ЩIалэгъуэ

Бэрбэч ХьэтIутIэ и цIэр зезыхьэ Къэбэрдей-Балъкъэр къэрал университетымрэ Ломоносов Михаил и цIэр зезыхьэ Москва къэрал университетымрэ илъэс зыбжанэ лъандэрэ шэщIауэ зэдолажьэ, нэхъапэIуэкIэ зэраухылIа зэгурыIуэныгъэхэм япкъ иткIэ. ЕджапIэ нэхъыщхьэхэм яку дэлъ зэпыщIэныгъэфIхэм я фIыгъэкIэ МКъУ-м и егъэджакIуэхэр, щIэныгъэлIхэр ди лъэпкъ университетым кърагъэблагъэурэ студентхэм лекцэ купщIафIэхэм къахуоджэ, семинар гъэщIэгъуэнхэр щрагъэкIуэкI.

Къэбэрдей-Балъкъэрым мы махуэхэм щокIуэкI хьэрычэт Iуэху къызэзыгъэпэщын щIэзыдзэгъащIэхэм папщIэ «Бизнес 07» егъэджэныгъэр.
Ар республикэм ЩIалэгъуалэм я IуэхухэмкIэ и министерствэм къызэригъэпэщащ. ЩIалэгъуалэм и унэм щызэхуэсащ хьэрычэт Iуэхум япэ лъэбакъуэхэр хэзычэ цIыху 50. ГъэщIэгъуэнращи, абыхэм яхэтщ и ныбжьыр илъэс 14 фIэкIа мыхъуауэ зи хэхъуэ зиIэжи.

Къэшэж Алим Каменномост (Къармэхьэблэ) къуажэм дэсщ. Къуажэ курыт еджапIэ №2-р мы гъэм фIы дыдэу къиухащ, экзаменхэм балл куэд щызэхуихьэсащ. Школым щIэсыху жыджэру хэтащ абы къыщызэрагъэпэщ пшыхьхэм, зэIущIэхэм, жылагъуэ Iуэхухэм. Зэпеуэхэм, олимпиадэхэм, спорт зэхьэзэхуэхэм мызэ-мытIэу ехъулIэныгъэ щызыIэригъэхьащ.

ЩIалэгъуалэр гъэсэныр иджырей жылагъуэм и къалэн нэхъ гугъу дыдэхэм, нэхъ мыхьэнэшхуэ зиIэхэм ящыщщ. Нобэ щIалэгъуалэр зэман зызыужьам къыщыхъуми, хабзэ лъапIэныгъэхэр щаIэщIэху, пэжым и пIэкIэ хъыбар нэпцIхэр щыкуэдыкIей лъэхъэнэщ зыхэпсэукIыр. Аращ гъэсэныгъэм лъэныкъуэ куэдкIэ бгъэдыхьэну къэралыр иужьрей илъэсхэм щIыхущIэкъур.

Жыгхэм егъэлеяуэ мыхьэнэшхуэ щаIэщ гъащIэм. Зыщыщ лъэпкъыгъуэм елъытауэ абыхэм езыхэм я хьэли яIэжщ. Абы къыхэкIыуи пхъэм узэрелэжь Iэмалхэри зэхуэмыдэщ, гъэщIэгъуэн куэди ядыболъагъу.  

Калининград щыIэщ «Мэз чэфкIэ» зэджэр. Метр зэбгъузэнатIэ хуэдиз хъу мэзым щIэт уэздыгъейхэм я лъэдийхэр къэгъэшащ. Жыгхэм зэдикIыу апхуэдэ теплъэ щIаIэм и щхьэусыгъуэр къахуэщIакъым.

Лъэхъэнэ къэс езым и хабзэм хопсэукI. Балигъхэм сыт щыгъуи езыхэм я ужь итхэр, «иджы щыIэхэр» яфIэпсынщIэщ. Ауэ республикэм и психолог пэрытхэу Апажэ Валерэрэ Темиркановэ Лейлэрэ адэ-анэхэмрэ егъэджакIуэхэмрэ щахуэза конференц зэIухар зытещIыхьауэ щытар еплъыкIэракъым – щIэныгъэрщ.

Къэбэрдей-Балъкъэр, Ингуш республикэхэм щIыхь зиIэ я артист, режиссер, продюсер цIэрыIуэ Хьэцей Тимур адыгэ щэнхабзэм, Урысейм и гъуазджэ IэнатIэм хэлъхьэныгъэ ин зэрыхуищIыр, лъэпкъ зэмылIэужьыгъуэхэм, къэрал зэхуэмыдэхэм я зэхуаку щэнхабзэ лъэмыж зэрыщиухуэр куэдым къащIэну хунэсащ. Абы щыхьэт техъуэ проект инщ адыгэу дунейм тет псоми Iэпэгъу яхуэхъуа «Черкес ФМ» радио гуэдзэныр.  

Дунейм дэнэкIи дыкъыщеухъуреихь псым. Псыуэ щыIэр куэдкIэ нэхъыбэщ, щIым нэхърэ. Псы щымыIамэ, зыми гъащIэ иIэфынутэкъым: къэкIыгъэхэми, псэущхьэхэми, цIыхухэми. Дунейм и кубометр миллиарди 1,5-р – псыщ. Еплъытмэ, ар олимп бассейну триллион 800 хуэдизынущ. И къэхъукIэ, хэт пкъыгъуэ елъытауэ щIэныгъэлIхэм зэхагъэщхьэхукIащ псы лIэужьыгъуэ 2000. ЦIыхур псы куэду ефэмэ, и гур нэхъыфIу мэлажьэ.Псы емыфэу цIыхур махуитI-махуищ нэхъыбэ хуэшэчынукъым. ЦIыху балигъым и Iэпкълъэпкъым и процент 60-70-р псыуэ зэхэтщ. Проценти 10 хуэдиз фIэкIуэдауэ, псэужыфынукъым.

ЦIыхубз альпинистхэм ящыщу и ныбжькIэ псом нэхърэ нэхъыщIэу метр мини 8-м щIигъу я лъагагъыу дунейм тет къурш 14-ми я щхьэщыгум япэу ихьар Къэбэрдей-Балъкъэрым и хъыджэбз пажэ ­Пекъу Алинэщ. Абы и зэфIэкI къы­зэ­рымыкIуэр иджыблагъэ ихуащ Гиннесс и тхылъым, рекордхэр иратхэу щыIэм.

УФ-м ЕгъэджэныгъэмкIэ и министерствэм зэриубзыхуам тету, нобэ, мэкъуауэгъуэм и ­27-м, ди къэралым и щIыналъэ псоми щекIуэкIынущ курыт школыр къэзыуххэм папщIэ зэхашэ гуфIэ­гъуэ пшыхьхэр. IэнатIэм и унафэщI Кравцов Сергей зэрыжиIамкIэ, ныщхьэбэрей зэ­хуэсхэм екIуэлIэнущ зи щIалэгъуэу мин 660-м щIигъу. А зэ­хыхьэхэм къэрал, жылагъуэ мы­хьэнэ зэраIэр ягъэбелджы­лы­уэ, апхуэдэуи гуфIэгъуэр зи щIа­лэгъуэхэм даIэтыну абы ­къе­кIуэлIэнущ къэрал къулыкъу лъагэ зыIыгъхэр, жыла­гъуэ лэжьакIуэ цIэрыIуэхэр, егъэджакIуэ пашэхэр, адэ-анэхэр, ныбжьэгъухэмрэ благъэхэмрэ.