Литературэ

Жэбагъы теухуа хъыбархэр

Котляровхэ Викторрэ Мариерэ я тхылъ тедзапIэм иджыб­лагъэ къыщыдэкIащ Къэзанокъуэ Жэбагъы теухуа тхы­лъыщIэ. Ар зэхэзыгъэувар Къэбэрдей-Балъкъэрым гуманитар къэхутэныгъэхэмкIэ и институтым IуэрыIуатэмкIэ и секторым и унафэщI Гъут Iэдэмщ.

«ГъащIэм и джэрпэджэж»

Апхуэдэу фIищатэмэ, купщIэм техуэнт, жыпIэну, иджыблагъэ дунейм къытехьащ КIэбышэ Лилэ и тхылъыщIэ. Фигу къэдгъэкIыжынщи, нэгъабэ фи пащхьэ нитлъхьауэ щытащ «Бахъсэн аузым пшагъуэр щхьэщытщ» зыфIища повестыр. Мы къыдэкIыгъуэм, абы къищынэмыщIауэ, ихуащ «Илъэс 50-кIэ сымаджэщым» рассказымрэ «Розэ хужь» повестымрэ.

Дунейпсо литературэм и къежьапIэр

Дунейм лъэпкъыу тетым езым я тхыбзэ зэраIэм хуэдэу, я художественнэ литератури яIэжщ. Ауэ жанр щхьэхуэу ар зэрызэфIэувам и тхыдэр жыжьэ къыщожьэ. Ар жэз лIэщIыгъуэм тхыбзэ зыгъуэтауэ щыта Месопотамие къэралыгъуэм, нэхъ иужькIэ Мысырым ди лъэхъэнэм ипэкIэ илъэс миниплIкIэ, минищкIэ узэIэбэкIыжмэ, зэфIэувэн щыщIидзауэ хуагъэфащэ.

 

Китайм къикIа хьэщIэ

 Журналист лэжьыгъэм цIыху гъэщIэгъуэн куэд къыуегъэцIыху. Къэралым зэхъуэкIыныгъэхэр щыщекIуэкI зэманым щыгъуэ къэсцIыхуа, хамэ къэрал щыщ зы цIыху гъэщIэгъуэнщ зи гугъу фхуэсщIынур. Ар Пекин къикIа, Мэзкуу къалэ къыщысцIыхуа, илъэс щэныкъуэ зи ныбжь, Китайм и зы еджапIэ нэхъыщхьэм урысыбзэм щыхуезыгъаджэ щIалэт. Лю Цзинь День - арат абы зэреджэр. АпхуэдизкIэ и теплъэкIи, и хьэл-щэнкIи, и зыхуэпэкIэкIи ар къызэрыгуэкIти, зэ еплъыгъуэкIэ фIэщ щIыгъуейт абы щIэныгъэшхуэ бгъэдэлъу, тэрмэшу лажьэу, студентхэр институтым щригъаджэу. Абы и щэхур къэфщIэнщ мы тхыгъэм фыкъеджэмэ.

Бзэ куэдкIэ псэлъа урыс тхакIуэшхуэхэр

 

Революцэм и пэкIэ нэмыцэбзэмрэ франджыбзэмрэ пщIэныр, урипсэлъэныр Iуэхугъуэ къызэрыгуэкIт урыс тхакIуэхэм я дежкIэ. Ауэ бзэ куэд пщIэныр, урипсэлъэныр, тхыгъэ ириптхыныр е нэгъуэщI лъэпкъхэм я тхакIуэхэм ятхахэр урысыбзэкIэ зэбдзэкIыныр ехъулIэныгъэшхуэу къалъытэрт. Урыс тхакIуэшхуэхэм яхэтщ бзэ куэд зыщIэхэр. Нэхъыбэми, бзэхэр езыр-езыру яджыжат.

Гъуазджэм къыхуигъэщIа цIыху

УФ-ми КъБР-ми щIыхь зиIэ я артист, Музыкэ театрым и уэрэджыIакIуэ цIэрыIуэ, илъэс 30-м щIигъуауэ республикэ, къэрал театр гъуазджэр зыгъэбей, зи гукъыдэжымрэ дэрэжэгъуэмкIэ цIыхубэм ядэгуашэ Батыр Мухьэдин и ныбжьыр илъэс 65 зэрырикъур иджыблагъэ игъэлъэпIащ. 

ЛъэпкъкIи динкIи шэрджэсу къанэмэ

ЕтIощIанэ лIэщIыгъуэм и пэщIэдзэхэм адыгэ щIэныгъэр зэфIэувэным жыджэру хэлэжьыхьахэм ящыщ зыщ Сыихъу Сэфарбий (I887-I966 гъгъ.). Абы и гъащIэмрэ лэжьыгъэмрэ къызэрекIуэкIар зэхуихьэсыжащ щIэныгъэрылажьэ ХьэкIуащэ Мадинэ. 

Тхьэрыкъуэ IэрыпI

Iуэтэж

Лъэпкъым и гъуджэ роман

Адыгэхэм ди блэкIам, ди лъэпкъ тхыдэр къызыхэщыж тхыгъэ нэхъыфIхэм ящыщ зыщ Мэлбахъуэ Елбэрд и къалэмыпэм къыщIэкIа «Iуащхьэмахуэ кIуэ гъуэгур шынагъуэт» романыр. Ар «Эльбрус» тхылъ тедзапIэм I980 гъэм урысыбзэкIэ къыщыдэкIауэ щытащ икIи тхылъеджэхэр гуапэ дыдэу абы IущIащ.
«Iуащхьэмахуэ кIуэ гъуэгур шынагъуэт» романым къызэщIеубыдэ ди лъэпкъэгъухэм епщыкIуханэ-епщыкIубланэ лIэщIыгъуэхэм (I5I8 гъэм щегъэжьауэ) я псэукIар икIи тхакIуэм абыкIэ тегъэщIапIэ ещI адыгэ IуэрыIуатэм хэт хъыбарыжьхэр, уэрэдыжьхэр, дэфтэр зэмылIэужьыгъуэхэр.

Шэ къэуэжым и етIуанэ хъыбарыр (Ещанэ Iыхьэ)

Соуэри, пщыхьэщхьэхуэкIуэу Сталинград сынос. Сызэрынэсарауэ, къоджэ жаIэри Жукуфым деж сашэ. ФIэхъус-сэламыр зэфIокIри, Iэпэ еший:

 – Мо Iуащхьэ цIыкIур плъагъурэ? – жи.

 – Солъагъу.

 – НтIэ, плъагъумэ, нэху мыщ щIыкIэ, мы псым исыкIи, а Iуащхьэм тетIысхьэ, – жи. – Нэхущым деж сэ Iэ нэсщIынщ; Iэ нызэрысщIу, уи шыплIэ пылимотыр къызэIудзи, плъэкI къыумыгъанэу ятегъэлъалъэ нэмыцэм: куэдщ ахэр ди хэку зэрыщыхьэщIар, унэ яIэм ирекIуэж!

КъызгурыIуащ сэ абы и мурадыр.

Страницы

Подписка на RSS - Литературэ