ЩIалэгъуэ

Москва УправленэмкIэ дэт «Сколковэ» школым щекIуэкIащ «Ректорхэм я еджапIэ 25: университетым щекIуэкI зэхъуэкIыныгъэхэр» егъэджэныгъэ программэм и етхуанэ зэхыхьэр. Абы хэтащ ди университетым и лIыкIуэхэри.

Зэхуэсахэр зытепсэлъыхьар стратегие зыужьыныгъэм и проектхэр къызэгъэпэщынымрэ зыхуей хуэзэу убзыхунымрэщ. Егъэджэныгъэ IэнатIэм  гулъытэ хуещI япэ игъэщыпхъэ жэрдэмхэр пхыгъэкIынымкIэ щыIэ Iэмалхэм.

ЩIэблэм и гъэсэныгъэр зыхуэдэ хъунур - фIыми Iейми - куэдкIэ елъытащ щапхъэ хуэхъум. НыбжьыщIэм гъуазэ иIэмэ, Iэмал кърет цIыху зэхущытыкIэхэм егупсысыну, лъапIэныгъэхэр игъэбелджылыну. Дауи, нэхъыбэрэ, щIалэгъуалэм я щапхъэр адэ-анэрщ, гъэсакIуэхэрщ, апхуэдэуи къохъу цIыху цIэрыIуэхэр (щIэныгъэлIхэр, тхакIуэхэр, жылагъуэ лэжьакIуэхэр, политикэ пашэхэр) гъуазэ щахуэхъу.

Къэбэрдей-Балъкъэр къэрал университетым Курыт IэщIагъэ щрагъэгъуэт и управленэм и унафэщI Тау Мадинэ иджыблагъэ хэтащ КъБР-м и Жылагъуэ палатэм и еханэ зэхуэсыгъуэм иригъэкIуэкIа зэIущIэм. Ахэр нэхъыщхьэу зытепсэлъыхьар ди щIыналъэм курыт IэщIагъэ щрагъэгъуэт (СПО) еджапIэхэм я Iуэху зыIутырщ.

Тау Мадинэ утыку кърихьащ «ЩIалэгъуалэмрэ сабийхэмрэ» лъэпкъ проектым ипкъ иткIэ университетым и колледжхэм щрагъэкIуэкI лэжьыгъэр зыхуэдэр.

ЕджапIэ ехьэжьар къэзыуха, ехъулIэныгъэхэр зиIэ, IэнатIэхэм щехъулIэ гуп зэрыIыгъ я егъэджаIуэ профессорым деж хьэщIапIэ кIуащ. Уэршэру здэщысым лэжьыгъэ IэнатIэ Iуэхум нэсахэщ: еджапIэр къэзыухахэр тхьэусыхэрт гъащIэ гугъуехь куэдым зэрыIууэм къыхэкIыу.
И хьэщIэхэм кофе яхуигъэвэну мурад ищIри, профессорыр пщэфIапIэм кIуащ, кофе зэрыт шейнычымрэ стэкан зэмылIэужьыгъуэхэмрэ къахутригъэуващ Iэнэм: фарфорым, абджым, пластикым, хрусталым къыхэщIыкIат стэканхэр. НэгъуэщIу жыпIэмэ, языныкъуэхэр къызэрыгуэкIт, адрейхэр лъапIэт.

Къэбэрдей-Балъкъэр къэрал университетым ЭлектроникэмкIэ, робототехникэмрэ акъыл IэрыщIымкIэ и институтым щекIуэкIащ ныбжьыщIэхэр IэщIагъэм щыхагъэгъуазэ зэIущIэ. ЕджапIэ нэхъыщхьэм и хьэщIащ «ДыгъафIэ къалэ» сабий академием щIэсхэр. ШколакIуэхэр щагъэгъуэзащ инженер IэщIагъэм и щэхухэм икIи технологие лъагэхэм я дунейм хашащ.

«ЕджапIэ нэхъыщхьэм и егъэджакIуэхэм я лигэ» щIэныгъэ нэхъыщхьэм зегъэужьынымкIэ дэIэпыкъуэгъу хъу урысейпсо зэгухьэныгъэм и щIыналъэ къудамэхэм я унафэщIхэм папщIэ егъэджэныгъэ зэхыхьэ иджыблагъэ щекIуэкIащ «Мэшыкъуэ» щIэныгъэ центрым. Абы щыIащ Бэрбэч ХьэтIутIэ и цIэр зезыхьэ Къэбэрдей-Балъкъэр къэрал университетым и лIыкIуэхэрри. Iуэхур къызэрагъэпэщащ Урысей Федерацэм щIэныгъэмрэ щIэныгъэ нэхъыщхьэмкIэ и министерствэмрэ ЕджапIэ нэхъыщхьэм и егъэджакIуэхэм я лигэмрэ.

КъБР-м ЩIалэгъуалэм я IуэхухэмкIэ и министерствэм иригъэкIуэкIащ Кърымымрэ Урысеймрэ щызэгухьэжа махуэр гъэлъэпIэным хуэгъэпса хэкупсэ зэпеуэ.

Сабий ныкъуэдыкъуэхэмрэ зи узыншагъэм сэкъат иIэхэмрэ егъэджэным, IэщIагъэ къыхегъэхыным, гъащIэм хэгъэзэгъэным, лэжьапIэ гъэувыным теухуа Iуэхугъуэхэм щытепсэлъыхьа зэIущIэшхуэ иджыблагъэ щекIуэкIащ Къэбэрдей-Балъкъэр къэрал университетым. Ар къызэрагъэпэщащ «УправленэмкIэ къэрал университет» ФГБОУ-м ЩIалэгъуалэм инклюзивнэ щIэныгъэ нэхъыщхьэ егъэгъуэтынымрэ IэщIагъэ къыхэхынымкIэ Iэмалхэр етынымрэ зэзыгъэуIу и центрым, КъБР-м Егъэджэныгъэмрэ щIэныгъэмкIэ и министерствэм. IуэхугъуиплIымкIэ ирагъэкIуэкIа лэжьыгъэм кърикIуахэм япкъ иткIэ, 2026-2027 гъэхэм зэрылэжьэну жыпхъэр яубзыхуащ.

Зы щIэблэм нэхърэ абы къыкIэлъыкIуэр нэхъ Iущу къохъу, цIыхум зеужь, зэманым декIуу къогъуэгурыкIуэ. Тхылъыр щIэныгъэ къигъэхъуапIэу зиIа ди анэшхуэхэмрэ адэшхуэхэмрэ хуэдэкъым иджырейхэр. Нобэ щIалэгъуалэм къыхахыр езыхэм я Iуэху еплъыкIэм пэджэж литературэщ - тхыгъэм щекIуэкI Iуэхухэм псынщIэу захъуэжу, узэщIиIэтэу, укъигъэуIэбжьу. Къэбгъэлъагъуэмэ, куэд щIауэ пхужыIэнукъым школакIуэр Толстоймрэ Достоевскэмрэ дихьэхыу еджэу зэрыщытрэ, ауэ иджыпсту ар хуейщ Сапковскэм (Польшэм щыщ тхакIуэ-фантаст), Роулинг (инджылыз тхакIуэ) я IэдакъэщIэкIхэм хуэдэхэм.