ЩхъуантIагъэр нэхъыбэ ящIынущ

Ди щIыналъэм хабзэ щыхъуауэ щIыпIэ-щIыпIэкIэрэ жыгыщIэхэр щагъэтIыс, щхъуантIагъэр нэхъыбэ щащI. Налшык къалэм ухуэныгъэшхуэхэр зэрыщекIуэкIым къыхэкIыу, къэкIыгъэр зыхэпщIэу мащIэ зэрыхъур, лажьэ зимыIэ жыг узыншэхэр ираупщIыкIыурэ IуэхущIапIэ зэмылIэужьыгъуэхэм я гупэхэр зэрагъэдахэр цIыхухэм щIэх-щIэхыурэ къызыпхагъэIукIыу зэхэпхынущ. Апхуэдэу щыт пэтми, къалэ унафэщIхэр хущIокъу щыхьэрым и хъыбарыфIыр щIыпIэ жыжьэхэм нэзыхьэса щхъуантIагъэр нэхъ мащIэ зэрымыхъуным. Аращ зытеухуар иджыблагъэ Налшык къалэм щIыпIэ унафэр щызехьэнымкIэ и IуэхущIапIэм къыхилъхьа жэрдэм щIагъуэри.

Мэлыжьыхь мазэм и кIэ пщIондэ къалэм жыгми чыцэми мини 4-м нэблагъэ щагъэтIысыну я мурадщ. Нэхъыбэу ахэр щIыIэм пэщIэтыф, зи лъабжьэр куууэ хэкIэ жыг лIэужьыгъуэхэм ящыщщ. Апхуэдэ къэкIыгъэхэм щIыгулъыр зэрагъуэту псынщIэу заужьыж, япэ илъэсхэми зэуэ зрачри, жьауэ ядз мэхъу.

Къыхалъхьа жэрдэмым ипкъ иткIэ, Пушкин Александр и цIэр зезыхьэ уэрамым бзииху 33-рэ, КIыщокъуэ Алим и цIэр зезыхьэ уэрамым бзииху 80 хуэдиз щагъэтIысынущ. КIыщокъуэм и уэрамым щыщу щхъуантIагъэкIэ ягъэнщIынур ЩоджэнцIыкIу Алийрэ Матросов Александррэ я цIэхэр зезыхьэ уэрамхэм я зэхуакум къриубыдэ Iыхьэрщ. Идар Темрыкъуэ и цIэр зезыхьэ уэрамым къыщегъэжьауэ Осетин уэрам нэс ех Къэбэрдей уэрамым кIей жыг 245-рэ щагъэтIысынущ. ЩоджэнцIыкIу Алий и уэрамым кIейрэ щхъуэмчейуэ жыги 117-рэ ятIыну кумбыгъэхэм ирагъэзэгъэнущ. Абыхэм къищынэмыщIауэ, Нэгумэ Шорэ и уэрамым Iэнейуэ жыг блыщI, Щорс Николай и уэрамым Iэнейуэ жыг 80, Толстой Лев и уэрамым а лIэужьыгъуэм щыщу жыг 28-рэ щыхасэнущ.

КъулыкъущIэхэм къызэрыхагъэщамкIэ, къалэ кIуэцIым чыцэхэр щыхасэнущ. Апхуэдэу Кулиев Къайсын и уэрамым хьэмгурзей (лэнкI) чыцэу 300 хуэдиз, Головко Арсений и уэрамым къыщегъэжьауэ ЩоджэнцIыкIу Алий и уэрамым нэс а чыцэ лIэужьыгъуэм щыщу 2000, Къэбэрдей уэрамым япон епэрым хуэдэу чыцэ 670-рэ ягъэтIысынущ. Псори зэхэту гъатхэм хуэкIуэу чыцэ минищым нэблагъэкIэ къалэр ягъэдэхэнущ.

КъызэгъэпэщакIуэхэм зэрыжаIэмкIэ, пэхуэщIэм зыхуигъэувыж къалэнхэм ящыщщ дыкъэзыухъуреихь дунеймрэ щIыуэпсымрэ хъумэнри. «ЦIыхур егъэсапхъэщ зытет дунейм пщIэ хуищIын, абы хуэсакъын, къыхихам хуэдиз хилъхьэжыны зэрыхуейм. Я нэхъ мащIэу дэ тхузэфIэкIынур жыгыщIэхэр гъэтIысыныр аращи, апхуэдэ гукъыдэж ди цIыхухэм зыщагъуэтыжрэ къытхыхьэтэмэ, ди гуращэхэр къыдэхъулIэнт. Ди щIыналъэр щхъуантIагъэкIэ бейщ. Ауэ, гу лъатэу къыщIэкIынщ абы куэдым, иужьрей илъэсхэм ираупщIыкI жыгхэм я бжыгъэм хэхъуащ, къыщIагъэщ щIыгум ухуэныгъэхэр тращIыхьын, нэгузыужьыпIэхэр щащIын папщIэ. ЦIыхур Iуву зэхэтIысхьэ, зыдэс къалэхэм зыщаубгъу, лэжьапIэ IэнатIэхэр зы щIыпIэм щызэгъэуIуа щыхъу лъэхъэнэщ дыщыпсэури, абы упэувыну гугъущ, ауэ дэ тхузэфIэкIынущ ди губгъуэ пхыдзахэм, жьэгъу лъапэхэм, псыхъуэ ныджэхэм, бгы куэщI лъахъшэхэм, мэз Iэбгъуэхэм жыгыщIэхэр щыдгъэтIысу лъабжьэ едгъэдзын. ЩIыуэпсым езым зыкъигъэщIэрэщIэжыну къару Тхьэм къритащи, лъабжьэ ищIу къэгъагъэхэр къыдидза нэужь, езыр-езыру къэкIыгъэхэм запхъыжынущ, арыххэуи, бэгъуэнущ. Жьэдэтшэ хьэуам и къабзагъыр хъумэнымкIэ къару нэхъыбэ зиIэр жыгыр ару зэрыщытыр цIыхум и гупсысэм хэлъын хуейщ, абы щыгъупщэ хъунукъым къэкIыгъэр дызытет щIы хъурейм и къэрэгъулу зэрыщытыр, цIыхум и щыIэныгъэм ифI къызэрекIыр. Ди къалэнхэм хохьэ цIыхухэмрэ щIыуэпсымрэ я зэхуакум дэлъ зэпыщIэныгъэхэр нэхъ быдэ щIыныр, къуэпс нэрымылъагъукIэ зэпха дунейм и гупэр хуэгъэзэныр», – жаIэ жэрдэмщIакIуэхэм.

Зы жыгыр – зы тхыдэщ, зы гъащIэщ. Къуэ къызыхэхъуа адыгэ унагъуэм жыг игъэтIысу хабзэ щыIэщ, пщэдейрей махуэхэм гугъэ зэрыхуищIыр, я къуэпсри мыгъужу игъащIэм зэрыщыIэнум фIэщхъуныгъэ хуаIэу. Арыххэуи, жэрдэмщIакIуэхэм къыхалъхьэ гукъэкI дахэр къэкIуэну зэманхэм поджэж, дыкъэзыухъуреихь дунейми щIэщыгъуагърэ щхьэпагърэ хэзылъхьэ гупсысэщ.