Фэеплъ
Композитор, пианисткэ, щIэныгъэлI-музыковед цIэрыIуэ Блай Тамарэ (1950 - 1990) къызэралъхурэ мы гъэм илъэс 75-рэ ирокъу.
Блай Тамарэ Калининград къалэм къыщалъхуащ. И унагъуэр здэIэпхъуа Ригэ къалэм къыщиухащ Музыкэ школыр. 1968 гъэм Ленинград консерваторэм и композитор факультетым щIэтIысхьащ. Абы къыдэкIуэуи щыхуеджащ фортепианэми.
Консерваторэр 1973 гъэм къиуха нэужь, Налшык къэкIуащ, и адэ Iэдиль къыщалъхуа щIыналъэм. Блай Тамарэ илъэс зыбжанэкIэ Налшык и Музыкэ училищэм макъамэ-теорие дерсхэр щригъэджащ, композитор лэжьыгъэри зэпимыгъэууэ.
И щIэныгъэм хигъэхъуэн мурадкIэ Ленинград консерваторэм и аспирантурэм щIотIысхьэ. Абы щеджэхукIэ итхам ящыщщ «Струнный квартет», «Концерт для фортепиано с оркестром», «Виолончельный концерт» и лэжьыгъэ нэхъыфIхэр.
Аспирантурэр къиуха нэужь, и щхьэгъусэ, вьетнам композитор Нам Нгуен Ван и гъусэу Налшык къигъэзэжащ. КъБР-м и Композиторхэм я зэгухьэныгъэм зэуэ къыхэхъуат республикэм и музыкэ щэнхабзэм хэлъхьэныгъэхэр хуэзыщIа, щIэныгъэфI зиIэ композиторитI.
Классикэ макъамэр фIыуэ зылъагъухэм фIы дыдэу ящIэж Блай Тамарэ и IэдакъэщIэкIхэр. КъБР-м и Къэрал филармонием и симфоние оркестрым игъэзэщIащ абы и «Первый фортепианный концерт»-р, фортепианэм и партиер езым игъэзэщIэжу. 1979 гъэм и щIышылэ мазэм а оркестр дыдэм Тамарэ и япэ симфониер утыку кърихьащ. 1981 гъэм Москва и союзпсо унэм етIуанэу ар щагъэзэщIащ. Абы щыIуащ IуэрыIуатэр и лъабжьэу итха «Iэдииху» балладэри.
70 гъэхэм и кIэуххэм, 80 гъэхэм и пэщIэдзэхэм композиторхэм я лэжьыгъэхэм щIэупщIэ яIэт. Абы щыгъуэ Тамарэ и Iэдакъэ къыщIэкIащ уэрэдхэр, романсхэр, балладэхэр, сюитэхэр, камернэ гупхэм папщIэ сочиненэхэр, скрипкэмрэ фортепианэмрэ папщIэ сонатэхэр.
Блай Тамарэ адыгэ музыкэ IуэрыIуатэм теухуа щIэныгъэ-къэхутэныгъэ лэжьыгъэ зыбжанэ итхащ. 1977 гъэм щыщIэдзауэ ар Гуманитар къэхутэныгъэхэмкIэ институтым гъуазджэхэмкIэ и къудамэм и щIэныгъэ лэжьакIуэ нэхъыжьу щытащ. Музыкэ-IуэрыIуатэ экспедицэ куэдым хэтащ ар. Адыгэхэм ди уэрэд-музыкэ IуэрыIуатэм теухуа лэжьыгъэшхуэ зэхуихьэсащ.
Блай Тамарэ илъэс 40 фIэкIа къимыгъэщIами, Къэбэрдей-Балъкъэрым и лъэпкъ щэнхабзэм хэлъхьэныгъэ ин хуищIыну хунэсащ.