Толстой Лев и тхэкIэр зэхэщIыкIыгъуейт. И щхьэгъусэм и закъуэт къеджэфыр шэкъэкIэ итххэм, арат къизытхыкIыжри тхакIуэм и IэдакъэщIэкIхэр. ЩIэныгъэлIхэм зэрыжаIэмкIэ, Толстоим и щхьэгъусэм зыбжанэрэ къритхыкIыжауэ щытащ «Война и мир» романышхуэр. Языныкъуэхэм хуагъэфащэ Тостой Лев апхуэдэ хъэтI мыгурыIуэгъуэ щIиIар егъэлеяуэ псынщIэу тхэн хуей зэрыхъум къыхэкIыу щытауэ. Ари пэжынкIэ хъунущ, абы и Iэдакъэм къыщIэкIахэм я куэдагъыр къэплъытэмэ.
Толстоим и хъэтIыр яджащ графологхэм, психологием елэжьхэм. Психиатр Ломброззо Чезаре тхакIуэшхуэм и хъэтIыр психологие и лъэныкъуэкIэ зэпкърихри, жиIат ар бзылъхугъэ щхьэпсыншагъэ къэзыгъэлъагъуэ тхэкIэу къилъытауэ. Абы иризэгуэпат Толстоир. Илъэс зыбжанэ дэкIауэ абырэ Ломброзо Чезарерэ зэIущIат, ауэ абы щыгъуэми зым адрейр къыгурыIуатэкъым.
Пушкин Александр и хъэтIри зэхэщIыкIыгъуэтэкъым. ХъэтIхэр къэзыхутэ Сергеев Сергей тхакIуэшхуэм и графологие сурэт зэхигъэуващ, абы и Iэрытххэр иджыжри. «И хъэтIым хэслъэгъуаращи, ар зэманым декIуртэкъым, атIэ зэманым ипэ ищырт», - жиIащ Сергеевым.
Языныкъуэ и Iэрытххэм щыболъагъу Пушкиныр хьэрф цIыкIу дыдэкIэ тхэуэ зэрыщытари. Сыт абы къикIыр жыпIэмэ, хъэтIыр зыджахэм къыхагъэщащ, ар тхакIуэм щхьэхуэ зищIу, щытхэкIэ и гупсысэр езым и деж зэрызришэлIэж Iэмалу щытауэ. Хуейтэкъым и гупсысэр зэпаудыну, зыгуэр зэран къыхуэхъуну, хуейт къалэмымрэ езымрэ къызэхуэнэну. Абы къыхэкIыу, и хьэрфхэр моуэ «иущэху», игъэпщкIу хуэдэу щытт.
Мыри гъэщIэгъуэнщ: Пушкиным и Iэрэтххэм ущрихьэлIэ щыIэщ тхылъымпIэм ибгъумкIэ сурэт гуэрхэр е тхыпхъэхэр ирищIыхьауэ. Псалъэм папщIэ, цIыху сурэт щытрищIыхь щыIэт тхылъымпIэм. Ар къыхуэсэбэпырт тхыгъэм щызэпкъригъэувэ лIыхъужьым и хьэл-щэныр белджылы ищIынымкIэ.
Пушкиныр цIыху щыщIэртэкъым, и унагъуэр инт, псэлъэгъу сытым дежи иIэт. Ауэ итIанэми, абы и гум фIэфIт закъуэныгъэр. Психотерапевт Одем Исраэль цIыхухэм я хьэл-щэнхэм теухуауэ игъэбелджылахэм тепщIыхьмэ, Пушкин Александр и хъэтIым щыболъагъур «дыгъужь закъуэ» щэныр.
Лермонтов Михаил и хъэтIми къеджэгъуафIэтэкъым. Езыми илъагъурт ар икIи етIысылIэрт зэхэщIыкIыгъуэу тхэну игу илъу. Ауэ абы щыгъуэми хьэрфхэр «дэуей-къеухыут» тхылъымпIэм зэрытегъуалъхьэр. Зы псалъэм хэт хьэрфхэм я тхыкIэкIэ куэдрэ зэтехуэртэкъым, языныкъуэхэр пIащэт, «пхъашэт», адрейхэр нэхъ жьгъейт, нэхъ зэщIэкъуат.
Тургенев Иван и хъэтIыр къыхагъэщ нэхъ къабзэ дыдэхэм ящыщу. ТхакIуэм и Iэрытххэм уеплъмэ, уолъагъу абы еуэжахэр, зэпырытхъыжахэр зэрыщымащIэр е зэрыхэмытыххэр. Iэрытххэм тыншу укъоджэф. ТхакIуэ, усакIуэ куэдым ещхьу, Тургеневым и тхыгъэ зэхуакухэм сурэтхэр дищIыхьын фIэфIт. ТхакIуэм и хъэтIыр къэзылъытэу и хьэлым тетхыхьахэм къыхагъэщ зэпIэзэрытыгъэр, щабагъэр. Къапщтэмэ, ар и тхыгъэхэми я купщIэм къыхыболъагъукI.
Дахэт икIи зэхэщIыкIыгъуафIэт Есенин Сергей и хъэтIыр. Абы къыхэкIыуи, тхылъ тедзапIэхэм фIыщIэ куэдрэ къыхуащIырт. Абы и хьэрфхэр щыкъуейт, зэпэщIэхат, къеджэгъуафIэт. Есениным и хъэтIыр ирагъэщхьырт хьэрфхэм егугъу еджакIуэм и хъэтIым. УсакIуэм и хъэтIыр къэзыхутахэм къыхагъэщащ, и тхыгъэхэм я купщIэкIэ къуейщIейми, езыр и хьэл-щэныр гумащIэу, зэхэщIыкI хэлъу щытауэ – аращ хъэтIым кърахар.
ХъэтI дахэ дыдэ иIащ Достоевский Фёдор. И Iэрытххэм яхэтщ иIэр каллинграфием хуигъасэу егугъупэу итха куэд. ГъэщIэгъуэнт и хъэтIыр зэрихъуэжыфыр, зэмыщхьурэ зэрытхэфыр. ИтIани, и «дэтхэнэ хъэтIри» дахэт. И блокнотхэм цIыху сурэтхэр, портретхэр ярытт. Абыхэм къахэпцIыхукIырт философ цIэрыIуэхэр, и тхыгъэхэм я лIыхъужьхэм ящыщхэр.
