Махуэгъэпс

НОБЭ

ЩIышылэм и 19, блыщхьэ

1847 гъэм «Кавказ» газетым тридзащ Адыл-Джэрий СулътIан и «Урыс-шэрджэс е адыгэ псалъалъэ, грамматикэ кIэщI щIыгъуу» тхыгъэр. 
1965 гъэм Май посёлкэр къалэ ящIащ. 
2010 гъэм Кавказ Ищхъэрэ федеральнэ щIыналъэр къызэрагъэпэщащ. 
1931 гъэм къалъхуащ тхакIуэ, егъэджакIуэ Iэзэу щыта Жылау Нурбий. 

Ди щIыпIэцIэхэр

ЩIыпIэцIэхэр джыным илъэс куэдкIэ яужь ита КIуэкIуэ Жэмалдин зэригъэувамкIэ, фIэщыгъэм и япэ Iыхьэр хуэтхь хъунущ хы ФIыцIэ Iуфэм Iуса «гъуае» адыгэ лъэпкъыу натхъуэджхэмрэ шап­сыгъхэмрэ яхэзэрыхьыжам зэреджэу щытам.

НОБЭ

ЩIышылэм и 16, мэрем

♦1922 гъэм Балъкъэрыр Горскэ АССР-м къыхэкIащ икIи Къэбэрдей-Балъкъэр автоном областыр РСФСР-м хэту къэхъуащ.

♦1929 гъэм къалъхуащ УФ-м и ЛIыхъужь, СССР-м щIыхь зиIэ и кхъухьлъатэзехуэ-къэхутакIуэ Мэзэхъу Владимир.

♦1932 гъэм къалъхуащ биологие щIэныгъэхэмкIэ доктор, КъБКъУ-м и профессор, КъБР-м, УФ-м щIэныгъэхэмкIэ щIыхь зиIэ я лэжьакIуэ, Урысейм ЩIэныгъэхэмкIэ и Академием и член-корреспондент Тембот Аслъэнбий.

НОБЭ

ЩIышылэм и 15, махуэку

Урысей Федерацэм СледствиемкIэ и комитетыр къыщызэрагъэпэща махуэщ

 Википедием - ИнтернеткIэ къагъэсэбэп щIэнгъуазэм - лэжьэн щыщIидза махуэщ (2001 гъэм)

1890 гъэм къалъхуащ адыгей усакIуэ, композитор, IуэрыIуатэдж Къубэ Шэбан.

 1906 гъэм къалъхуащ 115-нэ Къэбэрдей-Балъкъэр шуудзэм и комиссару щыта, Лениным и цIэр зезыхьэ, Вагъуэ Плъыжь орденхэр зыхуагъэфэща Хьэтыкъуей Iэбубэчыр.

НОБЭ

ЩIышылэм и 13, гъубж

♦Урысей печатым и махуэщ

♦1930 гъэм къалъхуащ адыгэхэм ящыщу геолог IэщIагъэр япэу зэзыгъэгъуэта, Ставрополь щIыналъэм газ куэду зыщIэлъ щIыпIэ къыщызыгъуэта Гуэщокъуэ Хьэсэнбий.

♦1954 гъэм къалъхуащ «Адыгэ псалъэ» газетым и лэжьакIуэ, КъШР-м щIыхь зиIэ и журналист Уэрдокъуэ Женя.

Дунейм и щытыкIэнур

НОБЭ

ЩIышылэм и 12, блыщхьэ

Урысей Федерацэм и Прокуратурэм и лэжьакIуэм и махуэщ
1922 гъэм
Къэрэшей-Шэрджэс АО-р къэунэхуащ.
1916 гъэм къалъхуащ техникэ щIэныгъэхэмкIэ доктор, РСФСР-м щIыхь зиIэ и егъэджакIуэ Къатхъэн Чэрим.
1948 гъэм къалъхуащ ЩIДАА-м и академик, Къэрэшей-Шэрджэс Республикэм и Жылагъуэ палатэм хэт, Урысейм ис адыгэхэм я лъэпкъ-щэнхабзэ автономием и унафэщI Уэхъутэ Александр.

НОБЭ

Дыгъэгъазэм и 30, гъубж
1931 гъэм къалъхуащ КъБР-м щIэныгъэмкIэ щIыхь зиIэ и лэжьакIуэ Чым Юрэ.
1934 гъэм къалъхуащ къэрал лэжьакIуэ, УФ-мрэ КъБР-мрэ щIыхь зиIэ я дохутыр Бер Мухьэдин.
1958 гъэм къалъхуащ биологие щIэныгъэхэмкIэ доктор, профессор, КъБР-м щIэныгъэмкIэ щIыхь зиIэ и лэжьакIуэ Тембот ФатIимэт.
                                                                      Дунейм и щытыкIэнур

КъэкIыгъи псэущхьи – ирепсэу!

КъэкIыгъэхэмрэ псэущхьэхэмрэ я махуэр ООН-м и Ассамблее Нэхъыщхьэм и унафэкIэ дыгъэгъазэм и 29-м ирырагъэхьэлIащ. Ар, Биологие зэмылIэужьыгъуагъэм и махуэр, 1994 гъэ лъандэрэ къэрал псоми, Урысей Федерацэри хэту, щагъэлъапIэ. Мурадыр хуэгъэзащ, нэхъ цIыкIу дыдэхэм я деж къыщыщIэдзауэ цIыхухэм я деж щиухыжу, псэ зыIут псоми гъащIэ яIэну зэрахуэфащэм иджыри зэ дегупсысыным. 

IэщIагъэ псэемыблэж

КъегъэлакIуэм и махуэр Урысей Федерацэм гъэ къэс щагъэлъапIэ дыгъэгъазэм и 27-м. 
И къэунэхукIэ хъуам дытепсэлъыхьмэ, РСФСР-м и Министрхэм я Советым 1990 гъэм дыгъэгъазэм и 27-м къыдигъэкIа унафэм тету, ди къэралым къыщыунэхуащ КъегъэлакIуэхэм я урысей корпус зыфIаща къулыкъур. Иужьым, УФ-м и япэ Президент Ельцин Борис 1995 гъэм дыгъэгъазэм и 26-м къыдигъэкIа унафэм тету, а IуэхущIапIэм зэреджэр зэрахъуэкIащ «КъызэрымыкIуэ щытыкIэхэм япэщIэтынымкIэ къэрал комитет» жиIэу. 

НОБЭ

Дыгъэгъазэм и 26, мэрем
Урысейм и ПВО-м хыхьэ Лъэсыдзэхэм я махуэщ
1991 гъэм
СССР-р зэрыщымыIэжымкIэ декларацэр къащтащ.
1937 гъэм къалъхуащ дирижёр, КъБАССР-м гъуазджэхэмкIэ щIыхь зиIэ и лэжьакIуэ Мыз Борис.

Дунейм и щытыкIэнур
«pogoda.yandex.ru» сайтым зэритымкIэ, республикэм уэфIу щыщытынущ. Махуэм хуабэр градус 1 - 2, жэщым щIыIэр градуси 5 щыхъунущ.
Лъэпкъ Iущыгъэ:
ЛIы и псалъэ епцIыжыркъым.

Страницы

Подписка на RSS - Махуэгъэпс