Кфар-Камэ щекIуэкIа адыгэ зэхыхьэм и макъ

ПщIыхьэпIэм хуэдэт,
ауэ нахуапIэт

Кфар-Камэ къуажэр, шэч хэмылъу, адыгэ лъэпкъым и жылэхэм къахэлыдыкI щIыпIэщ. Узэхъуэпсэнщ икIи щапхъэ зы­тепхын къуажэщ ар. Иджы ещанэу Кфар-Камэ сыщыIащи, шэч къытезмыхьэу жыс­Iэфынущ:  нэхъ къуажэфI слъэ­гъуакъым. Абы ущыдэткIэ, нэм илъагъури тхьэкIумэм зэхихри щIэщыгъуэщ икIи гуапэщ. Зы пщIыхьэпIэ гуэрым укъы­щыхута хуэдэу къыпщохъу, ауэ  псори  на­хуапIэщ. Хэхэсхэми, адэжь хэкум пэIэщIэ­хэми, адыгэхэр щыпсэу адрей щIыпIэхэм елъытауэ цIы­хущ­хьэкIэ нэхъ мащIэми, я анэдэлъхубзэр яхъумэу, ар ягъэшэрыуэу, тхыдэм хащIыкIыу, хабзэ яхэлъу, зэры­лъытэу мэпсэу. 
Къуажэм илъэс къэс адыгэ щэнхабзэм и фестиваль ин щызэхашэри, хьэщIэ куэд кърагъэблагъэ. Израиль къэралыгъуэм ису хъуар а махуэм Кфар-Камэ къы­щы­зэхуэсу къыпщохъу. Сэри абы дэт жылэ Хасэмрэ Адыгэ Республикэм и Хасэмрэ я фIыгъэкIэ, мы гъэм фестивалым сыхэтыну си насып къихьащ. 

ГуфIэгъуэм и джэрпэджэжыр адыгэ псоми ялъоIэс

Илъэс къэс зы адыгэ къэфакIуэ гуп ирагъэблагъэ къуажэм. Мы гъэм фестивалым хэтар Тыркум щыIэ Эскишехир къалъэм никIахэрт. «Щыблэ» къэфакIуэ гу­пыр зы тхьэмахуэкIэ Кфар-Камэ щы­хьэ­щIащ. Илъэс къэс гуп зэмылIэужьыгъуэ­хэр къызэрырагъэблагъэм щхьэусыгъуэ иIэщ. 
- МыхьэнитI иIэщ мы Iуэхум, - жеIэ къуа­жэ тхьэмадэ Нэпсо Закарие. - Псалъэм пап­щIэ, иджы къытхуэкIуа, Эскишехир щыщ къэфакIуэ гупым ди утыкур ягъэб­жьы­фIэн къудейкъым. Эскишехир адыгэ къуажэ 30 хуэдиз къедзащ, ди лъэпкъэ­гъухэр щыпсэууэ. Ар цIыхухэм ящIэркъыми, мис ар яжетIэну аращ ди япэ пщэ­рылъыр. ЕтIуанэрауэ, ди хьэщIэхэр ­къы­зыхэкIахэми Кфар-Камэ и хъыбар ялъэд­гъэIэсыну дыхуейщ. Аращи, зэ­хы­­хьэн-зэхэкIыным и фIыгъэкIэ, зэлъэп- къэгъухэр зэрощIэ. 
Кфар-Камэ гъэщIэгъуэн куэдкIэ бейщ, ауэ фестивалыр щекIуэкI тхьэмахуэм адыгэ псоми я плъапIэщ жылэр. Фести­валь махуэхэр хьэщIэхэми бысымхэми я дежкIэ махуэшхуэщ, абыхэм Израилым и щIыпIэ дахэхэр ирагъэлъагъу, нэхъыщ­хьэращи, зэлъэпкъэгъухэм зэдагъакIуэ зэ­маныр гум IэфIу къонэж. 

Япэ пшыхь

Кфар-Камэ фестивалыр пщыхьэщ-      хьитIкIэ йокIуэкI. Япэ махуэм жылэм и уэрамхэм зэхыхьэ гъэщIэгъуэнхэр щокIуэкI. ЦIыхухэр, хы уэрым хуэдэу, къуа­жэм къыдохьэ. Махуэ псокIэ зып­лъы­хьакIуэхэм къыщакIухь, адыгэ къуажэм нэIуасэ зы­хуащI. Адыгэ лъэпкъ пщIантIэу абы дэтым ирагъэблагъэ, адыгэхэм ятеу­хуа хъыбархэр хуаIуатэ, адыгэ къафэхэм ирагъэплъ, лъэпкъ шхыныгъуэхэр Iуагъахуэ. Кфар-Камэ къакIуэу зыщаплъыхьын папщIэ ­гъуэгуанэшхуэхэр къызэпач зекIуэ къе­жьахэм икIи ялъагъур апхуэдизкIэ яфIэ­телъыджэщи, езэшыркъым. 
Махуэшхуэр теплъэгъуэ куэду зэхэтщ: мыбы щэн-къэщэхунри, къэфэн-джэгунри щызэгъусэщ. Кфар-Камэ дэт тыкуэнхэм, шхапIэхэм, пщэфIапIэхэм зы уэрам яхухэхащи, ящI псори ящэ. А Iуэхуми щхьэусыгъуэ иIэу илъэсих и пэ хагъэ­хьащ фестивалым. 
- Дунейр иджы зэрыхъуар аращи, уи цIы­хухэр зыгуэрым ебгъэгупсысын, и пэкIэ бгъэкIуэтэн хуей щыхъукIэ, хьэры­чэ­тыщIэ Iуэхури абы хэтыпхъэщ, - жеIэ Нэпсо Закарие. - Мыбы къекIуалIэ зи щIалэ­гъуэхэм бизнесыр зищIысыр зрагъащIэ, сату Iуэхум зыщагъэгъуазэ. 

Лъэпкъ нэщэнэ псори
щыболъагъу

Адыгэ лъэпкъым и хъыбар кфаркамэдэсхэм Израилым зэпымычу щаIуатэ. Мы къуажэм лъэпкъым и нэщэнэ псори щыплъагъунущ. Жылэм и уэрамхэм я цIэхэр адыгэбзэкIэ тетхащ, адыгэ ныпыр дэнэкIи щыфIэдзащ, адыгэбзэ къабзэ щоIу, цIыкIуи ини я анэдэлъхубзэр ящIэ, адыгэ макъамэхэр къыщрагъауэ. 
ЩащIхэмрэ щащэхэмрэ я гугъу пщIы­мэ, унагъуэ къэс езым и ахъшэ къэлэ­жьыкIэ иIэжщ. Псалъэм къыдэкIуэу жы­пIэмэ, илъэс 11 хъуауэ Тхьэухъуэхэ Нухьрэ Сарэрэ адыгэ кхъуей хах. Къуажэдэсхэм я мызакъуэу, Iэгъуэблагъэм щыс нэгъуэщI лъэпкъхэм къахэкIахэми ящэху адыгэ кхъуейр, зыплъыхьакIуэ къыдыхьэхэми зэбграх. КIэщIу жыпIэмэ, Кфар-Камэ дэт адыгэ кхъуей щыхах-щащэ «Iуащхьэмахуэ» IуэхущIапIэм и цIэр жыжьэ Iуащ.
«Мазэнэ» шхапIэми адыгэ кхъуей дэлъу щагъажьэ хьэлывэр псынщIэ дэдэу зэ­рып­щтыру зэбграхыу апхуэдэщ. 
Фестиваль махуэхэм къуажэм и нэхъ уэрам кIыхь дыдэм бэзэр къыщызэIуах-ри, хэт сыт и щIыфми щащэ, щагъэлъа­гъуэ. Абы ипщэкIэ «Ди псэ» къуажэ ансамблым зыкъыщегъэлъагъуэ, ищхъэ­рэкIэ хьэщIэу къэкIуа ансамблым концерт щет. Махуэм и кIыхьагъкIэ а уэрамыр цIыхуншэ хъуркъым. Ахэр мэгуфIэ, мэджэгу, мэщахуэ, машхэ. Зы пщыхьэщ­хьэм къриубыдэу а уэрамым цIыху мини 4 хуэдиз ирокIуэ. 

ЕтIуанэ пшыхь

ЕтIуанэ махуэми фестивалым къыпащэри, къуажэм дэт концерт гъэлъэгъуа­пIэ зэIухам цIыхухэр къыщызэхуос. Абы цIыху мин зыбжанэ йохуэ. Адыгэхэм нэ­мыщI, адыгэ джэгум еплъыну, адыгэ уэрэдхэм едэIуэну турист мин зыбжанэ Кфар-Камэ къыщызэхуос. Къуажэм и «Ди псэ» къэфакIуэ гупымрэ Эскишехир Хасэм и «Щыблэ» ансамблымрэ чэзууэ уты­кум къытохьэ. Абыхэм Iэгуауэ ин ­хуаIэ­ту, я гур хэхъуэу зэхэсщ къекIуэлIахэр. 
Эскишехир тырку къалэм Хасэ ин щолажьэ, абы ныбжьыщIэхэри нэхъыжьхэ-ри щызэхуозэ, къэфэкIэ щызэрагъащIэ. Израилым гупышхуэ къэкIуат Хасэ тхьэ­ма­дэри къэфакIуэ гупыр зыгъасэри яхэту.
 
Лъэпкъ лъэмыж

- Мыпхуэдэ фестивалхэр къэрал зэмы­лIэу­жьыгъуэхэм нэхъыбэрэ щызэхашэми  ди гуапэ хъунут, сыт щхьэкIэ жыпIэмэ, мыхьэнэшхуэ иIэу къызолъытэ, - жеIэ Эскишехир Хасэм и тхьэмадэ Тэнащ ­Джихьэн. - Мыр адыгэхэм лъэпкъ лъэмыж яхуохъу жыпIэмэ, ущыуэнукъым, зэлъэп­къэ­гъухэр зэрегъащIэ, нэIуасэ зэхуещI, ныбжьэгъу зэхуохъу. Фестивалыр еух, ауэ ныбжьыщIэхэм я зэныбжьэгъугъэм къыпещэ, нэхъ быдэ хъу зэпытщ. Апхуэдэуи бзэр, хабзэр хъума хъунымкIэ апхуэдэ зэпыщIэныгъэхэр хуабжьу сэбэпщ. 
Кфар-Камэ щекIуэкIа фестивалым я нэгу зрагъэужьын мурадкIэ, турист ми­ни 5 хуэдиз къекIуэлIащ, абыхэм яIуэтэ­жынущ адыгэм и щэнхабзэр зыхуэдэр. Ауэ дэркIэ нэхъыщхьэр абы адыгэхэр зэ­ры­щызэрыцIыхуращ, адыгэ макъамэм я гум жьы зэрыдригъэхур уасэншэщ. Израилым ит етIуанэ адыгэ къуажэми, Рихьэние, дэсхэр къэкIуат а пщыхьэщхьэм ­гъунэгъу жылэм. 
- Псом нэхърэ нэхъыщхьэр адыгэхэм я хъыбарыр нэхъыбэм къедгъэщIэнращ. Кфар-Камэрэ Рихьэнисрэ дэс адыгэ мини 5-м я мызакъуэу, адыгэ лъэпкъ зэ­ры­щыIэр, ахэр мелуан бжыгъэ зэрыхъур,          хэку дызэриIэр ящIэну дыхуейщ дызыхэс лъэпкъхэм. Апхуэдэуи ди адэжь щIыналъэр зэрыдахэр яхудоIуатэ. Фестивалхэри ди лъэпкъым и хъыбархэмкIэ до­ублэри, абыкIэ доухыж, - жаIэ кфаркамэ­дэсхэм.

ЗэIущIэ гуапэхэр

Кфар-Камэ фестиваль махуэхэм адыгэ макъамэр щхьэщыкIыркъым, концерт нэужьхэм джэгухэр зэхашэ, зэлъэп­-         къэ­гъухэр зэхэмыкIыжыфу жэщыр хэ­кIуэтэху мэтхъэж. ХьэщIэхэр щыщыIэ тхьэмахуэр абыхэм я дежкIэ лъэпкъ махуэшхуэ мэхъу. Илъэсым зэ къахуохуэ апхуэдэ IутIыж. Абы хьэщIэу къеблагъэхэр трагуашэри, унагъуэхэм яхэсщ, зыхуей хуэзэу ягъэ­хьэщIэ. 
Лъэпкъ зэмылIэужьыгъуэхэм къахэкIа зыплъыхьакIуэхэм нэмыщI, мы жылэм уащыхуозэ нэгъуэщI къэралхэм къикIа адыгэхэми. Апхуэдэу фестивалым и япэ пшыхьым сыхуэзащ Махуэхьэблэ щыщ дохутыр цIэрыIуэ Цей Ирхьан. 
- Фестивалым ирезгъэхьэлIэри, мыбы дэс си Iыхьлыхэм я деж сыкъэкIуащ, - жеIэ Ирхьан. - Мы гъэм япэу сыкъэкIуауэ арами, си унэ сыкъихьэжам, си къуажэ сыкъыдыхьэжам хуэдэу сыкърагъэб­лэ­гъа­щи, слъагъу псори си дежкIэ тхъэ­гъуэщ. 

КъэпIуатэкIи пхуэухыркъым

НэгъуэщI къэралхэм къыщалъхуауэ, къыщыхъуауэ Кфар-Камэ псэупIэ зыхуэхъуахэри щыIэщ. Языныкъуэхэр нысэу къа­шащ, адрейхэр жылэм щыщ бзылъ­хугъэ щхьэгъусэ яхуэхъури, адыгэ къуа­жэм къыдэтIысхьэжащ. 
Абы къыхэкIкIэ, хамэ къэралхэм къикIа адыгэ куэд щопсэу Кфар-Камэ, унагъуэ хъуауэ, сабий япIуу. А цIыкIухэм я дежкIи сэбэпщ фестивалыр, адыгэ зэхэтыкIэр щапхъэ яхуохъу, адыгэгу яIэу къэхъунымкIэ мыхьэнэшхуэ иIэщ. 
Къуажэр махуэ къэс йофIакIуэ жы­пIэ­кIэ, ущыуэнукъым. Туризм и лъэныкъуэ­кIэ къуажэ нэхъыфIу ЮНЕСКО-м къилъытащ Кфар-Камэ. Абыи IэмалыщIэхэр къаритауэ, жылэм нэхъри зрагъэужь. 
Кфар-Камэ и хъыбар къэпIуатэ зэпытми, пхуэухынукъым. Мы адыгэ къуажэ зэ­кIужым и псэукIэм, щыпсэу унагъуэхэм, щалэжьхэм ятеухуа тхыгъэ иджыри стхынущ. 
ГъукIэлI Сусаннэ, 
АР-м щIыхь зиIэ и журналист.
Сурэтхэр Выщхьэ Iэдэм трихащ.