Тщымыгъупщэну унафэ щыIэщ!

Бэрбэч ХьэтIутIэ и цIэр зезыхьэ Къэбэрдей-Балъкъэр къэрал университетым щIалэгъуалэр щэнхабзэ икIи псэкупсэ лъапIэныгъэхэм хуэзыгъэуш Iуэхугъуэ куэд дыдэ иужьрей илъэсхэм къыщызэрагъэпэщ. Абы къыщыувыIэркъым. А Iуэхур еджэныгъэми щIэныгъэхутэ лэжьыгъэми гуэх имыIэу епхауэ къогъуэгурыкIуэ. Апхуэдэу КъБКъУ-м иджыблагъэ щызэхэтащ щэнхабзэ-хэкупсэ мыхьэнэ зиIэ зэIущIэ. «Тщымыгъупщэну унафэ щыIэщ!» фIэщыгъэр зыгъуэта а жэрдэмым зэхуэдэу къызэщIиубыдэрт цIыхубэ зэхэщIыкIыр къызэщIэзыIэта щэнхабзэ лъапIэныгъэхэмрэ тхыдэм ехьэлIа Iуэхугъуэхэмрэ.

Егъэджэныгъэм и пщалъэхэр зыхэт, щэнхабзэм и пкъыгъуэхэр зыхэухуэна, хэгъэгупсо мыхьэнэ зрат форумым и къалэн нэхъыщхьэр тхыдэм и пэжыр хъумэнымрэ а пэжыр щIалэгъуалэм я хэкупсэ жэрдэмхэм хэлъхьэнымрэ я Iэмалыр къэлъыхъуэным теухуат. ПэхуэщIэр къыхэзылъхьар «Урысей щIалэгъуалэм я зэгухьэныгъэм» Къэбэрдей-Балъкъэрым щиIэ и къудамэрщ. Ар нэсу къызэгъэпэща хъун папщIэ, Iуэхугъуэм дэIэпыкъуэгъу къыхуэхъуащ КъБР-м ЩIалэгъуалэм я IуэхухэмкIэ и министерствэр, «Урысей зэкъуэтым и ныбжьыщIэ гвардие» урысейпсо жылагъуэ зэгухьэныгъэр, «Пэрытхэр» щIалэгъуалэ зэщIэхъееныгъэм и щIыналъэ къудамэр, КъБКъУ-р.

ЗэIущIэр фIэхъус псалъэкIэ къызэIуихащ КъБКъУ-м щIалэгъуалэ политикэмрэ жылагъуэ IуэхухэмкIэ и къудамэм и унафэщIым и къуэдзэ Бозий Алим. Абы къыхигъэщащ иужьрей лъэхъэнэм куэдрэ зи гугъу ящI тхыдэ щIэжым и мыхьэнэр блэкIа къэхъугъэхэм я фэеплъыр лъытэнымрэ хъумэнымрэ къызэрыщымыувыIэр, атIэ ар къыдэкIуэтей щIэблэм я зэхэщIыкIым хэухуэнэнымкIэ лэжьыгъэ абрагъуэ зэрегъэкIуэкIыпхъэм тещIыхьауэ зэрыщытыр.

– БлэкIа гъащIэм дыщыхуеплъэкIыжкIэ, ди щхьэр лъагэу дэзыгъэлъагъуж къэхъугъэ куэд зэрыхэтым дропагэ. Къэтщтэнщ, псалъэм и хьэтыркIэ, Хэку зауэшхуэр. Нэгум къыщIэгъэувэгъуейщ совет цIыхубэр зылI и быным хуэдэу зэрызэкъуэувам къыщымынэу, я лъапсэр ирихыну къапэщIэува бийр иригъэкIуэтыжын, къыщежьам ирихулIэжу игъэкIуэдыжын щхьэкIэ иригъэкIуэкIа бэнэныгъэр. КъызэрымыкIуэу уасэшхуэ щIатащ а Iуэхум ди адэшхуэхэмрэ анэшхуэхэмрэ. IуэрыIуэтэжу мыхъуу, яцIыхуу щытауэ ди нэхъыжь куэдым я щхьэр халъхьащ Хэку зауэшхуэм, къэзыгъэзэжа куэдми, я нэгу щIэкIам къытримыгъэзэжын щхьэкэ, иужькIэ лэжьыгъэшхуэ ирагъэкIуэкIащ. ДыщытепсэлъыхькIэ, дригушхуэу, дгъэлъапIэу, тщымыгъупщэну жыдоIэ. Ауэ фегупсысыт ТекIуэныгъэр къихьын папщIэ, гуауэрэ гузэвэгъуэу цIыхум и фэм дихар зыхуэдизым… ЖыIэгъуэр тынш щхьэкIэ, уеувэлIэнкIэ шынагъуэу, ущыщтэу щытыкIэ хьэлъэ дыдэщ. ТекIуэныгъэр нэхугъэкIэ гъэнщIами, Iэджэ бэлыхьи пхыкIын хуей хъуащ ди нэхъыжьхэр абы къэсын папщIи, ар дывгъэхъумэ. Апхуэдэ бзаджащIагъэ къэмыхъужын щхьэкIэ, дывгъэхъумэ ди блэкIар, хэдвгъалъхьэ ар ди дуней лъагъукIэм, нэдвгъэхьэс а блэкIам и пэжыр къэкIуэну махуэхэм. Дэ ди насып къихьащ Хэку зауэшхуэм ТекIуэныгъэр къыщызыхьа нэхъыжьыфIхэр тлъагъужыну. Къапщтэмэ, лIэужьхэм ящыщу ар къызэхъулIа дэ дыиужьрейуэ къыщIэкIынущ. Ар къэплъытэмэ, дэ тIуащIэу-щащIэу жэуап дохь блэкIа гъащIэм и пэжыр зэрыщытар къыткIэлъыкIуэнухэм яжетIэжыныр, ялъэдгъэIэсыныр, – жиIащ Бозий Алим.

Форумыр махуищкIэ зэхэтынущ. А махуищым къриубыдэу щIалэгъуалэр лъахэхутэхэм, тхыдэджхэм, щIэныгъэлIхэм яIущIэнущ, Хэку зауэшхуэм ехьэлIауэ куэдыр зыщымыгъуазэ Iуэхугъуэхэм щIэдэIунущ, утыку къимыхьа дэфтэрхэмрэ архив тхылъымпIэхэмрэ зыщагъэгъуэзэнущ. Ауэ, псом нэхърэ нэхъыщхьэращи, Хэку зауэшхуэм къыщахьа ТекIуэныгъэм нэсын папщIэ, Къэбэрдей-Балъкъэрым хуищIа хэлъхьэныгъэм и гугъу ныбжьыщIэхэм хуащIынущ.

Абы къищынэмыщIауэ, форумыр акъылым зезыгъэужь, щIэныгъэм хэзыгъахъуэ пэхуэщIэхэмкIэ, спорт зэхьэзэхуэхэмкIэ, тхыгъэ зэпеуэхэмкIэ гъэнщIауэ щытынущ. Апхуэдэу «Тщымыгъупщэну унафэ щыIэщ!» жэрдэмыр къыхэзылъхьа гупым ящыщу Таукеновэ Iэсият къыхигъэщащ щIыналъэм и тхыдэмрэ щэнхабзэмрэ цIыхубэм яхэзыпщэ пэхуэщIэ зыбжанэ зэрагъэхьэзырынур, курыт еджапIэхэм щIэс цIыкIухэр а Iуэхум къыхэша зэрыхъунум и Iэмалхэм зэрытепсэлъыхьынур.

– ЩIалэгъуалэр тхыдэ лекцэхэм едаIуэу зэбгрымыкIыжу, зэхахам теухуауэ ягъуэта гурыIуэныгъэхэм тепщIыкIыфыну пэхуэщIэхэм жану хэлажьэу гъэсэнырщ дызыхущIэкъур. Хэку зауэшхуэм епха къэхъугъэхэращ иужьрей илъэсищэм мыхьэнэшхуэ зиIэу екIуэкIари, ахэр ди щIэблэр зэрыдущиин, гъуэгу захуэм зэрытедгъэувэн Iэмалу къэдгъэсэбэпын хуейщ. Абы дызэкIэрешхэ, гъунэгъу дызэхуещI, дызэкъуегъэувэ, – жиIащ Таукеновэ Iэсият.

Форумым къриубыдэу екIуэкIыну Iуэхугъуэхэм ящыщщ щIалэгъуалэр дэфтэрхэмрэ архив тхылъымпIэхэмрэ зэрагъэзэхуэфу, интернетым къихьэ хъыбархэм пэжымрэ пцIымрэ къыхахыфу лэжьыгъэ щIагъуи къызэрыхалъхьэнур. Фейк жыхуаIэ информацэ щIэпхъаджагъэм пэщIэтыным хуэунэтIа а жэрдэмыр къызэрымыкIуэу щхьэпэ хъунущ щIалэгъуалэр пцIым пэщIэтыным и IуэхукIэ.

Зэхуэсым хэтахэм ягъуэтыну есэныгъэхэр къахуэсэбэпыжынущ езыхэм къыхалъхьэну щIалэгъуалэ жэрдэмхэмрэ жылагъуэ мыхьэнэ зиIэ пэхуэщIэхэр зэхэгъэувэнымкIэ. Лэжьыгъэ нэхъыфI дыдэхэр щыгугъ хъунущ Урысей щIалэгъуалэм ядэлэжьэнымкIэ къулыкъущIапIэм и грант дэIэпыкъуныгъэм.