Кавказ Ищхъэрэм бжьыпэр щиIыгъщ

Кавказ Ищхъэрэм хыхьэ щIыналъэхэм я мэкъумэш IэнатIэхэм 2023 гъэм и щIышылэ - дыгъэгъазэ мазэхэм я лэжьыгъэм кърикIуахэр зэхалъхьэжу къата бжыгъэхэр дызыщыгуфIыкIынщ - Къэбэрдей-Балъкъэрым бжьыпэр иубыдащ.

УФ-м Къэрал статистикэмкIэ и управленэу КИФЩI-м щыIэм иджыблагъэ къызэритамкIэ, мэкъумэш продукцэу сом мелард 90 и уасэ республикэм нэгъабэ къыщыщIагъэкIащ, ар проценти 10-кIэ нэхъыбэщ ипэ ита илъэсым и апхуэдэ зэманым къриубыдэу яхузэфIэкIауэ щытам нэхърэ. ЕтIуанэ увыпIэр къылъысащ Осетие Ищхъэрэ – Аланием, абы и хэхъуэр проценти 6,1-кIэ нэхъыбэ хъуащ. КъыкIэлъыкIуэр Къэрэшей-Шэрджэсырщ, проценти 3,3-рэ иIэу. 
КИФЩI-м и щIыналъэхэм ящыщу мэкъумэш продукцэу нэгъабэ къищIагъэкIам и куэдагъымкIэ Ставрополь крайм и Iуэхур екIэкIуащ – процент 0,6-кIэ нэхъ мащIэщ хузэфIэкIар. АбыкIэ Ингуш республикэм и Iуэхури щIэгъуакъым – проценти 2,5-рэ кIэригъэхуащ. 2023 гъэм къэралым псори зэхэту щыщыIа бжыгъэхэр тIэкIу ехуэхащ - мэкъумэш продукцэу къыщIигъэкIар процент 0,3-кIэ нэхъ мащIэщ, ауэ 2022 гъэм щыIа бжыгъэхэм хуэдизу къэнэжащ. 
Къэбэрдей-Балъкъэрым мэкъумэш продукцэу къыщIигъэкIым и куэдагъым щIыхэхъуэм щхьэусыгъуэ зыбжанэ яIэщ. Япэрауэ, ди щIыпIэм щыщыIэ дуней щытыкIэм, махуэ уэфIхэр зэрыщынэхъыбэмрэ щIым и пшэрагъымрэ куэд яIыгъщ. ЕтIуанэрауэ, республикэм и Правительствэм гулъытэ хэха яхуещI щIыналъэм и мэкъумэшыщIэхэм - грантхэмкIэ, субсидиехэмкIэ, нэгъуэщI Iуэхугъуэ щхьэпэхэмкIэ ядоIэпыкъу. Абы нэмыщI, мыхьэнэшхуэ иIэщ иджырей мэкъумэш технологиехэр, техникэхэр, оборудованэ зэхуэмыдэхэр мэкъумэш IэнатIэм жыджэру къыщагъэсэбэп зэрыхъуам.
Иджырей техникэхэмрэ Iэмалхэмрэ тету жылэхэр зэрыхасэри, гъавэр, хадэхэкIхэр, пхъэщхьэмыщхьэхэр, мэракIуэхэкIхэр къызэрырахьэлIэж, зэрахъумэ щIыкIэхэр зэрырагъэфIакIуэри республикэм къыщIигъэкI мэкъумэш продукцэм и куэдагъым хэгъэхъуэным шэсыпIэ уохъу. 
Мэкъумэш IэнатIэм щIыналъэм щиIэ ехъулIэныгъэхэм я фIыгъэкIэ ерыскъыкIэ цIыхухэм я шынагъуэншагъэр къызэгъэпэща мэхъу, абы къыдэкIуэуи, республикэм и экономикэм хэлъхьэныгъэфIхэр хуещI - мэкъумэш IуэхущIапIэхэмрэ фермерхэмрэ заужь, я хэхъуэм и Iыхьэ налог хэзых IэнатIэхэм ягъакIуэ, цIыхухэр лэжьыгъэ IэнатIэхэмкIэ къызэрагъэпэщ. АбыкIэ республикэм и мэкъумэшыщIэхэм я зэфIэкIхэм зэрыхагъэхъуэн Iэмалхэр иджыри щыIэщ.