Жылагъуэ

Къэбэрдей-Балъкъэрым щыпсэухэу пщIэ зыхуэсщIхэ!

Накъыгъэм и 1-р Гъатхэмрэ лэжьыгъэмрэ я махуэщ

Хэку зауэшхуэр щекIуэкIа илъэсхэм письмо зэхуатхыу щытащ. Дзэ Плъыжьым ираджахэм я адэ-анэхэм, щхьэгъусэхэм, къуэшхэм, шыпхъухэм, Iыхьлыхэм я хъыбар къызэращIэр письмот. Сэлэт письмохэр блэкIа зэманым и фэеплъ хъуахэщ икIи ахэм уакъыщеджэкIэ IупщIу уи нэгу къыщIагъэхьэ зауэм и гъуэгуанэ хьэлъэр, хьэзабрэ гузэвэгъуэу ди цIыхухэм ятелъар, я гупсысэхэр зытеухуауэ щытар. 
Куэд яхэтакъым ди цIыхухэм зи гъащIэр дзэ къулыкъум траухуэн мурад яIэу. Ауэ фашистхэр къыщыттеуэм мэкъумэшыщIэхэр, курыт еджапIэр къэзыухагъащIэхэр, класс нэхъыщхьэхэм щеджэхэр сэлэт хъуахэщ. 

Урысей МВД-м и Управленэу Налшык къалэм щыIэм щекIуэкIащ 2022 гъэм и япэ мазищым я лэжьыгъэм кърикIуахэр щызэхалъхьэжа, къапэщыт къалэныщIэхэр щаубзыхуа зэIущIэ. 

Дон Iус Ростов къалэм Лышх узыфэхэмкIэ и медицинэ къэхутакIуэ IуэхущIапIэм и дохутырхэм къыдагъэкIащ «Лъатэр лышхым зэриубыдам щыхьэт техъуэ щытыкIэхэм» теухуа тхылъ. Мы узыфэ лIэужьыгъуэр дуней псом нэхъ зыщызубгъуахэм ящыщщ, ди жагъуэ зэрыхъунщи. 

КъБР-м и Iэтащхьэ КIуэкIуэ Казбек республикэм и «Медицинэ дэIэпыкъуэгъу псынщIэм» и лэжьакIуэхэм я IэщIагъэм и махуэмкIэ ехъуэхъуащ.

 Мэлыжьыхьым и 26-р Радиацэ къэхъукъащIэхэм я зэранкIэ дунейм ехыжахэм я фэеплъ махуэщ. Илъэс 36-рэ ипэкIэ Чернобыль АЭС-м гузэвэгъуэшхуэ къыщыхъуат. 
Къэбэрдей-Балъкъэрым щыщу цIыху 2500-рэ хэтащ Чернобыль къыщыхъуа гузэвэгъуэм и лъэужьхэр гъэкIуэдыжыным. Ди жагъуэ зэрыхъущи, илъэс, махуэ къэс тхокI радиацэм и зэран зэкIа, лIыгъэшхуэрэ хахуагъэрэ къэзыгъэлъэгъуа цIыхухэр, абыхэм я узыншагъэр зэфIагъэувэжыным сыт хуэдэу емыгугъуми. 
Илъэс къэс мэлыжьыхьым и 26-м ди къэралым щрагъэкIуэкI чернобыльцхэм зэрахьа лIыгъэр ягу къыщагъэкIыж Iуэхухэр икIи псэухэр ягъэлъапIэ. 

1) ЩIэныгъэлIхэм къапщытащ гъатхэм и хуабжьагъыу къызэрыблагъэр зыхуэдэр. КъызэрыщIэкIамкIэ, зы жэщ-махуэм ар километр 50 и псынщIагъыу къокIуэ. Ар къахутащ къэкIыгъэ зэмылIэужьыгъуэхэм я гъэгъэкIэмкIэ.
2) Гъатхэр дуней псом зэхуэдэу къыщихьэркъым. Ди къэралым а пIалъэ дахэр гъатхэпэ, мэлыжьыхь, накъыгъэ мазэхэм техуэмэ, Австралием, Аргентинэм, Мадагаскарым я гъатхэр фокIадэм тохуэ.
3)  Астрономие и лъэныкъуэкIэ гъатхэр гъэмрэ щIымрэ щызэхэкI махуэхэм - гъатхэпэм и 20-21-хэм - къохьэ.

Сыт хуэдизу тыркухэм къыдамыкъузами, я бзэкIэ псэлъэну хуит ямыщIами, я хасэхэр мызэ-мытIэу зэхуащIыжами, адыгэхэр адрейхэм лIыгъэкIи, нэмыскIи, къабзагъэкIи, щIэныгъэкIи, Iуэху зехьэкIэкIи къахолыдыкI. Щапхъэр куэдщ.
1922 гъэм Фрунзе М.В. Анкара къыщикIыжым, Сунгурмурэ Самаунрэ я зэхуакум щыпсэу ди лъэпкъэгъу унагъуэхэр и бысымт.
«Адыгэхэм хьэщIагъэшхуэ къыдахащ, – итхырт абы. – Урысейм щекIуэкIа революцэм яфIэгъэщIэгъуэну ахэр къыщIэупщIэрт… Сэмэгухэм я агитацэм пцIы къыхуаупсами, абыхэм Iуэхум и пэжыпIэр гурыгъуазэкIэ ящIэрт икIи Совет Урысейм фIыуэ къыхущытт».

 Ди къэралым и цIыхухэм яхэткъым Хэку зауэшхуэм и дыдж зыхэзымыщIа. Зыри къэнакъым лъэныкъуэкIэ – цIыхухъу-зауэлIхэри, зауэ губгъуэм балигъ щыхъуа щIалэщIэхэри, бзылъхугъэхэри, сабийхэри, зи ныбжь хэкIуэтахэри. Накъыгъэм илъэс 77-рэ мэхъу Москва бийм имыубыдын папщIэ екIуэкIа зэхэуэхэр. Къэбэрдей-Балъкъэрым щыпсууэ Москва зыхъумахэм яхэтащ цIыхуищ – Мамедовэ Александрэ, Герасимовэ Аннэ, Аникин Андрей.