэ, щIэныгъэ нэхъыщхьэ щрагъэгъуэт IуэхущIапIэхэм я X зэхуэсым и лэжьыгъэм иджыблагъэ хэтащ.

Хьэлэмэтыр матэм илъщ, гъэщIэгъуэныр гъуанэм исщ, жытIэу щытащ дыщысабийм щыгъуэ. А псалъэхэм къарыкIыр и кIэм нэсу къыщыбгурыIуэр хьэлэмэтым е гъэщIэгъуэным урихьэлIа иужьщ, дауи. Матэм илъыр къипхыфынущ, и лъащIэми улъэIэсыфынущ, ауэ гъуанэм лъабжьэ имыIэнкIи хъунущ… 

КъытщIэхъуэ щIэблэм яхэлъыпхъэ хьэл-щэнымрэ я дуней еплъыкIэм лъабжьэ хуэхъумрэ я щIэдзапIэщ ар къызыхэкIа и унагъуэр. Сэ сыкъыщыхъуа унагъуэр хабзэрэ нэмысрэ, зэгурыIуэрэ зэдэIуэжрэ зэлът. Ди адэ-анэм дызэрыцIыкIурэ дыщIапIыкIащ езыхэм нэхъыжьхэм я щIэину къахуэна лъэпкъ фIыгъуэм: адыгэ хабзэм, пщIэм, нэмысым.