Литературэ

Хъуэжэ и хъыбархэр удэзыхьэхыу, гукъыдэжыр къэзыIэту, ауан мащIэ зыщIэлъ Iуэхугъуэхэу хэтщ IуэрыIуатэм. Уи гум ибубыдэну тыншщ хъыбархэр, цIыхухэм яфIэфIщ, зы Iуэхугъуэ гуэр я щхьэ кърикIуамэ е гупсысэ къызэрымыкIуэ гуэр къаIуатэмэ, «Хъуэжэ нэхъей» жаIэ. Хъуэжэ и хъыбар «пIаскIуэхэр» зэм щапхъэ екIуу къыбохь, зэм укъагъэуIэбжь, зэм гушыIэ дахэщи, уи гум къонэ, зэми щIагъыбзэу щIэлъыр уогъэщIагъуэ. Хъуэжэ къыпекIуэкIыкIэ ищIэу, хьилагъи хэлъу, хэлъэт къылъыкъуэкIыу щыболъагъу абы и хъыбархэм.

Ащырым и пщышхуэу АщырбынылI щыпсэуа уардэунэ щэщэжам и лъабжьэм къыщIахауэ щытащ дунейр къызэригъэщIамрэ абы и ухуэкIэмрэ къэзыIуатэ, мывиблым тедза гъущIынэтхыр. «Уафэр щымыджэмыпцIэу» псалъэхэмкIэ къригъажьэ а тхыгъэр илъэс 4000 ипэкIэ ятхауэ хуагъэфащэ, илъэсыщIэр къыщихьэ махуэшхуэм ирихьэлIэу тхьэунэхэм щеджэу зэрахьэу.

Гупсысэ куу, купщIэшхуэ зыхэлъщ Хьэту Пётр и тхыгъэ кIэщIхэр. Абыхэм къызэщIаубыдэ гъащIэм и лъэныкъуэ куэд икIи зи гугъу ищIыр хуиту уи нэгу къыщIагъэхьэу гъэпсащ. Абыхэм ящыщ зыбжанэм фыщыдогъэгъуазэ.

*  *  *

Алыхьым цIыху къыхэкIын и гугъэу, цIыху сурэтым иту дунейм Iэджэ къытрегъэхьэ, арщхьэкIэ и нэхъыбапIэр хьэ, кхъуэ, нэгъуэщI хьэкIэкхъуэкIэ, Iэщ лIэужьыгъуэ, уеблэмэ хьэпщхупщ хъуауэ и пащхьэ йохьэж.

*  *  *

УзыщIэзыгъэгупсысыж теплъэгъуэщ тхакIуэ Гъэунэ Борис и къалэмыпэм къыщIэкIа «Вынд» тхыгъэм къыщыгъэлъэгъуар. 

Къэрэшей-Шэрджэсым щежэх Инжыдж ЦIыкIу псым и Iуфэр зи хэщIапIэ Зеикъуэ адыгэ къуажэм дэса Чыржын Хъусин ди тхыдэм ехьэлIауэ жиIэжа хъыбар гъэщIэгъуэнхэм язщ Хьэтхыкъуэ Мыхьэмэт-гъуазэм теухуар. Дауи, мы Iуэтэжыр а лIыхъужьым хуэгъэзауэ лъэпкъ IуэрыIуатэм къыхэна псоми и зы къэкIуэкIэщ.

Хьэт мифологием щыщ теплъэгъуэ.
Гъавэмрэ бэвымрэ я тхьэу, ТIэшыб и къуэ ЩIылъэбынэ* губжьым зэщIищтэри, тхьэунэм икIат. Арыххэу Iугъуэ Iувыр щIылъэм къытегъуэлъхьащ, жьэгу мафIэр ужьыхащ, тхьэпэлъытэхэр я пIэ ижыхьащ… Мэхырт чэтым иубыда мэлхэр, Iуэм щIэубыда жэмхэр. Джафэ къэхъуащ къущхьэр. Гъужащ псынэхэр. Зэхъу-зэбзу дунейм тетым лъхуэн щагъэтащ, ныбэрылъхэри дунейм къытемыхьэфу ныбэм инащ. 
Ауэ щыхъум, ЩIылъэбынэ и адэ ТIэшыб къэралыгъуэм тхьэуэ итыр зэхишащ. 

Щэнхабзэмрэ гъуазджэхэмрэ зыдж щIэныгъэлIхэм зэрыжаIэмкIэ, нобэрей фIэщхъуныгъэм лъабжьэ хуэхъуар пасэрей лъэпкъыжьхэм я мифологиерщ. 

         Сыт хуэдэ зэманми зи фIыгъуэр имыкI усэхэр и Iэдакъэ къыщIэкIащ КIуащ БетIал. Адэжь щIыналъэм и щIыуэпсым щытепсэлъыхькIэ, усакIуэм и псалъэ лъэщхэр къару хуохъу щIэджыкIакIуэм, мурадыфIхэм къыхуоуш. Лъахэм теухуауэ КIуащым къигъэсэбэпа зэгъэпщэныгъэхэр уи нэгум къыщIэбгъэхьэну тыншщ.