Щэнхабзэ

Лъэпкъхэм я зэкъуэтыныгъхэр ягъэбыдэ

Къэбэрдей-Балъкъэрым и лIыкIуэ творческэ гупышхуэ хэтащ Урысейм щыпсэу лъэпкъхэм я зэкъуэтыныгъэм и илъэсыр Белгород областым къыщыщызэIуаха зэхыхьэм.

Белгород областым и щыхьэр Белгород къалэм махуэшхуэр концерт гукъинэжкIэ къыщызэIуахащ. Абы хэтащ езы щIыналъэми и артистхэр. ХьэщIэ лъапIэхэм ящыщт Къэбэрдей-Балъкъэрым икIахэу Кавказ Ищхъэрэм и щэнхабзэ курыххэр зыгъэлъэгъуахэр. Концертыр ягъэдэхащ республикэр зэрыгушхуэ, дуней псом къыщацIыхуа «Кабардинка», «Балкария» къэрал къэфакIуэ ансамблхэмрэ уэрэджыIакIуэ нэхъыфIхэмрэ.

Я сюжетхэр зэмылIэужьыгъуэщ

Лъэпкъ балладэм иIэ щхьэхуэныгъэхэм теухуауэ щIэныгъэ тхыгъэ гъэщIэгъуэн иIэщ филологие щIэныгъэхэмкIэ кандидат Къэжэр Иннэ. Абдеж абы щызэпкърех ди адыгэ тхакIуэхэм я балладэхэр. Апхуэдэу Къэжэрыр зытетхыхьахэм ящыщщ Къэжэр Хьэмид и IэдакъэщIэкIхэри.

И щIэинхэр хуэсакъыу яхъумэ

Юридическэ щIэныгъэхэмкIэ кандидат, АМАН-м и егъэджэныгъэ программэхэм яз зыгъэзэщIахэм ящыщ, УФ-м и Федеральнэ Зэхуэсым ФедерацэмкIэ и Советым Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэм къыбгъэдэкIыу сенатору щыIэ Къанокъуэ Арсен и дэIэпыкъуэгъуу лажьэ ГъукIэпщ Iэсхьэд къызэригъэпэщащ и адэшхуэ, КъБР-ми КъШР-ми я цIыхубэ артист, уэрэджыIакIуэ, егъэджакIуэ Мэремыкъуэ Хъусен и щIэинхэм я фонд.
 

ЛIыгъэм и макъамэ

Хъыбарыжьхэр (абыхэм тхыдэжькIи еджэу урохьэлIэ) IуэрыIуатэм и зы жанру зэрыщытым шэч хэлъкъым; лIэщIыгъуэ Iэджэм къыкIуэцIрыкIащ абыхэм я нэхъыбапIэр, ди лъэпкъымрэ ди лъахэмрэ я нэгу щIэкIа бэнэныгъэм, гугъуехьхэм, псэзэпылъхьэпIэ дакъикъэхэм я тхыдэ пэлъытэу. УапкърыплъыхьыIуэмэ, дэтхэнэ хъыбарыжьми къыхэбгъуэтэнущ зэгуэр дунейм тета цIыху гуэрым и лъэужь. Пэжщ, зэман кIыхьым а хъыбарым таурыхъ теплъэ щритри мащIэкъым, итIани абы и купщIэр къызэтонэ, иужькIэ сыт хуэдэ зэхъуэкIыныгъэ халъхьэми. Аращ адыгэ хъыбарыжьхэм я нэщэнэ нэхъыщхьэр - тхыдэм и пэжыпIэкIэ зэрыгъэнщIарщ.

Лъэпкъ щэнхабзэм зезыгъэужьа Гъуэт Хъусин къызэралъхурэ илъэс 85-рэ ирокъу

УэрэджыIакIуэ цIэрыIуэ Гъуэт Хъусин псэужамэ, и ныбжьыр илъэс 85-рэ ирикъунут. Илъэситху хъуащ ар къызэрытхэмытыжрэ, ауэ Къэрэшей-Шэрджэс, Адыгей, Къэбэрдей-Балъкъэр республикэхэм щыпсэу лъэпкъ интеллигенцэм, адыгэм щыщу абы и гуащIэм щыгъуазэ дэтхэнэми и гум ихуркъым щэнхабзэмрэ гъуазджэмрэ хэлъхьэныгъэшхуэ хуэзыщIа лIы бэлыхьыр. 

Адыгэ литературэм и зэхэублакIуэ

Къэбэрдей литературэр зэфIэувэным хэлъхьэныгъэшхуэ хуэзыщIа тхакIуэщ ЩоджэнцIыкIу Алий. Абы и IэдакъэщIэкIхэрщ лъэпкъ литературэр гъуэгуанэщIэ тезыгъэувари зыужьыныгъэм хуэзышари. УсакIуэ гъуэзэджэр зымыцIыху, абы и тхыгъэхэм щымыгъуазэ яхэтын хуейкъым ар къызыхэкIахэми. КъищынэмыщIауэ, ЩоджэнцIыкIум и зэфIэкIыр, и гуащIэр зыхуэдэм щыгъуазэщ нэгъуэщI лъэпкъхэм къыхэкIахэри. Абы и щыхьэтщ  Алий теухуауэ цIыху щэджащэхэм жаIауэ тхыдэм къыхэнахэр.

Зи лъагъуэ хэзышыжа композитор

КъБР-м и цIыхубэ артист, Урысей Федерацэмрэ Санкт-Петербургрэ я Композиторхэм я зэгухьэныгъэхэм хэт, композитор, пианист, дуней псом и цIыху цIэрыIуэхэм ядэлажьэ Къэбэрдокъуэ Мурат лъэпкъыр дызэрыгушхуэхэм ящыщщ.

Гъуазджэм зэрыдрагъэхьэх Iэмал

«Гардарика Кавказа» арт-фестивалым хыхьэу, Санкт-Петербург къикIа хьэщIэхэм КъБР-м и Лъэпкъ музейм мы махуэхэм щрагъэкIуэкI лекцэхэр, зэхыхьэхэр, мастер-классхэр, пшыхь щIэщыгъуэхэр.

Къыпхуэмыгъуам и хьэлъагъыр

ЦIыхуфIхэм ятеухуа хъыбархэр сыт хуэдэ зэманми щхьэпэщ. Ахэрщ гум къэкI фIым укIэлъыкIуэну утезыгъэгушхуэр. Уи фIэщу узыхущIегъуэжа щыуагъэр зэрыбгъэзэкIуэжын Iэмал къозытри ахэрщ.

Зэгуэрым Динар и къуэ Малик щIэныгъэлIышхуэм и гъунэгъум и псэр зэрыхэкIыр къыжраIати, абы и деж екIуэкIащ. И псэм еджэу телъ лIым бэлыхьышхуэ зэригъэвыр и нэкIум къищырт.

- Сыт ухуэдэ? - щабэу еупщIащ абы Алыхьыр арэзы зыхуэхъун Динар.

- IуащхьэшхуитI, тIури мафIэм къыхэщIыкIауэ, си пащхьэ кърагъэуващ, тIуми сыдэкIуеин хуейуэ сыхагъэзыхь, - къритащ гъунэгъум жэуап.

Тхыдэм щыхьэт хуэхъу уэрэдыжьхэр

 Къэбэрдейр къыщежьахэм ящыщщ «Андемыркъан и уэрэдыр». Иджы абы къэбэрдей уэрэдкIэ деджэ хъунущ, сыту жыпIэмэ «Къэбэрдей» цIэр Андемыркъан и уэрэдым къыхощ: «КъэбэрдеищIым Андемыркъан щызоуэ» жеIэ уэрэдым.

Бахъшысэрей зекIуэм къикIыжа нэужь, Талъостэн лIэри абы и шынэхъыщIэ Беслъэн ПцIапцIэ теуващ. 1532 гъэм Беслъэн Астрахъан зекIуэр къызэригъэпэщащ. Абы кIуа шуудзэм Индыл и икIыпIэр къахуэзыхутар, куэдым зэрыжаIэмкIэ, Андемыркъанщ. Беслъэн и Астрахъан зекIуэм уэрэд траусыхьакъым, траусыхьами, ди деж къэсакъым.

Страницы

Подписка на RSS - Щэнхабзэ