Литературэ

«Фрегат» тхылъ тедзапIэм иджыблагъэ къыщыдэкIащ Ацкъан Руслан «КIапсэрышэ» зыфIища и тхылъыщIэр. 
КъикIуа гъуэгуанэр къэзыпщытэж усакIуэм гъащIэм и IэфIыр ирепх псэуныгъэм къыхих гурыфIыгъуэм, къикIуа гъуэгуанэм къытрина лъэужь купщIафIэм, къинэмыщIхэм. «Илъэсхэр кIапсэлъэрышэу кIуэри ежьэжащ. Си ныбжьым нэса дэтхэнэ зыри зэупщIыжу къыщIэкIынщ, «НасыпыфIэу сыщыта?» - жиIэу. Сэ насыпыфIэу зызолъытэж. Нобэрей махуэм сыпсэууэ сыкъэсащ. Дуней дахэм, фIыуэ слъагъу лэжьыгъэм, цIыхухэм защызмыгъэнщIу сокIуэкI». 

    «Махуэку» къыдэкIыгъуэхэм я зым ди лэжьэгъу Шал Мухьэмэд и гукъэкIыжхэр къытеддзауэ щытащ. ЗэдзэкIакIуэу зэрылажьэм ипкъ иткIэ, зыхуэмыхьэзыр щытыкIэ гъэщIэгъуэн куэдым ихуэу зэрыщытам и зы щапхъэу, Мухьэмэд къытхуиIуэтэжауэ щытащ Ганди Индирэ СССР-м къэкIуауэ къыщыщыпсалъэм, Кулиевым и усэхэр къыхигъэхуауэ зэрыщытар. 

Кавказ Ищхъэрэ федеральнэ щIыналъэм хъыбарегъащIэ IуэхущIапIэ (РИЦ) Псыхуабэ къызэрыщыщызэIуахрэ куэд щIакъым. «ТАСС Кавказ» фIэщыгъэр зиIэ а IэнатIэм гулъытэ нэхъыбэу зыхуищIыр КИФЩI-м щыпсэухэм я дежкIэ мыхьэнэшхуэ зиIэ къэхъукъащIэхэращ. Ди гъащIэм увыпIэшхуэ щызыубыд, жылагъуэм гупсысэр щызыунэтI, Iуэхугъуэ хэхахэр зэрыпхагъэкI Iэмэпсымэ лъэщхэм халъытэ а IуэхущIапIэм иджыблагъэ зэIущIэ хьэлэмэт щрагъэкIуэкIащ, ди республикэм и еджагъэшхуэхэр хэту.

IуэрыIуатэ лIэужьыгъуэ къэс езым и гъащIэ иIэжщ. Псалъэжьыр куэдрэ зыкIэлъыплъа, къытезыгъэзэж Iуэхугъуэм тражыIэкI хабзэщ. Хъыбарыр къэхъуа Iуэхум иужькIэ траIуэтэкIыж псалъэ зэгъэпэщащ. Уэрэдыр гущIэр къызэщIэзыIатэ, ямылейуэ цIыхум и щхьэм кърикIуэм траусыхь. Сыт хуэдиз IуэрыIуатэ лъэпкъ щIэжым хэкIуэдыкIыжами, хэт ищIэн, ауэ ди нобэм къэсахэм уащыхэплъэкIи, гу лъыботэ цIыху цIыкIур дапщэщи фIым щыгугъыу, бзаджэр иумысу, захуэм хуэпабгъэу, екIур иIэту, емыкIур щIимыуфэу къызэрекIуэкIар. Абы къыщынэркъым.

Адыгэ усакIуэ цIэрыIуэ Къэшэж Иннэ и IэдакъэщIэкIхэм нэхъ куууэ зыщызгъэгъуэзэн, зэзгъэцIыхун щыщIэздзар 2012 гъэрт, «Мывэхэр щызэхуахьэсыж зэманщ» зыфIаща фэеплъ пшыхьым сыщыIа нэужь. Ар зэхигъэуват а зэманым КъБР-м щэнхабзэмкIэ министру лэжьа Фырэ Руслан.

А зэхыхьэр апхуэдизкIэ цIыхухэм ягу дыхьати, куэдым я лъэIукIэ къытрагъэгъэзэжри ягъэлъэгъуэжат. Пшыхьым екIуу къыщагъэлъэгъуат Къэшэж Иннэ и цIыху щIыкIэри и гуащIэри. Абы и ролыр ягъэзэщIат Къэбэрдей драмэ театрым и артисткэ Тхьэщыгъуей Жаннэрэ КIэхумахуэ ФатIимэрэ.

ЩIэблэр бгъэсэнымкIэ сэбэпщ литературэм и Iэмалхэр. Баксанёнкэдэсхэм а Iэмалыр жыджэру къагъэсэбэп: адыгэбзэмкIэ ди тхакIуэхэмрэ усакIуэхэмрэ ятеухуа пшыхьхэмрэ зэIущIэхэмрэ щIэх-щIэхыурэ ирагъэкIуэкI. Дауи, абыхэм хэт еджакIуэхэр еджэным нэхъ дехьэх щэнхабзэри литерутарэри щIэщыгъуэ ящохъу.

Багъ Марьям и гъуэгуанэ тхыгъэхэр гъэнщIащ гукъэкIыжхэмкIэ. Езым и гъащIэм къыщекIуэкIа Iуэхугъуэхэр теплъэгъуэ дахэу итхыжащи, языхэзми дуней щхьэхуэм ухешэ. Тхыгъэхэр кIэщIу, еджэгъуафIэу, гупсысэ ящIэлъу апхуэдэхэщ.

Анэш нанэм и фэеплъ

Анэшыр псоми фIыуэ ялъагъу. Анэшыр IэфIщ. Анэш нани, анэш дади, анэ дэлъхуми, анэ шыпхъуми уагъатхъэ, уагъафIэ. Нэхъ IэфIыр уагъэшх, нэхъ щабэм ущагъэжей, хуабэу къодэхащIэ, уи щхьэфэм Iэ къыдалъэ, уи нэкIущхьэм гуапэу къытолъэщIыхь…

Адыгэ литературэм и классик ЩоджэнцIыкIу Алий къызэралъхурэ илъэси 125-рэ зэрырикъум мы гъэм республикэм Iуэхугъуэ куэд траухуэ, литературэ пшыхьхэр, спектаклхэр, дерс зэIухахэр, нэгъуэщIхэри къызэрагъэпэщу. 
Уи уэрэд Iущу псэм фIэщIэщыгъуэр
КъыщоIур лъахэм – зэпымыуж.
Ухъуащ, Алий, уэ лъэпкъым и вагъуэ, -
Лъэпкъым и вагъуэр зэи имыж.
Мыпхуэдэ сатыр гунэсхэр ЩоджэнцIыкIум хуитхыгъащ Тхьэгъэзит Зубер.

Адрейхэр - гуащэм

Илъэсих хъу Данэ интернет хьэпшып щапIэм и анэм щIыгъуу къыщыхех зэрыджэгу хьэпшыпхэр. Зы гуащэ къыхахащ. Ауэ Данэ къэувыIэркъым: иджы гущэ цIыкIу абы ейуэ, итIанэ гъуэлъыпIэ цIыкIу, итIанэ и щыгъынхэр,… итIанэ…

- Данэ, а къомыр къыпхуэсщэхуфынукъым, зы гуащэ къыпхузощэхури, куэдщ, - жи анэм.

- Сэ зы гуащэращ къысхуэпщэхунур. Адрейхэр псо-о-ори гуащэращ къызыхуэпщэхунур, - къетыж жэуап хъыджэбз цIыкIум.

Iуэтэж