Спорт

«Спартак-Налшык» профессионал футбол клубым и дамыгъэм тетхащ ар 1935 гъэм къызэрагъэпэщауэ. Премьер-лигэм щыхыхьа 2006 гъэ лъандэрэ апхуэдэу къокIуэкI икIи справочник куэдым ар ихуащ, щхьэусыгъуэ хуэхъуар мыгурыIуэгъуэми. Илъэс щэщIрэ тхурэ хъуауэ Налшык и «Спартак»-м сытетхыхь, абы и тхыдэмрэ нобэмрэ фIыуэ сыщыгъуазэ пэтми, зыми дэуэгъу сыхуэхъуну сыхуейкъым, ауэ тегъэщIапIэ ящIа илъэсым зы лъабжьэ гуэри иIэу къысхуэгъуэткъым.

И ныбжьыр иджыри илъэс 28-рэ иримыкъуами, Гъубж БетIал спорт лIэужьыгъуэ куэдым ехъулIэныгъэ инхэр щызыIэригъэхьащ. Къапщтэмэ, ар пауэрлифтингымкIэ щэнейрэ Европэ зэхьэзэхуэхэм (2010 - 2012 гъэхэм) къыщыхэжаныкIащ, спортым и мастерщ, Урысей Федерацэм мас-рестлингымкIэ, пауэрлифтингымкIэ, сумомкIэ категорие нэхъыщхьэ зиIэ и тренерщ, мас-рестлингымкIэ къэралым и ныбжьыщIэ гуп къыхэхам и тренерщ. КъищынэмыщIауэ, ар Къэбэрдей-Балъкъэрым ПауэрлифтингымкIэ и федерацэм и унафэщIу 2011 - 2019 гъэхэм щытащ.

Видеконференц зэпыщIэныгъэм и Iэмалхэр къагъэсэбэпри, накъыгъэм и 15-м Мэзкуу щрагъэкIуэкIащ Урысей Футбол Зэгухьэныгъэм и гъэзэщIакIуэ гупым и зи чэзу зэIущIэр.

Нэгъабэ и мэлыжьыхь (апрель) мазэм «Атырау» командэм и унафэщI къулыкъур къызэригъанэрэ лэжьапIэншэу къекIуэкIащ 1996-1998 гъэхэм Налшык и «Спартак»-м и тренер нэхъыщхьэу щыта Къумыкъу Виктор. Мыгувэу абы и унафэм щIэувэнущ Узбекистаным и футбол командэхэм ящыщ зы. Азие Курытым щыIэ цIыхубэ хъыбарегъащIэ IэнатIэхэм зэрыжаIэмкIэ, илъэс 57-рэ зи ныбжь адыгэ IэщIагъэлI цIэрыIуэм дяпэкIэ игъэсэнущ а къэралым и дивизион нэхъыщхьэм щыджэгу «Андиджан»-р.

«Допинг» (doping) инджылыз псалъэм къокI «наркотик зэхьэлIэн» жиIэу, нэхъыбэу къыщагъэсэбэпри спортыращ. Апхуэдэу йоджэ цIыхум и зэфIэкIыр хэпщIыкIыу хагъэхъуэн папщIэ спортсменхэм хущхъуэ зэхэлъ щрахьэлIэм и деж. А Iуэхугъуэм хуабжьу дэни зыщиубгъуащ. Псом хуэмыдэу итхьэкъуар Урысейращ. Аращ дунейпсо утыкухэм ди къэралым и спортсменхэм я нэхъыбэр кIуэ пэтми нэхъ пэIэщIэ щIыхуащIыр, нэмыплъ къыщIратыр.

Мелард бжыгъэкIэ цIыхухэр дунейм щы­псэуащ, щопсэу икIи щыпсэунущ. Абыхэм ящыщу мелуанхэр топ мэджэгу. АрщхьэкIэ, гум къинэжыр гъащIэм е зыпэрыт IэнатIэм лъэужь дахэ къыщызыгъанэхэращ. Апхуэдэу щытащ Iэпщэ Александр. Ар Тбилиси и «Динамо»-мрэ Налшык и «Спартак»-мрэ яхуэу­гъурла къудейкъым, абыхэм япэ дыдэу чемпионыгъэр зыIэрагъэхьэнымкIэ сэ­бэп яхуэхъуу, атIэ топджэгушхуэм и «псалъэ щыжызыIэфащ».

2012 гъэм Лондон щыIа Олимпиадэми бэкIэ дыщыгугъат. АрщхьэкIэ бэнакIуэхэу Махуэ Билалрэ Курамагомедов Зауррэ я домбеякъ медалхэм арэзы дыщытехъуащ. Пэжщ, Краснодар и цIэкIэ утыку ихьа, Куэблэм и цIэкIэ Мейкъуапэ щыIэ спортшколым и гъэсэн, Къэбэрдей-Балъкъэр къэрал университетым щеджэ Галстян Арсен дзюдомкIэ зэпеуэм чемпион щыхъуащ, ауэ Урыш Анзор медалыншэу къэнащ.

Мельбурн щыIа Олимпиадэм алыдж-урым бэнэкIэмкIэ щытекIуа Къардэн Мурат и лъагъуэм илъэсий дэкIри Китайм и къалащхьэ Пекин 2008 гъэм щрикIуащ Хъущт Аслъэнбэч. Килограмм 96-рэ зи хьэлъагъхэм я зэпеуэм абы къыщыпэлъэщын къыхэкIакъым. Штангист ахъырзэман Аккаев Хьэжмурат и етIуанэ Олимпиадэм жэз медалыр къыщихьащ. Iыхьэншэу къэнащ дзюдоист лъэщ Джэданэ Алим.

Олимпиадэр къыщежьа Алыджым и къалащхьэ Афинхэм 2004 гъэм щекIуэкIа зэхьэзэхуэм чемпионыгъэр къытхуихьакъым. Къэбэрдей-Балъкъэрым щыщхэу Аккаев Хьэжмурат атлетикэ хьэлъэмкIэ дыжьыныр, Тау Хьэсэнбий дзюдомкIэ домбеякъ медалыр къалъысащ. Къэрэшей-Шэрджэсым икIа абазэ щIалэ Хърачэ Мурат боксымкIэ, Адыгейм и лIыкIуэ Алифиренкэ Сергей кIэрахъуэ гъэуэнымкIэ ещанэ хъуахэщ. Атлетикэ хьэлъэмкIэ утыку къихьа ТIэхъущ Заур Iыхьэншэ дыдэу къэнащ.

1980 гъэм Мэзкуу щекIуэкIа Олимпиадэм ди лъахэгъухэу Ахэмын Еленэрэ Рогожин Сергейрэ щытекIуа иужькIэ къыкIэлъыкIуэ олимп медалым илъэс тIощIкIэ дыпэплъащ.