Щэнхабзэ

Иджыри къэс дымыцIыхуа лъэпкъ

   Кашмирым и ищхъэрэм хуэзэ щIыналъэм щыпсэу хунзхэр псори зэхэту цIыху мин пщIы бжыгъэщ зэрыхъур. Я анэдэлъхубзэр – «бурушаски» жыхуаIэ, езы дыдэхэм тхэкIэрэ еджэкIэрэ щIагъуэу зэрамыщIэ бзэрщ. Псымрэ пхъэмрэ къазэремэщIэкIыр, къуршым зэрисыр, щIыпIэр бгылъэу, мывэ хэзу зэрыщытыр, хьэуам и хуабагъри арэзы узыщI лъагагъым зэрынэмысыр, дауи, узэхъуэпсэн гуэру щыткъым. Ауэ а псоми зи гугъу тщIы щIыпIэм щыпсэу цIыхухэр бэшэч, пкъы быдэ, псэ хьэлэл яищIащ. Пэж-тIэ ахэр илъэсищэм щIигъукIэ зэрыпсэур?

Адыгэм и махуэ гъэпсыкIэ

Адыгэм зэманыр пибжыкIыу зэрыщытам, абы мазэхэм зэреджэу щытам теухуауэ Iуэху еплъыкIэ зыбжанэ щыIэщ. 

«Адыгейм сыщыщми»

Адыгэ Республикэм и Лъэпкъ театрым и актер гъуэзэджэ Зыхьэ Заур УФ-м и щIыналъэ куэдым къыщацIыху. 
Урысеймрэ Адыгэ Республикэмрэ я цIыхубэ артист, УФ-м, КъБР-м, Абхъазым, Кубаным щIыхь зиIэ я артист Зыхьэ Заур жанр псоми пэлъэщ, роль зэмылIэужьыгъуэу 100-м нэблагъэ зыгъэзэщIа псэемыблэж лэжьакIуэщ. Абы лъэпкъ гъуазджэмрэ щэнхабзэмрэ зегъэужьыным хэлъхьэныгъэфI зэрыхуищIам папщIэ, УФ-м и Президентым и УнафэкIэ къыхуагъэфэщащ «Зэныбжьэгъуныгъэм и орден» дамыгъэ лъапIэр.

И щIыналъэм лъагъуныгъэшхуэ хуиIэт

Адыгэ узэщIакIуэ икIи жылагъуэ лэжьакIуэ Кърым-Джэрий СулътIан щIэныгъэфIи бгъэдэлъащ, Iуэху куэдми елэжьащ. ТхакIуэ, тхыдэтх, IуэрыIуатэм елэжьа щIэныгъэлIым адыгэ щэнхабзэм хэлъхьэныгъэшхуэ хуищIащ, езым и лъахэм и тхыдэр иджащ, и зэманым щыIа узэщIыныгъэ гупсысэхэр къыдалъхуахэм яхипщащ.

Къафэм щыхуагъасэ ­къудейкъым

Налшык дэт Макъамэ театрым щекIуэкIащ «Зори ­Кавказа» къэфакIуэ ансамблыр илъэс 35-рэ зэрыри­къум теухуа пшыхь дахэ. Илъэс зэхуэмыдэхэм ансамблым къыхуагъэфэщауэ ­щытащ «Къэбэрдей-Балъкъэ­рым щапхъэ зытрах и сабий гуп», «Урысейм щапхъэ зыт­рах и сабий гуп» цIэхэр, урысейпсо, дунейпсо зэ­пеуэ куэ­дым я лауреатщ, кубокхэмрэ медалхэмрэ и куэдщ. 

Музейм и зы махуэ

«Гардарика Кавказ» фIэщыгъэцIэм щIэту Май къалэм и тхыдэ-лъахэхутэ музейм къыщызэIуахащ ди къэралым и сурэтыщI зэчиифIэхэм лъэхъэнэ зэхуэмыдэхэм я Iэдакъэм къыщIэкIа лэжьыгъэхэм я гъэлъэгъуэныгъэ.

Выставкэр зыщIэт псалъащхьэмкIэ къыщыщIэддзэнщи, скандинав къэралхэм я бзэмкIэ «Гардарика»-м  «къалэхэм я хэку» жиIэу къокI - ахэр Урысейм къызэреджэр арат. Пэжу, лIэщIыгъуэ курытым и пэщIэдзэхэм ди хэкум щаухуа къалэхэм езыхэм я архитектурэ гъэпсыкIэ, щэнхабзэ яIэжт. КъищынэмыщIауэ, къалэ къэс щылажьэрт цIыху IэпщIэлъапщIэхэм я мастерскойхэр.

Лъэпкъ щэнхабзэм хуолажьэ

Мы тхыгъэр зытеухуа АфэщIыж Iэмин (Мехмет Арслан) усакIуэщ, пшынауэ, уэрэдус икIи уэрэджыIакIуэ Iэзэщ. 
АфэщIыж Iэмин Тыркум хыхьэ Чорум щIыналъэм хиубыдэ Данун (Согут йолу) беслъэней къуажэм 1940 гъэм къыщалъхуащ. И адэшхуэ-анэшхуэр Адыгейм хыхьэ Улап къуажэм щыпсэуахэм, Хэкум ирагъэIэпхъукIахэм ящыщщ.
Эрзурум къалэм Ататюрк и цIэр зэрихьэу дэт университетым и мэкъумэш къудамэр 1967 гъэм къиухащ, и IэщIагъэкIэ агроному. 1992 гъэ пщIондэ Чорум къалэм щылэжьащ мэкъумэш ухуэныгъэмкIэ унафэщIу. 

Уэрэдым дамэ тетщ

КъБР-м щэнхабзэмкIэ щIыхь зиIэ и лэжьакIуэ Къущхьэ Догъэн Алладин и къуэр Тыркум и Къайсэр къалэм къедза Узун-Яйла щIыпIэм щыIэ Къундэтей-Мэртэзей къуажэм 1956 гъэм къыщалъхуащ. И анэ Нерие Тамбийхэ япхъущ.

Догъэн курыт еджапIэмрэ техникэ институтымрэ Къайсэр къалэм къыщиухащ. 1979 гъэм Анкара къалэм и университет нэхъыщхьэм щеджащ. Ар лэжьащ техникэ институтым и егъэджакIуэу.

Тхылъхэм щIэупщIэ яIэнущ

Тхылъ къыдэгъэкIын Iуэхум зэрыхэт илъэсхэм къриубыдэу Котляров Виктор зыхэлэжьыхьыжу къыдигъэкIахэм я бжыгъэр къэпхутэну гугъу хъунщ. Ауэ егугъуу, и гуащIэшхуэ хилъхьэу дунейм къытригъэхьащ абы дэтхэнэ зыри. Виктор зэфIэкI лъагэ зэриIэм дыщыгъуазэщ, абы и лъэныкъуэкIи псалъэ гуапэ куэд хужаIащ.
Дударев Сергей, тхыдэ щIэныгъэхэмкIэ доктор:

Хилъэфа псори насыпыншэкъым

Шэджэм ЕтIуанэ мэжджытым и Iимам ХъуэкIуэн Арсен и хъутIбэхэм щIэх-щIэхыу къыхохуэ уи Iиманым и кууагъыр къыпфIэIуэхун хуей гуэру зэрыщытыр уигу къэзыгъэкIыж хъыбархэр. Апхуэдэхэм язщ Мысырым зэман кIыхькIэ тепщэгъуэр щызыIыгъа фирхьэунхэм я зым гущIэгъуншэу игъэкIуэда бзылъхугъэм теухуар. ЦIыху бзаджэм къыбгъэдэкI лейр Алыхьталэм къыхуигъэфэща тезыру къимылъытэну акъылрэ зэхэщIыкIрэ зыхурикъуар дунейр щытыхукIэ фIэщхъуныгъэ нэсым и щапхъэу къэнэнущ. Аращ Iимамым къиIуэтэж хъыбарым гур хигъэщI къудей мыхъуу, къаруи къыщIыпхилъхьэр. 

Страницы

Подписка на RSS - Щэнхабзэ