Жылагъуэ

Мазаем и 23-м Урысейм щагъэлъапIэ Хэкум и хъумакIуэм и махуэр. Ар 1922 гъэм СССР-м къыщыхалъхьауэ щытащ «Дзэ Плъыжьымрэ флотымрэ я махуэу». 1949 гъэм щегъэжьауэ 1993 гъэ хъуху «Совет Армэмрэ Дзэ-Тенджыз флотымрэ я махуэ» цIэр зэрихьащ. СССР-р лъэлъэжа нэужьи, СНГ-м и къэрал зыбжанэм щагъэлъапIэу къэнэжащ мы махуэр.

Хэкум и хъумакIуэм и махуэм дигу къыдогъэкIыж абы и щхьэхуитыныгъэм щхьэмыгъазэу щIэзэуахэр. Ди къэралым зы унагъуи ису къыщIэкIынкъым 1941-1945 гъэхэм екIуэкIа Хэку зауэшхуэм и гузэвэгъуэмрэ бэлыхьымрэ зымышэча, куэдми-мащIэми абы и ­мафIаем имылыпщIа. Сэ сыкъызыхэкIа Таухэ я унагъуэми къате­хуащ а зэман хьэлъэм и удын. ЛIыхъужьыгъэ хэлъу фашист зэрып­хъуакIуэхэм япэщIэтащ ди адэ Тау ХьэзрэIил. Абы и шынэхъыщIэ ­Бориси хахуэу зэуащ, къикIуэт имыщIэу, и псэри ди хуитыныгъэм ­папщIэ итащ.

1941 - 1945 гъэхэм  щыIа Хэку зауэш­хуэм  я  псэ емыблэжу щы­зэуа­хэм, ди къэралым и къыщ­хьэщыжакIуэ, хъу­макIуэ  нэс хъуахэм ящыщщ Кыщпэкрэ Венэрэ я зэхуаку дэлъ ­гъуэ­­гуанэшхуэр щIыхь пылъу зыкIуа Ныбэжь Хьэж­мырзэ.

Къэбэрдей-Балъкъэрым щыпсэу­хэу пщIэ зыхуэсщIхэ!
Сынывохъуэхъу Хэкум и хъума­кIуэм и махуэмкIэ!
Нобэрей махуэшхуэр лIыхъужьыгъэмрэ хэкур фIыуэ лъагъунымрэ къэралым и тхыдэм хахуагъэкIэ гъэнщIа и напэкIуэцIхэм, нэхъыжь­хэмрэ къыдэкIуэтей щIэблэмрэ я зэпыщIэныгъэм я нэщэнэщ. ЛIэщIыгъуэхэр зэблэкI пэтми, цIыхухэр текIуэныгъэшхуэхэм нэхъри зэкъуигъэувэу, я Хэкум иригушхуэу, хэкуэгъухэм я лIыхъужьыгъэм ирипагэу къогъуэгурыкIуэ.

ЦIыхугъэкIэ, гуапагъэкIэ, гуащIэдэкI лэжьыгъэкIэ гъэнщIауэ щытащ Лэскэн районым хыхьэ Аргудан жылэм щыщ ГунжафIэ Лъостэнбий Нурхьэлий и къуэм гъащIэр. «ФIы зыщIэ и пщIэ кIуэдыркъым» щIыжаIэр абы и деж щынэрылъагъущ. ГунжафIэм и Iэужь дахэм абы и цIэр гъащIэм къыхинащ, и дуней тетыкIар куэдым я щапхъэщ.

Къэбэрдей-Балъкъэрым зэгуэр щыхьэщIа дэтхэнэми ар гуапэу игу къонэж икIи щIыналъэм къызэригъэзэжыным хущIокъу. Апхуэдэу ди щIыпIэ дахэм итхьэкъуахэм ящыщщ тхакIуэ, зэдзэкIакIуэ, публицист Пряжников Александр Владимир и къуэр. 

Къэрал, лъэпкъ лэжьакIуэ цIэрыIуэ

Къанокъуэ Арсен илъэс 65-рэ ирокъу

Урысей Федерацэм, ­Адыгейм гъуазджэхэмкIэ щIыхь зиIэ я лэжьакIуэ, Къэбэрдей-Балъкъэрым и цIыхубэ артист, УФ-м и Композиторхэм я союзым Шостаковичым и цIэр зэрихьэу ит саугъэтым и лауреат, КъБР-м и Къэрал саугъэтыр зыхуагъэфэща, ­УФ-м и композиторхэм я союзым хэт, а IуэхущIапIэм и Къэбэрдей-Балъкъэр къудамэм и унафэщI ХьэIупэ ДжэбрэIил и ныбжьыр илъэс 80 зэрырикъумкIэ дохъуэхъу. 

Къэбэрдей-Балъкъэрым гуманитар дэ­Iэ­пыкъуныгъэ яхуригъэшэнущ Донецк, Луганск цIыхубэ республикэхэм къиIэ­пхъукIыу Ростов щIыналъэм IэмалыншагъэкIэ къэкIуахэм.

Дахагъэ къэзыгъэщIыфIым и гур нэхущ. Апхуэдэщ гъуазджэм и цIыху пажэ, Къэбэрдей-Балъкъэрым, Урысей Федерацэм щIыхь зиIэ я артист Батыр Мухьэдин. Мухьэдин хуэпэжщ и IэщIагъэм, нэхъыщхьэращи, лъэпкъым псэ къабзэкIэ бгъэдэтщ. ЕгъэлъапIэ абы и пщIэр зыIэт дэтхэнэ Iуэхугъуэри.