Сурэт зыщI роботхэр

Гъуазджэмрэ щIэныгъэмрэ щызэжьэхэуэм деж гъэщIэгъуэн къыщыхъу щыIэщ. Апхуэдэу къэунэхуащ робор – сурэтыщIхэр. ГъущIым къыхэщIыкIа сурэтыщIхэр щIэныгъэлIхэм траухуэ краскэкIэ лэжьэфын хуэдэу. 
Куэд щIауэ щIэныгъэлIхэр елэжьырт роботхэр краскэкIэ цIэлэфу егъэсэным тещIыхьа алгоритмхэмрэ нейронхэмрэ зэгъэпэщыным. Апхуэдэ алгоритмхэм бжыгъэм тещIыхьа сурэтхэр плъыфэрэ штрихкIэ зэхацIыхукIыф икIи роботым къыгурыIуэ эскизхэр ягъэбелджылыф.
Сурэт щхьэхуэ гуэр къыхэпхрэ ар системэм иребгъэубыда нэужь, алгоритмыр абы и кодхэм йолэжь, сурэт щIыныр Iыхьэ-Iыхьэу егуэш, абы папщIэ зыхуеину плъыфэхэр къыхещыпыкI. Ар роботым и «рабочий стол» жыхуиIэм тратхэри, «гъущIыр» сурэт щIыным и ужь йохьэф. Роботым зэрыцIалэ краскэр иухмэ, ар щIэрыщIэу хуибгъэхъуэжын хуейщ. Робот - сурэтыщIым хузэфIокI краскэхэр езым зэхищIэу нэхъ плъыфэ гурыхь къыхищIыкIыни, уеблэмэ зэрыцIалэ кисточкэр нэхъ ину е нэхъ цIыкIуу ихъуэжынуи.
I960 гъэхэм сурэтыщI-абстракционист Коэн Гарольд программэхэр зэхэгъэувэным хуабжьу дихьэхри, зэхэщIыкI IэрыщIыр щиджащ Стэнфорд университетым. Илъэс зыбжанэ нэхъ дэмыкIыу абы зэхигъэуващ сурэтыщIхэм папщIэ щыIэ «AARON» программэр. Ар зэхигъэуващ сабий сурэтхэмрэ пасэрей сурэтхэмрэ иджурэ. Апхуэдэу, къигъэщIащ маркеркIэ цIалэ робот. I979 гъэм Сан-Францискэ иджырей гъуазджэмкIэ и музейм Коэн и гъэлъэгъуэныгъэ щекIуэкIащ. Абы щызэхуэхьэсат роботымрэ сурэтыщIымрэ зэгъусэу ящIа лээжьыгъэхэр – фрескэхэр роботым ищIурэ, сурэтыщIым ахэр ицIэлэжат.
“e-David” сурэт зэращI программэр Германием Констанц университетым щызэхагъэуващ. Абы сурэтым сурэт трехри, ар зэпкърехыж – едж. ИужькIэ абы ещхь езыми ещI, роботыр мэлажьэ кисточкэрэ краскэкIэ. «Дэ долэжь компьютер графикэм. Ауэ дэ гъуазджэри фIыуэ долъагъу икIи диIэщ гъуазджэмрэ щIэныгъэмрэ зэзыпх проектхэр», - жиIауэ щытащ Костанц университетым компьютер графикэмрэ медиадизайнымкIэ и лабораторием щылажьэ Дойссен Оливер.
20I9 гъэм къэунэхуащ «Аи-Да» гуманоид-роботыр. Абы кисточкэр краскэм зэрыхигъауэ Iэ хуащIащ, и нэхэм камерэ хагъэуващи, цIыхум сурэт трехыф. «Аи-Да» краскэхэр зэмыфэгъуу зэхищIэфыркъым. Абы тхылъымпIэм точкэ щхьэхуэхэр трегъэувэри, иужьым ар цIыху сурэту зэхуехьыж. Роботым цIыху теплъэ иIэу ящIащ, зэхэщIыкI IэрыщIкIэ къулейщ. Робор-сурэтыщIым и япэ гъэлъэгъуэныгъэр Оксфорд университетым щекIуэкIащ. ИужькIи дуней псом щигъэлъэгъуащ и зэфIэкIхэр.
20I6 гъэм ЛЭТИ» СПбГЭТУ-м щыщ къэхутакIуэ гупым къагупсысащ сурэтыщI щхьэхуэхэм я хъэтIым зезыгъэщхьыф робот-сурэтыщI. Япэу ящIа апхуэдэ гъущI машинэм сурэтыр зэрищIыфыр плъыфэ хужьрэ фIыцIэрэт. КъэхутакIуэ гупыр гугъу дехьащ роботыр къагъэщIэрэщIэжыным – плъыфэхэр зэхэзыгъэщхьэхукI математическэ модель къагупсысащ. А моделыр къагъэсэбэпри, роботыр сыт хуэдэ плъыфи зэрызэхилъхьэф алгоритм зэхагъэуващ. Нобэ «ЛЭТИ»-м щащIа роботым хузэфIокI сурэтыщI Iэзэхэм я лэжьыгъэхэм сурэт тритхыкIыну.
Роботхэм сурэт щIыным нэхъри Iэзэ хуэхъуурэ кIуэмэ, краскэкIэ дахагъэ къэзыгъэщI цIыхухэм ахэр хьэрхуэрэгъу къахуэмыхъуну пIэрэ, жаIэу егупсыс хъуащ языныкъуэхэр. Псалъэм щхьэкIэ, сурэт щхьэхуэхэр зэхэзыгъэувэф, ахэр яхуэфэщэн плъыфэхэмкIэ зыцIэлэжыф нейрон баджыхъхэр (сети) къэунэхуа нэужь, интернетым абы теухуа зэдауэхэр щекIуэкIат. ЩIэныгъэлIхэм жаIащ апхуэдэ техникэхэр къэзыгъэIэрыхуэ сурэтыщIхэм я зэфIэкIхэм нэхъри зэрыхэхъуэнур, сурэт щхьэхуэм зэрелэжь зэманми нейрон гупсысэкIэм и фIыгъэкIэ къызэрыдагъэхуэфынур. Апхуэдэу щыхъукIэ, иллюстрацэ зыщIхэм нэхъ тыншу ахъши къахуэлэжьынущ. «ЛЭТИ» - м и сурэтыщI-роботыр къэзыгупсысахэм ящыщ Каримов Артур къызэрилъытэмкIэ, нейросеть жыхуаIэр къызэрыунэхуам цIыхухэм я сэбэп куэд хэлъщ. Сыту жыпIэмэ, ар IэщIагъэ щхьэхуэ мэхъу, зыхуэбгъэсэнуи апхуэдэу гугъукъым.
Проект гъэщIэгъуэн дыдэхэм ящыщщ «Робохуд» зыфIащар. Ар унэм зыщыбгъэсэну е IуэхущIапIэ щхьэхуэхэм къыщыбгъэсэбэпыну пщIэкIэ къапщтэ хъу Iэмэпсымэщ, арт-тех компание щхьэхуэм къызэригъэпэщауэ. АбыкIэ роботым сурэт ищIу ебгъасэ мэхъу, дагъэ, акрил краскэхэр къигъэсэбэпу. Сурэт щIыным зезыпщытагъащIэхэм папщIэ ар IэмалыфIу къалъытэ. 
Урыс программистхэу Мищенкэ Аннэрэ Гаврилин Николайрэ зэхэщIыкI IэрыщIым и пIалъэхэр къахутэрт, и щэхухэр яджырт. Абыхэм алгоритм зэхагъэуващ сурэт щIыным и техникэхэр къагъэсэбэпурэ. 202I гъэм Аннэрэ Николайрэ IущIащ хьэрычэтыщIэ, гъуазджэмрэ щIэныгъэмрэ зэзыгъэуIуну зыфIэфI сурэтыщI Цимберг Владимир. Абыхэм къагъэщIащ «Робохуд» - м и япэ лIэужьыгъуэр. Роботым етх нейроимпрессионизмым тет сурэтхэр.
Ломоносов Михаил и цIэр зезыхьэ къэрал университетым  математикэмрэ кибернетикэмкIэ и аспирант, сурэтыщI Шутовэ Ксение 2023 гъэм шыщхьэуIум и I4-I6 – хэм «Робохуд» IуэхущапIэм я роботым щIыгъуу коллоборацэ лэжьыгъэ иригъэкIуэкIащ. Роботыр зыдигъэIэпыкъуурэ абы щыгъынхэм тхыпхъэхэр трищIыхьащ. Езым эскизхэр игъэхьэзыращ, роботым ахэр щэкIым ихьащ. «Сэ щэкIымрэ фэмрэ сурэтхэмрэ тхыпхъэхэмрэ тызощIыхь. Си тхыпхъэхэр щыгъынхэм текIыжкъым, щэкIыр зэхицIалэркъым – абы и лъэныкъуэкIэ умыгузавэу щыбгъагъ хъунущ. Роботым щIыгъуу къызэзгъэпэща проектыр щIэщыгъуэ сщыхъуащ. Сэ щэкIым кIэрыслъхьэ хабзэ сурэт пкъыгъуэхэр роботми хуогъэзащIэ мынэхъыкIэу. А проектыр сызэрысурэтыщIым и закъуэкъым гъэщIэгъуэн щIысщыхъуар, атIэ программистым и дежкIи ар Iэмалщ, - жиIащ Шутовэ Ксение. СурэтыщIым къызэрыхигъэщамкIэ, роботыр цIыхум хьэрхуэрэгъу хуэхъуфынукъым гъуазджэ и лъэныкъуэкIэ, атIэ и гупсысэхэр наIуэ ищIынымкIэ зыдигъэIэпыкъуу аращ. 

 

Зыгъэхьэзырар ГУГЪУЭТ Заремэщ.
Поделиться: