Жылагъуэ

Ибукэ Масару 1908 гъэм мэлыжьыхьым и 11-м Токио километрищэкIэ пэIэщIэ Ник­ко къалэм къыщалъ­хуащ. Электростанцым инженеру щылажьэ абы и адэм машинэ къыжьэхэуэу, щIалэ цIыкIур  зеиншэ щыхъуам, илъэситI фIэкIа и ныбжьтэкъым.

Урысей гвардие

Урысей гвардием КъБР-м щиIэ къудамэм и лэжьакIуэ, полицэм и прапорщик Нагаев Аслъэн и зыгъэпсэхугъуэ махуэм иубыдащ дыгъуакIуэ.

Сирием щекIуэкI хьэлэбэлыкъым дуней псом и дэнэ щIыпIи ис адыгэхэр кIэлъоплъ, абы щыпсэу ди лъэпкъэгъухэм лей къатехьэнкIэ шынагъуэ зэрыщыIэм къыхэкIыу.  «Адыгэ псалъэм» и «ХьэщIэщым» щыдипсэлъэгъущ Щам къыщалъхуа, Хэкум къэкIуэжауэ илъэс тIощI хъуауэ щыпсэу Къумыкъу Мамдухь. Ар Урысей Федерацэмрэ Сириемрэ я ТхакIуэхэм я зэгуэхьэныгъэхэм хэтщ, прозаикщ, зэдзэкIакIуэщ, КъБКъУ-м хьэрыпыбзэр щрегъэдж.

Сирием жылагъуэ-политикэ щытыкIэр нэхъри щызэщIоплъэ. Лъэпкъ зэпэщIэувэныгъэм яку къыдэхута ди хэкуэгъухэр Урысеймрэ адыгэ республикэхэмрэ къолъэIу ядэIэпыкъуну.

«Эль-КъунейтIрэ зэхэкъутам и курыкупсэм телъыджэу къыщызэтена унэ цIыкIум щопсэу фызыжь дыдэ хъуа Уадид Насиф. Абы оккупацэри игъэващ, къалэр зэракъутари и нэгу щIэкIащ, иджыпстуи Эль-КъунейтIрэ и дэтхэнэ махуэщIэ гугъуми жыджэру IуощIэ.
 

Ныджэкъуэ - Наджиго

Мы цIэр зезыхьэ къуажэ цIыкIур хы ФIыцIэ Iуфэм Iус ПсыфIыпэ (Лазаревск) посёлкэм къухьэпIэ-ищхъэрэ лъэныкъуэмкIэ километр 25-кIэ пэжыжьэщ. Абы хъуэпсэгъуэу зыдигъэзэгъащ ар зэгъэщIылIа Мэкъупс (Макопсе) и тIуащIэм.

ФщIэн папщIэ

Зэратх Iэмэпсымэхэм къызэрагъэлъэгъуамкIэ, щIышылэм и 1 - 10-хэм къриубыдэу гъуэгум зэрыщызекIуэ хабзэр 13060-рэ къызэпаудащ. Псори зэхэту къуэдыуэ тралъхьащ сом мелуани 10-рэ мини 140-м щIигъу.

Къэбэрдей-Балъкъэрым и щIэныгъэлI цIэ­ры­­Iуэ, егъэджакIуэ, тхакIуэ, КъБР-м щIэныгъэмкIэ щIыхь зиIэ и лэжьакIуэ, КъБР-м щIэныгъэмрэ литературэмкIэ и Къэрал саугъэтыр зрата, УФ-м и ТхакIуэхэм я союзым хэт, тхыдэ щIэныгъэхэм я доктор, профессор МафIэдз Сэрэбий Хьэжмэстафэ и къуэр КъБР-м и Аруан куейм хыхьэ Джэрмэншык къуажэм 1935 гъэм щIышылэм и 23-м къыщалъхуащ. Псэужамэ, абы и ныбжьыр илъэс 85-рэ ирикъунут.

Бзэм и тхыдэр джын зэрыщIадзэ лъандэрэ щIэныгъэлIхэм гулъытэшхуэ къыхуащI кавказыбзэхэм. Абы и щхьэусыгъуэр, нэмыцэ щIэныгъэлI Дирр Адольф зэрыжиIащи, къызыхэкIыр бзэ бын абрагъуэхэу индоевропей, семит-хамит, угро-финн жыхуаIэхэм я кум зэрыхуэзэр аращ.

Москва МузыкэмкIэ и лъэпкъ къэрал музейм иджыблагъэ Iуэху гуапэ щекIуэкIащ. Абы щагъэлъэгъуащ адыгэ актрисэ, сценарист, композитор, режиссёр, драматург Жэман Iэминэ и пьесэм къытращIыкIа «Шаляпин/О’Нил» спектаклыр, МТС банкыр и дэIэпыкъуэгъуу.