ПащIэ Бэчмырзэ и цIэр зезыхьэ хэгъэгу библиотекэм иджыблагъэ Сабий икIи ныбжьыщIэ тхылъхэм я тхьэмахуэ щекIуэкIащ. Ар ТекIуэныгъэ Иныр илъэс 80 зэрырикъум теухуат.
Илъэс къэс, еджакIуэхэм я гъатхэ зыгъэпсэхугъуэм ирихьэлIэу, къэралым и тхылъ хъумапIэхэмрэ библиотекэхэмрэ Сабий икIи ныбжьыщIэ тхылъхэм я тхьэмахуэ ирагъэкIуэкI. Библиотекэ IэнатIэм пэрытхэм я дежкIэ а тхьэмахуэр зэрыщыту махуэщIщ, сыту жыпIэмэ абыхэм Iэмал яIэщ я гъащIэр зрапха Iуэхугъуэм ехьэлIауэ щыIэ гъэщIэгъуэнхэр щIэджыкIакIуэм деж нахьэсыну, тхылъ дунейм щIэуэ къыщыхъуахэмкIэ абыхэм ядэгуэшэну. Зэгуэр зэрыкъэралу пщIэшхуэ зыхуащIу щыта, Совет къэралыгъуэм и къызэгъэпэщакIуэ Ленин Владимир гъащIэ гъусэу иIа Крупская Надеждэ жиIэгъат: «ИпэжыпIэкIэ жыпIэмэ, тхылъыр телъыджалъэщ, абы къызэIуих дунейр зэрыщхъуэкIэплъыкIэм, узыхукъуигъэплъ теплъэгъуэхэр зэрыхьэлэмэтым къищынэмыщIауэ, акъылым зезыгъэужь хущхъуэгъуэ хэлъщ, гъащIэ гъуэгум утезымыгъэзашэ гупсысэкIэ гъэнщIащ, цIыхугъэр зыIэт IэмалхэмкIэ къызэгъэпэщащ. Тхылъыр зи Iэпэгъум утыку укъринэнукъым, абы къыхиха щIэныгъэмкIэ уигъэщIэрэщIэнущ, щыIэныгъэм дежкIэ гъуэмылэ бэлыхь пхуэхъун тыгъэ къыуитынущ». Мыпхуэдэ псалъэхэр жызыIэфа бзылъхугъэм и гъащIэм тхылъым увыпIэшхуэ щиIыгъащ, арагъэнущ ар и зэманым цIыху нэхъ Iущ дыдэхэм ящыщуи къалъытэу щIыщытари. Крупская Надеждэ и жэрдэмкIэ щIыналъэ куэдым еджэщкIэ зэджэхэр къыщызэрагъэпэщат, библиотекэхэр къыщызэIуахат. Нобэ щыхьэрым дэт Лъэпкъ библиотекэшхуэри къызэIухыныр зи жэрдэму щытар аращ…
ПащIэ Бэчмырзэ и цIэр зезыхьэ хэгъэгу библиотекэм махуэщI тхьэмахуэр къыщызэIуахым къызэрыхагъэщамкIэ, апхуэдэ гукъэкI япэу зыщIар сабий тхакIуэ цIэрыIуэ Кассиль Левщ. Крупскэм тхылъым хуищIа Iулыджыр къилъытэри, тхакIуэм а жэрдэмым къыхигъэхъуэжыну 1943 гъэм триухуащ. Кассиль Лев тхылъым и гъащIэр абы цIыхум хуищI пщIэм елъытауэ жиIэрт. Абы и хэкIыпIэ нэхъыфI дыдэри сабийм ар нэхъ пасэу къегъэщтэнращ. ТхакIуэм а Iуэхум къыхуигупсыса махуэщI тхьэмахуэр илъэс 82-рэ хъуауэ библиотекэхэм ягъэлъапIэ.
Iуэхугъуэ дахэм ипкъ иткIэ библиотекэм кърагъэблэгъащ Налшык къалэм дэт сабий гъэсапIэ №65-м и гъэсэн нэхъыжь цIыкIухэр. Библиотекэм и лэжьакIуэхэм ахэр щIагъэдэIуащ тхылъыр дунейм къызэрытехьа щIыкIэм, дунейр зэрихъуэжам, зэхэщIыкIым зэрызригъэубгъуам теухуа хъыбархэм. «ДызэроцIыху» зыфIаща Iыхьэм деж библиотекэм и лэжьакIуэхэм джэгукIэ зэмылIэужьыгъуэхэр халъхьэурэ цIыкIухэр тхылъым и дунейм хашащ, мульфильм зэмылIэужьыгъуэхэр ирагъэлъэгъуащ. КъищынэмыщIауэ, Iуэхум упщIэ–жэуапкIэ зэхьэзэхуэхэри хэтащ. ЕтIуанэ Iыхьэм цIыкIухэм макъкIэ тхылъ щхьэхуэхэм щыщ пычыгъуэхэм макъкIэ къахуеджащ, ар зытеухуами балигъи цIыкIуи зэхэту тепсэлъыхьыжащ.
Сабий тхылъым и тхьэмахуэр къызэрыгуэкI Iуэхугъуэкъым, ар махуэшхуэщ, ныбжьыщIэхэм я гур литературэм и дунейм хишэу, гупсысэм и лъащIэм щIигъаплъэу. ТекIуэныгъэ Иныр илъэс 80 зэрырикъум ирырагъэхьэлIа Iуэху дахэм къызэгъэпэщакIуэхэм храгъэубыдащ IупщIу къыхэщ зы гупсысэ – тхылъыр мамырыгъэм и хъумакIуэщ, ар фIым и ущиякIуэщ. ТхакIуэ цIэрыIуэм Iуэхугъуэр гукъэкI щищIа 1943 гъэм зауэр гуащIэу екIуэкIырт, ауэ тхылъыр зи Iэпэгъу цIыхум фIэщхъуныгъэ къритырт фIыр ем зэрытекIуэр, цIыхугъэр бзаджагъэм и гущIыIу зэрыхъур. Сабиигухэм пасэу зыхащIэн хуейщ дахагъэм и кIуэрабгъу псори, тхылъри абы щыщ зы лъагъуэщ. «ДэркIэ тхылъым дапщэщи и махуэщ, хьэкъыуи ди фIэщ мэхъу абы къыхэкI фIыгъуэр лъэужьыншэу гъащIэм зэрыхэмыкIуэдыкIыжыр. Тхылъым къыщыкIуэ гупсысэм уеузэщI, къыщыIуэта Iуэхугъуэхэм задэпщIу уегъасэ, ахэр гъащIэм къыщепхьэлIэжкIэ – уи цIыхугъэм зрегъэIэт», – жаIэ къызэгъэпэщакIуэхэм.
