Къэбэрдей-Балъкъэрым, Къэрэшей-Шэрджэсым, Адыгейм адыгэбзэкIэ къыщыдэкI «Адыгэ псалъэ», «Черкес хэку», «Адыгэ макъ» газетищыр илъэс 30-м щIигъуауэ зэдолажьэ, тхыгъэхэмкIэ зэхъуажэурэ къыдэкIыгъуэ зэхэтхэр ягъэхьэзыр, редакцэкIэрэ зэхыхьэурэ зочэнджэщ.
Иджыблагъэ лъэбакъуэщIэ ячащ адыгэ редакцэхэм. Ахэр зэгурыIуащ я журналистхэр хэгъэгухэм чэзууэ ягъакIуэурэ тхьэмахуэкIэ щагъэлэжьэну, гъунэгъу республикэхэм ис зэкъуэшхэм я щыIэкIэ-псэукIэр зыхуэдэм нэрылъагъуу зыщагъэгъуазэурэ щхьэж и газетым хъыбархэр къытридзэжыну. Налшык къалэ щекIуэкIа зи чэзу зэхуэсым апхуэдэ гупсысэ хьэлэмэтыр къыщыхилъхьат «Адыгэ псалъэ» газетым и журналист пажэхэм ящыщ Чэрим Марианнэ. Ар редактор нэхъыщхьэхэу Жыласэ Заурбэч (КъБР), Абидокъуэ Люсанэ (КъШР), МэшлIокъуэ Саидэ (АР) сымэ къызэдащтэри, проект щхьэхуэу ирагъэжьащ.
Япэу а гупсысэр гъащIэм хэзыпщар «Черкес хэку» газетым и редактор нэхъыщхьэ Абидокъуэ Люсанэщ. Шэрджэс газетыр мы гъэм илъэси 100 зэрырикъум теухуауэ ди къуэшхэм ирагъэкIуэкIыну дауэдапщэхэм ящыщ зы Iыхьэ хъуащ щIыналъэ проектыр. «Черкес хэкум» мы тхьэмахуэм къриубыдэу щылэжьэну ирагъэблэгъащ Урысей Федерацэм щIыхь зиIэ и журналист, «Адыгэ макъ» газетым и редактор нэхъыщхьэм и къуэдзэ Тау Замирэрэ Адыгэ Республикэм щIыхь зиIэ и журналист, «Адыгэ псалъэ» газетым политикэмкIэ, жылагъуэмрэ лъэпкъ IуэхухэмкIэ и къудамэм и унафэщI НэщIэпыджэ Замирэрэ.
Блыщхьэ пщэдджыжьым, бысым редакцэм зэрихабзэу, журналистхэр редактор нэхъыщхьэм и деж щызэхуэсащ, тхьэмахуэм зэлэжьынухэр, къыдэкIыгъуэм ирагъэувэнур, республикэм щекIуэкI Iуэху нэхъыщхьэхэр яубзыхуу, абы теухуа тхыгъэхэр зи къалэнхэм пщэрылъ щащIын папщIэ. Редактор нэхъыщхьэ Абидокъуэ Люсанэ пщэдджыжь зэIущIэр къызэIуихри, зэрырагъэкIуэкI хабзэм хуэдэу, къалэнхэр ятригуэшащ, и лэжьакIуэхэм гу зылъатапхъэхэр ягуригъэIуащ, дзэ Iуэху хэхам хэт лIыхъужьхэм я зэфIэкIыр къэгъэлъэгъуэным хуэмыщхьэхыу дэтхэнэри елэжьын, республикэм и парламент хэхыныгъэхэм ехьэлIауэ политикэ партхэм къабгъэдэкI тхыгъэхэр зыхуей хуэзэу газет напэкIуэцIхэм ирагъэувэн зэрыхуейр яжриIащ.
Къеблэгъа журналистхэр бысымхэм яригъэцIыхури, я лэжьыгъэр гъэпсауэ зэрыщытынур игъэбелджылащ. Хэгъэгу зэмылIэужьыгъуэхэм ис адыгэхэр нэхъри зэпыщIа хъун папщIэ, я Iуэху зэдащIэу, я хъыбар зэрыщIэу къекIуэкIын щхьэкIэ мы проектым мыхьэнэшхуэ зэриIэр жиIащ Люсанэ. И лэжьэгъухэм папщIэ игъэхьэзыра планым къыщытеувыIэм, жиIащ шэрджэсхэм къахэкIа цIыху цIэрыIуэхэм, адыгэ щэнхабзэр, гъуазджэр, тхыдэр хъума хъуным, нэхъыбэм къацIыхуным хуэлажьэ цIыху IэпэIэсэхэм, IэпщIэлъапщIэхэм яхуигъазэмэ нэхъ къищтэу къызэрыхихар.
Абы и псалъэхэм къыпищэу къэпсэлъащ Тау Замирэ. Бзылъхугъэ гуащIафIэм къыхигъэщащ Налшык къыщыхалъхьа Iуэхур я гуапэу къызэрапхъуэтар, лъэпкъ Iуэхур гъэкIуэтэнымкIэ, лъэпкъыбзэр хъумэнымкIэ, хабзэр ди Iэпэгъуу щытынымкIэ газетхэр сэбэп зэрыхъур, мыпхуэдэ зэпыщIэныгъэмрэ зэдэлэжьэныгъэмрэ нэхъ гъунэгъу дызэрызэхуищIынур. НэщIэпыджэ Замирэ жиIащ ди япэ ита нэхъыжьхэм республикищыр зэрыщIэнымкIэ кърахьэжьа Iуэхухэм къыпызыщэ проект дахэу зэрыщытыр, нэхъапэм хъыбархэмрэ тхыгъэхэмкIэ зэхъуажэу щытамэ, иджы журналистхэри нэхъ зэрыцIыхуу, хэгъэгухэм щекIуэкI Iуэхухэм нэхъ IупщIу зыщагъэгъуазэу, адыгэхэм къахэкIа цIыху цIэрыIуэхэр, IэпщIэлъапщIэхэр дэнэ щыпсэухэми ирагъэцIыхуу зэрызэдэлэжьэнум хъер куэд къызэрыпэкIуэнур.
Пщащэхэр тепсэлъыхьащ иджыблагъэ Iуащхьэмахуэ и щыгум дэкIа, «Черкес хэку» газетым жэуап зыхь и секретарь, «Лэгъупыкъу» сабий журналым и редактор нэхъыщхьэ Аслъэныкъуэ (Хьэтау) Мадинэ Европэм щынэхъ лъагэ бгым зэрыдэкIам адыгэ куэд зэригъэгушхуам. АР-м, КъБР-м къыщыдэкI газетхэми къытрадза нэужь, шэрджэс пщащэм фIыщIэ хуащIу редакцэхэм куэд къызэрыпсэлъар жаIэжащ хьэщIэхэм.
Къэбэрдей Адыгэ Хасэм къыбгъэдэкI ЩIыхь тхылъыр абы и тхьэмадэ ХьэфIыцIэ Мухьэмэд и лъэIукIэ НэщIэпыджэ Замирэ Мадинэ иритыжащ. Адыгэ журналистикэм зегъэужьыным хуищI хэлъхьэныгъэм, «Черкес хэку» газетыр илъэсищэ щрикъум ирихьэлIэу Iуащхьэмахуэ и щыгум зэрыдэкIам папщIэ Мадинэ хуагъэфэща тыгъэм щыгуфIыкIащ езыри редакцэм и лэжьакIуэхэри.
Люсанэ хьэщIэхэм яхуигъэхьэзыра программэм япэ итыр Къэрэшей-Шэрджэс Республикэм лъэпкъ IуэхумкIэ, хъыбарегъащIэ IэнатIэхэмрэ печатымкIэ и министр Есенеев Мурат журналистхэр IуигъэщIэнрати, абы япэу иужь ихьащ. Мурат и гуапэу иригъэблэгъащ газетым и лэжьакIуэхэр икIи жиIащ зи ужь ихьа проектым сэбэпынагъ куэд къыпэкIуэну зэригугъэр, ар КъШР-м къызэрыщыщIадзам зэрыщыгуфIыкIыр.
- Дэ ди республикэм лъэпкъ газету тху къыщыдокI: урысыбзэкIэ, къэрэшеибзэкIэ, шэрджэсыбзэкIэ, нэгъуеибзэкIэ, абазэбзэкIэ. Нэхъыщхьэу къыхэзгъэщыну сыхуейщ газетхэм, псом хуэмыдэу лъэпкъ газетхэм, я къалэн нэхъыщхьэм зэрызихъуэжар, нэхъапэм ахэр хъыбарегъащIэ Iэмал къудейуэ щытамэ, иджы лъэпкъым и хъумакIуэу плъытэ зэрыхъунур, - жиIащ министрым. - Бзэр щымыIэмэ, лъэпкъри щыIэнукъым, атIэ а бзэр хъума хъун папщIэ, унагъуэм щIэсхэм яIурылъын щхьэкIэ, дэ къыдэдгъэкI лъэпкъ газетхэм жэуаплыныгъэ ин я пщэ къыдохуэ. Абы къищынэмыщIауэ, ар зэманым декIуу бэкъуэным мыхьэнэшхуэ иIэщ. Псалъэм къыдэкIуэу жыпIэмэ, печать Iуэхур бжыгъэхэр зи лъабжьэ Iэмалым хуэгъэкIуэн хуейщ. Социальнэ сетхэмрэ газетхэм яIэ сайтхэмрэ хъарзынэщ, ауэ абыкIэ зегъэужьа хъунукъым хъыбарегъащIэ Iэмалым. Фэ фхуэдэу бзэм ирилажьэхэр нобэ зыпылъын хуейр лъэпкъыбзэм «Яндекс» хъым увыпIэ щегъэубыдынырщ, адрей бзэхэм ещхьу, ди бзэхэри зэ тепIытIэгъуэкIэ тэрмэш зыщIыф Iэмалхэр къызэгъэпэщынырщ.
Есенеевым къыхигъэщащ абыкIэ къэбэрдей-шэрджэсыбзэр япэ зэрищыфынур. Тау Замирэрэ НэщIэпыджэ Замирэрэ министрым жраIащ щылажьэ газетхэм электроннэ Iэмалхэр къыщыгъэсэбэпа зэрыхъур, нэхъыщхьэу зи гугъу ящIхэм нэмыщI, бзэр, хабзэр, тхыдэр, щэнхабзэр, гъуазджэр хъума хъуным гулъытэ хэха зэрыхуащIыр, КъБР-м, КъШР-м, АР-м къыщыдэкI адыгэ газетхэр зэрызэдэлэжьэным лъэпкъыр нэхъ зэпэгъунэгъу зэрызэхуищIыр, диалектхэр гурыIуэгъуафIэ зэрыхъур.
Адыгеймрэ Къэбэрдеймрэ икIа журналистхэм махуиплIым къриубыдэу Къэрэшей-Шэрджэсым ис адыгэхэр фIыуэ зрагъэцIыхуащ. Ахэр яхуэзащ гъащIэ къэзыгъэщIа, дунейм и пIалъэ зыщIэ нэхъыжьыфIхэм, лъэпкъым и хъугъуэфIыгъуэхэр зыхъумэхэм щэнхабзэмрэ гъуазджэмрэ я лэжьакIуэхэм, нэгъуэщIхэми.
Нэхъыщхьэрати, «Черкес хэкум» и илъэси 100-м ирихьэлIэу интервью къыIахащ КъШР-м щIыхь зиIэ и журналист, КъШР-м и ТхакIуэхэм я зэгухьэныгъэм и шэрджэс къудамэм и унафэщI, «Черкес хэку» газетым и редактор нэхъыщхьэ Абидокъуэ Люсанэ. «Черкес хэку» газетым къикIуа илъэсищэ гъуэгуанэм редактор нэхъыщхьэу 24-рэ иIащ, нобэ лажьэ 25-ращ абыхэм бзылъхугъэу яхэтыр. А Iуэху дахэмкIэ къыщIадзэри, зэпсэлъэныгъэ гъэщIэгъуэн зэдрагъэкIуэкIащ редакторымрэ журналист пщащэхэмрэ.
Ди газетым и лэжьакIуэ НэщIэпыджэ Замирэ Къэрэшей-Шэрджэсым къриха тхыгъэхэр къыкIэлъыкIуэ къыдэкIыгъуэхэм ящыщхэм тетынущ.
