Спорт

Нэзрэн къалэм дэт «Магас» спорт уардэунэм щекIуэкIащ алыдж-урым бэнэкIэмкIэ урысейпсо зэхьэзэхуэ. Урысейм и ЛIыхъужь Калиматов Алихъан фэеплъ хуащIа зэпеуэм хэтащ къэралым и щIыналъэ зэмылIэужьыгъуэхэм къикIа зи ныбжьыр илъэс 18-м нэблагъэ спортсмен 400-м нэблагъэ.

2016 гъэм Рио-де-Жанейрэ (Бразилие) иужьу щызэхэта гъэмахуэ Олимпиадэм ди спортсменхэр телевизоркIэ фIэкIа емыплъыфыну щытащ. Дэ дощIэж Допингым пэщIэтIынымкIэ дунейпсо комитетым Урысей Федерацэм ирищIылIа зауэ гуащIэр зыхуэдар. Ар щызэхаублари Олимп Джэгухэм щIадзэным махуэ бжыгъэ фIэкIа имыIэжущ. Жэгъуэгъухэр щыгугъащ ди спортсменхэр я пIэм кърашыну хагъэлъэдэну е я лъэр щIагъэхуну. АрщхьэкIэ, къайхъулIакъым. Зэпеуэхэм щIадзэным зы тхьэмахуэ иIэжущ Урысей Федерацэм икIахэр Бразилием кIуэну хуит зэращIамкIэ унафэр къыщащтар.

1939 - 1945 гъэхэм екIуэкIа ЕтIуанэ дунейпсо зауэр иуха иужькIэщ Олимп Джэгухэр гъуэгу махуэ щытеувар. Абы ипэкIэ лъэхъэнитIкIэ Хельсинкирэ (1940 гъэм) Лондонрэ (1944 гъэм) щыIэн хуея зэхьэзэхуэхэр щыIатэкъым. Япэм, дунейпсо зауэр къэхъея къудейт икIи совет-фин къайгъэр екIуэкIырт. ЕтIуанэм, фашистыгъэр зэхэкъутэн иджыри яухатэкъым. Хьэлэмэтращи, дунейпсо зауэм и пэкIэ Олимп Джэгухэр иужьу щекIуэкIар цIыху мелуанхэр зыхисхьа лыгъейр щIэзыдзауэ зэщIэзыгъэст Гитлер тепщэгъуэр быдэу щызыIэригъэхьа Германием и къалащхьэ Берлинт.

ЦIыхубзхэр Олимпиадэхэм хагъэхьэртэкъым, Уеблэмэ еплъын къудейуэ ахэр Джэгухэм гъунэгъуу ирагъэкIуалIэртэкъым. Деметрэ Iэзэм и закъуэт а хабзэр зэмыхьэлIар. Абы щыгъуэми бзылъхугъэхэр Олимп чемпион хъуфынут, я шыгу узэдахэр зэхьэзэхуэм щытекIуэмэ. Къапщтэмэ, апхуэдэ пщIэ лъысащ Спартэм и пащтыхь Агесилай и шыпхъу Кинискэ.

Дуней псор зэхэзыгъэлъэдэжа коронавирус уз зэрыцIалэр сабырмэ, мы гъэм бадзэуэгъуэм и 24-м щыщIэдзауэ шыщхьэIум и 9-м пщIондэ ХХХII Гъэмахуэ Олимп Джэгухэр Японием и къалащхьэ Токио щекIуэкIынущ. Ижь-ижьыж лъандэрэ къэгъуэгурыкIуэ мы зэхьэзэхуэм илъэс минищым нэблагъэ тхыдэ къулей иIэщ. Нобэ щыщIэдзауэ фыщыдгъэгъуэзэнщ япэ Олимпиадэхэр къызэрежьамрэ ахэр зэрекIуэкIамрэ.

2020 гъэм Токио щекIуэкIыну зи чэзу Гъэмахуэ Олимп Джэгухэм щIадзэным мазиплIым щIигъу иIэжу, зэрыхабзэу, Пасэрей Олимпым зэхьэзэхуэм къыщхьэщытыну мафIэр щыщIагъэнащ.

Урысей Федерацэм футболымкIэ и етIуанэ дивизионым и «Ипщэ» гупым 2019 - 2020 гъэхэм щызэхэт зэхьэзэхуэм щэбэт къакIуэ, гъатхэпэм и 14-м, щIедзэж. Дахуэзэшами, дазэрыщыгугъыщэ щымыIэу ди щIалэхэр абы хохьэж, зэпеуэр зэпагъэун ипэкIэ здэщыта епщыкIузанэ увыпIэм дэрэжэгъуэшхуэ къыдимыту.

Иджыблагъэ Катарым щекIуэкIа «Кубок Париматч Премьер» зэхьэзэхуэм Мэзкуу и «Спартак»-м, «Локомотив»-м, «Ростов»-м ядэщIыгъуу кърихьэлIащ Сербием и «Партизан»-ри. Дауи, дэ абы хуабжьу тфIэгъэщIэгъуэну дыкIэлъыплъащ ди лъэпкъэгъу Натхъуэ Бибрэс нэгъабэ лъандэрэ зэрыхэтым къыхэкIыу. Мы Iуэхур зыфIэхьэлэмэтар ди закъуэкъым, атIэ ди къэралым и хъыбарегъащIэ IэнатIэ нэхъыщхьэхэми адыгэ щIалэм гулъытэшхуэ хуащIащ, Къэзан и «Рубин»-мрэ Мэзкуу и ЦСКА-мрэ ядэщIыгъуу джэгукIэ гъуэзэджэ къызэригъэлъэгъуар, ехъулIэныгъэ инхэр зэриIар ящIэжырти.

Урысей Федерацэм футболымкIэ и премьер-лигэм ехъулIэныгъэшхуэхэр щиIэу щыджэгу Мэзкуу и ЦСКА-м и щIалэгъуалэ гупым къыщыхэжаныкIахэм сащыхэплъэм, илъэсиплI-тху ипэкIэ си нэм къыфIэнащ «Астемыр» адыгэцIэ дыдэр зиIэ гъуащхьэхъумэныкъуэм. Зэрихьэ Гордюшенкэ унэцIэм ар хуэгъэкIуэгъуейт. Нэхъ сыщIэупщIэIуэри, къэсщIащ ДыщэкIхэ зэрапхъурылъхур.

Илъэс къэс мы зэманым Къэхъун къуажэм щокIуэкI Афганистаным щыхэкIуэда, зэрихьа лIыгъэм папщIэ Вагъуэ Плъыжь орденыр мыпсэужу зыхуагъэфэща НэгъэцIу Хьэсэнбий волейболымкIэ и фэеплъ зэхьэзэхуэ. Мы гъэм ар щэщIрэ ещанэу зэхаублащ икIи ирагъэхьэлIащ Хэкум и хъумакIуэм и махуэм