ИлъэсыщIэм и япэ тхылъ тыгъэ

Котляровхэ Викторрэ Мариерэ я тхылъ тедзапIэр илъэсыщIэ махуэщIхэм зыхригъэлъэсакъым, щIыналъэм щыпсэу лъэпкъхэм я щэнхабзэ хъугъуэфIыгъуэхэр къызэщIэзыубыдэ тхылъ купщIафIэхэр игъэхьэзыру екIуэкIащ. «ЩоджэнцIыкIу Алий и тхыгъэхэр джыным ехьэлIа щIэныгъэ Iуэхугъуэхэр» («Актуальные проблемы шогенцуковедения») фIэщыгъэр зыгъуэта тхылъыщIэмкIэ хишащ тхылъ тедзапIэм 2023 гъэм къыдэкIыну тхылъхэм я гъуэгур.

ЩIэныгъэ къыдэкIыгъэ хьэлэмэтыр зэхигъэуващ филологие щIэныгъэхэмкIэ кандидат, ЩоджэнцIыкIу Алий и Фэеплъ музей-унэм и хъумакIуэ Щак1уэ Марьянэ. ЩIэныгъэрылажьэм емышыжу илъэс бжыгъэ Iэджэ хъуауэ усакIуэм и гъащIэмрэ и литературэ щIэинымрэ едж, къехутэ, зэрегъэзахуэ. Адыгэ литературэм и зэхэублакIуэ хъуа усакIуэшхуэм и IэдакъэщIэкIхэм ехьэлIауэ ЩакIуэ Марьянэ тхылъ зыбжанэ къыдигъэкIащ, пщIы бжыгъэкIэ тхыгъэхэр и къалэмыпэм къыщIэкIащ.
ИлъэсыщIэм япэу къыдэкIа тхылъыр литературэ къэхутэныгъэхэм я зэужьщ. Мыбы щызэхуэхьэсащ иджы умыгъуэтыжыну, ауэ литературэ щIэныгъэм зиужьынымкIэ хуабжьу мыхьэнэшхуэ зиIэ къэхутэныгъэхэр. Апхуэдэу тхылъым ущыхуэзэнущ зи гъащIэр усакIуэм и щIэиныр къэхутэным щхьэузыхь хуэзыщIа ХьэкIуащэ Андрей и тхыгъэ зыбжанэ, ущыIущIэнущ Нало Заур и гупсысэ щхъуэкIэплъыкIэхэм. Абыхэм усакIуэм и IэдакъэщIэкIхэм иращIэкIа лэжьыгъэм къызэщIэзыкъуэж къару зэраIэм и мызакъуэу, ЩоджэнцIыкIу Алий и щыIэныгъэр адыгэ щэнхабзэм и зиужьыпIэу зэрыщытыр наIуэу къагъэлъагъуэ, лъэпкъ гупсысэм и къэкIуапIэшхуэу зэрыщытыр уи фIэщ ящI.
ЩоджэнцIыкIу Алий и тхыгъэхэм ехьэлIа къэхутэныгъэхэр зэрызэпымыум, сыт щыгъуи зэрекIуэкIым и щыхьэт дахэщ иджырей литературэхутэ зыбжанэм я лэжьыгъэхэр абы зэрыхиубыдари. ГъащIэм къызэщигъэу гупсысэхэр жьы зэрымыхъур, ЩоджэнцIыкIум дапщэщи джэрпэджэжу къыпэджэжын лъэхъэнэхэм къызэрыхэкIынур щIэныгъэрылажьэхэм я тхыгъэхэм къагъэлъагъуэ.
Апхуэдэу ЩоджэнцIыкIу Алий и IэдакъэщIэкIхэр джынымкIэ мыхьэнэшхуэ зиIэ архив тхылъымпIэ зыбжанэ зэужьым ихуащ. Ахэр щIэныгъэм и зы лъэбакъуэщIэу къэплъытэ хъунущ. КъыкъуэкIыжа тхыгъэхэм къыхощ усакIуэм и гъащIэм щыщ Iуэхугъуэ зыбжанэ, ар зыкIэлъыкIуэу, къэзыцIыхуу щытахэм я гукъэкIыжхэр, сурэтхэр. Тхылъым къызэщIиубыда къэхутэныгъэхэр дунейм къызэрытехьам тету зэкIэлъыгъэкIуащ.
ЩIэныгъэ зэужьыр зэхэзыгъэувам ар ЩоджэнцIыкIу Алий и творчествэм гуащIафIэу телэжьа, дунейм зэрехыжрэ куэд мыщIа профессор ХьэкIуащэ Андрей фэеплъ хуищIащ. Хьэк1уащэм хузэфIэкIар къыпхуэмылъытэну куэдщ, ар иджыри Iэджэрэ щIэныгъэрылажьэхэм гъуазэу зэраIэнуми пцIы хэлъкъым.
Лъэпкъым къикIуа тхыдэ гъуэгуанэр зыфIэгъэщIэгъуэнхэм, адыгэ литературэм и тхыдэм хуэнэхъуеиншэхэм я дежкIэ щIэныгъэ зэужьым пщIэ иIэнущ, щIэупщIи игъуэтынущ.