Жылагъуэ

Налшык къалэм и Къэбэрдей уэрамым тет, макъамэ щIэныгъэ щрагъэгъуэт IуэхущIапIэ №2-м иращIылIэ ухуэныгъэ-зэзыгъэпэщыж лэжьыгъэхэр иджыблагъэ зэфIэкIащ, абы ехьэлIа гуфIэгъуэ зэIущIэшхуи екIуэкIащ.
Iэтауэ даха махуэщIым хэтащ Налшык къалэм щIыпIэ унафэр щызехьэнымкIэ и IуэхущIапIэм и IэщIагъэлIхэр, щэнхабзэмрэ гъуазджэмрэ я лэжьакIуэхэр, егъэджакIуэхэмрэ унэтIакIуэхэмрэ, еджапIэр къэзыухахэмрэ абы иджыри щIэныгъэ щызэзыгъэгъуэт ныбжьыщIэхэмрэ, гъэсэнхэм я адэ-анэхэр.

Къулъкъужын къуажэм къыщыхъуа, щеджа адыгэ пщащэ Къуэдз Аксанэ илъэс 20-м нэблэгъауэ Германием щопсэу, щолажьэ. Унагъуэщ, пхъуитI иIэщ. Нэмыцэ къэралыгъуэм къыщаIэт сыт хуэдэ адыгэ Iуэхуми жыджэру хэтщ, щIэблэм адыгэбзэр егъэщIэным и гуащIэ хелъхьэ. Аксанэ «Адыгэ псалъэ» газетым и хьэщIэщым къеблэгъати, упщIэ зыбжанэкIэ зыхуэдгъэзащ. 
 

Къэбэрдей-Балъкъэрым ЩIалэгъуалэм я IуэхухэмкIэ и министерствэм хъыбар къызэритамкIэ, 2023 гъэм мазаем и 16-м къыщегъэжьауэ и 18 пщIондэ Iуащхьэмахуэ щIыналъэм хэгъэгупсо хэкупсэ Iуэхугъуэ щекIуэкIынущ. «Кавказым папщIэ ди псэр ттащ» зи фIэщыгъэ жэрдэмыр Iуащхьэмахуэ лъапэ нэмыцэ зэрыпхъуакIуэхэм къыщыIэщIахыжамрэ Совет къралыгъуэм и ныпыр бгы щыгум щытрагъэувамрэ илъэс 80 щрикъум ирихьэлIэу къыхалъхьащ.

Гъэ еджэгъуэщIэм щIидзэжри, класс унафэщIыр щIыхьащ 6-нэ класс хъуа цIыкIухэр зыщIэс пэшым. Дэтхэнэми я нэгу зырызэ иплъа егъэджакIуэр сабийхэм ехъуэхъури, псори зэхуэдэу фIыуэ зэрилъагъур жиIащ. Ар пцIыт, сыт щхьэкIэ жыпIэмэ, фаджэлыджэу хуэпарэ зызэкIуэцIигъэпщхьауэ иужь партэм дэс щIалэ цIыкIур фIыуэ илъагъуртэкъым абы. 

Дунейпсо Адыгэ Хасэм и лэжьыгъэр унэтIыныгъэ зыбжанэу зэрызэхэтыр, дэтхэнэ зыми лъэпкъ гъащIэм ехьэлIа Iуэхугъуэ зэмылIэужьыгъуэ куэд къызэрызэщIиубыдэр къыхэщащ Налшык къалэ иджыблагъэ щекIуэкIа Дунейпсо Адыгэ Хасэм и зэIущIэ убгъуам Сэхъурокъуэ Хьэутий къыщипсэлъам. Тхьэмадэм и псалъэм курых хуищIащ анэдэлъхубзэмрэ лъэпкъ щэнхабзэмрэ хъумэн икIи зегъэужьын, хамэщI щыпсэу ди лъэпкъэгъухэр адэжь лъахэм къешэлIэжын зэрыхуейр. А гуращэхэр зэщIэным лэжьыгъэ зыбжанэ ещIэкIащ.

ЦIыхум и узыншагъэр къалъытэн, къефыкI узыр зищIысыр къащIэн папщIэ, и Iэпэм е и Iэблэм лъы хаш. Абы и зэхэлъыкIэм (зыгуэр ебэкIмэ е къыхуэтмэ) елъытауэ дохутырм жиIэфынущ узыр къызыхэкIари, зищIысри, зэрагъэхъужри.

Урысей ФСБ-м и Управленэу КъБР-м щыIэмрэ КъБР-м щыIэ МВД-мрэ я лэжьакIуэхэм экономикэ щIэпхъаджагъэхэм пэщIэтынымкIэ Iуэхухэр щрагъэкIуэкIым къызэпаудащ «Егъэджакуэхэм я Iэзагъэм хэгъэхъуэнымкIэ центр» къэрал бюджет IуэхущIапIэм и унафэщIу щытахэм язым зэрихьа хабзэншагъэр.

Абы республикэм и егъэджакIуэхэм я IэщIагъэм хагъэхъуэнымкIэ программэр пхигъэкIыу, цIыхухэм щIэныгъэ ягъэгъуэтыным теухуа зэгурыIуэныгъэ нэпцI 45-рэ ярищIылIащ. Апхуэдэ хабзэншагъэм кърикIуащ хэщIыныгъэ сом мелуан 1,5-м нэблагъэ.

Бэрбэч Хь. М. и цIэр зезыхьэ Къэбэрдей-Балъкъэр къэрал университетым и медицинэ колледжым щекIуэкIащ шынагъуэншэу псэуным, гъуэгухэм тэмэму щызекIуэным хуэгъэпса дерсхэр, къэхъукъащIэ къызэрымыкIуэхэм лей зыщытехьахэм япэ дэIэпыкъуныгъэ етыным ехьэлIа мастер-классхэр.

 Гузэвэгъуэ хэхуа цIыхухэм я деж псом япэу нэс IэнатIэхэм я IэщIагъэлIхэм ящIыгъуу студентхэм зыхуагъэзащ КъБР-м щыIэ МВД-м дэлажьэ Жылагъуэ советым и тхьэмадэ Мэкъушэ Русланрэ Налшык къалэ щIыпIэ самоуправленэмкIэ и советым и унафэщIым и къуэдзэ Макаев Мулидрэ.

20-нэ лIэщIыгъуэм нэхъ ин дыдэу яухуауэ щыта «Титаник» британ кхъухь абрагъуэр япэ дыдэу псым щытехьам зэрыщIилъэфам дыщыгъуазэщ. Ар къыщыхъуар 1912 гъэм мэлыжьыхьым и 14-15-хэрщ.

Къэбэрдей-Балъкъэрым курыт щIэныгъэ щрагъэгъуэт и IуэхущIапIэхэм щеджэ цIыкIухэм дяпэкIэ Iэмал яIэнущ финанс щIэныгъэм епхауэ къызэрагъэпэщ пэIудза дерсхэм хыхьэну. КъБР-м и Лъэпкъ Банкым хъыбар къызэритымкIэ, финанс щIэныгъэмкIэ гъатхэм къыхалъхьэну пэхуэщIэм (проектым) хыхьэфынущ 8 - 11-нэ классхэм щеджэхэр, КъБР-м IэщIагъэрэ щIэныгъэрэ щрат колледжхэмрэ техникумхэмрэ щIэсхэр.