«ЦIыхум и пщIэр къыхуэзыхьыр и лэжьыгъэрщ. Уэ къуащIэну узыхуэмейр нэгъуэщIми иумыпэс. Зыгуэрым сэбэп ухуэмыхъуфми, уи зэран иумыгъэкI. ГъащIэм псори къыщыппыкъуокIыж» - апхуэдэ къыхуеджэныгъэхэм тету и гъащIэ гъуэгуанэр ирихьэкIащ «Советская молодежь» газетым и редактор нэхъыщхьэу илъэс куэдкIэ лэжьа Къардэн Мухьэмэд Мучэзир и къуэм. ЦIыху дахэт, лъагъугъуафIэт, сытым дежи и нэгум гуфIэгъуэрэ дэрэжэгъуэрэ кърихыу, езым и Iуэху еплъыкIэ иIэжрэ, ар гъащIэм щыпхигъэкIыфу апхуэдэт.
Къардэн Мухьэмэд Мучэзир и къуэр 1954 гъэм гъатхэпэ мазэм и 28-м Зеикъуэ къуажэм къыщалъхуащ. Ар щеджащ Къэбэрдей-Балъкъэр къэрал университетым и химико-биологие, экономикэ факультетхэм, Экономикэмрэ правэмкIэ Кисловодск институтым и юридическэ къудамэм.
1976 гъэм Къардэным ВЛКСМ-м и Ленинскэ райкомым пропагандэмкIэ и къудамэм и инструктору лэжьэн щIидзащ, 1977 гъэм ар училищэ №12-м и комсомол комитетым и секретару хахащ. ИужькIэ, 1978 гъэм, ВЛКСМ-м и Къэбэрдей-Балъкъэр обкомым пропагандэмрэ щэнхабзэ-цIыхубэ лэжьыгъэмкIэ и къудамэм и лектор къулыкъум пэрыхьащ. 1981 гъэм ВЛКСМ-м и Къэбэрдей-Балъкъэр обкомым и лектор гупым я унафэщI ящIащ.
1984 - 2020 гъэхэм Къардэн Мухьэмэд «Советская молодежь» газетым и редактор нэхъыщхьэу лэжьащ. Ар УФ-м, КъБР-м щэнхабзэмкIэ щIыхь зиIэ я лэжьакIуэщ, УФ-м и Журналистхэм я союзым хэтащ, ТворчествэмкIэ дунейпсо академием и академикыу, КъБР-м щыIэ УФСИН-м и жылагъуэ советым и тхьэмадэу щытащ. И лэжьыгъэм щиIэ зэфIэкIхэм папщIэ абы къыхуагъэфэщащ УФ-м и Журналистхэм я союзым щIыхь зиIэ и дамыгъэ лъапIэр.
«Советская молодежь» газетым и зыужьыныгъэм и гуащIэшхуэ хилъхьащ Къардэным. Газетым гъуэгуанэ купщIафIэ къызэринэкIащ, зэманым сыт хуэдэ щытыкIэ иримыгъэувами, и къалэн нэхъыщхьэр - цIыхухэм я деж хъыбарыр нэхьэсыныр - игъэзащIэу нобэм къэсащ. 90 гъэхэм я пэщIэдзэ дыдэм газетыр щытыкIэ хьэлъэ ихуат. Газетыр зэхуащIыжыным нэсауэ щытащ абы щыгъуэ – илъэскIэ ящхьэщытащ а шынагъуэр. Зыпэрыт Iуэхур фIыуэ зылъагъу, игури и псэри етауэ зи лэжьыгъэр езыхьэкI Мухьэмэд апхуэдэу тыншу икIуэтынухэм ящыщтэкъым. Абы хузэфIэкIащ газетыр а зэманми къыдигъэкIын. Къардэным и унафэм щIэт гупри къызэфIигъэщIакъым гугъуехьым, уеблэмэ улахуэр и чэзум зэраIэрымыхьэми имыгъэшынэу зэкъуэту я редакторым и щIыб къыдэтащ икIи зэгъусэу щытыкIэ хьэлъэм къикIащ. Мухьэмэд а зэманым республикэм и Президенту щыта КIуэкIуэ Валерэ зыхуигъазэри, газетым и Iуэхур зэрымыщIагъуэр жриIащ, щIалэгъуалэ газетыр хэмыкIуэдэжамэ нэхъ къызэрытщтэр гуригъэIуащ. КIуэкIуэм Iуэхум хэкIыпIэ гуэр къыхуигупсысыну къигъэгугъэри, абы иужькIи куэд дэмыкIыу, 1993 гъэм щыщIэдзауэ, «Советская молодежь» газетыр КъБР-м и Правительствэм и нэIэм щIэту къыдэкI хъуащ икIи газетыр зыужьыныгъэщIэм и гъуэгум теуващ. Ар тхьэмахуэм зэ къыдэкI хъуащ – япэщIыкIэ напэкIуэцI 12-у, иужькIэ напэкIуэцI 16-м нэсащ. Республикэм къыщыдэкI газет псоми япэ компьютер техникэкIэ къащып хъуар «Советская молодежь»-рщ. Лъэпкъым и къэкIуэным игъэгумэщI, абы зиузэщIынымкIэ хузэфIэкI сытым дежи зылэжьыну хущIэкъу Мухьэмэд абы и бзэмрэ и хабзэхэмрэ зегъэужьыным, егъэфIэкIуэным и лъэныкъуэкIэ газетым хузэфIэкIынум щегупсысым, адыгэбзэкIи балъкъэрыбзэкIи напэкIуэцI щхьэхуэхэр тедзэныр - «Псынэмрэ» «Шауданымрэ» - къыхилъхьащ.
ЦIыху хэтыкIэ дахи иIэт Мухьэмэд, «Гуп зыгъэгупыр гуп и уасэщ» зыхужаIэхэм хуэдэт ар. Гъэсэныгъэшхуэ бгъэдэлът, цIыхугъэ лъагэ хэлът, гушыIэ дахэ иIэт, псэлъэгъу гъэщIэгъуэнт. Мухьэмэд зыхыхьэ гупым гукъыдэжкIэ яхуэупсэу апхуэдэт. КъызэгъэпэщакIуэ емызэшт, зыпэрыхьэ сыт хуэдэ Iуэхури нэгъэсауэ зэфIихырт. Абы щыхьэт техъуэфынущ ар зыцIыхуу щыта дэтхэнэ зыри. Апхуэдэ и Iуэху бгъэдыхьэкIэрт, цIыху хэтыкIэрт абы и пщIэ лъагэри къыхуэзыхьар.
«Сыт и лъэныкъуэкIи уи дзыхь ебгъэз хъуну, псалъэ итамэ, абы тебгъуэтэжу апхуэдэт Мухьэмэд. Нобэрей зэманым апхуэдэ цIыху куэдым урихьэлIэнукъым. ЦIыхур къэпцIыхунумэ, гъуэгуанэ дытехьэ, жаIэ. Абы и гъусэу сэ куэдрэ сежьащ, хамэ къэралхэми зэгъусэу дыщыIащ. Ар уи гъусэмэ, укъимыкIуэту утыку уихьэ хъунут. АдыгэлI нэгъэсам и хабзэхэр зыдэслъагъуу щыта Къардэн Мухьэмэд, сэ сызэреплъымкIэ, сыткIи щапхъэу дунейм тетащ», - жеIэ Къэбэрдей Адыгэ Хасэм и тхьэмадэ ХьэфIыцIэ Мухьэмэд.
Къардэныр зыдэлэжьахэми гуапэу ягу къагъэкIыж, зэрыжаIэжхэмкIэ зы унагъуэшхуэм хуэдэу зэхэтащ, я гуауи, я гуфIэгъуи зэдагуэшу. УнафэщIым дзыхь яхуищIырти, тыншу къызэдекIуэкIырт
«Иджыри еджапIэм сыщIэсу, лэжьыгъэ и пIалъэ зыхэзгъэгъуэзэну «Советская молодежь»-м и редакцэм сыкъэкIуауэ щытащ. Мис абы щыгъуэщ Мухьэмэд къыщысцIыхуар. ЛэжьапIэ сыкъыщыувам республикэм щекIуэкI политикэ Iуэхухэм сытригъэтхыхьын щIидзащ. «ЗалымыгъэкIэ ягъэIэзащ» жыхуаIэм хуэдэу, а унэтIыныгъэм зыкIи сыдимыхьэхыу, ар абы къалэн къысщищIат. АбыкIэ жысIэну сызыхуейращи, языныкъуэхэм деж, лэжьыгъэ и пIалъэ фIыуэ зэрищIэм къыхэкIыу, узыхуейр, узыпэлъэщынур уэ нэхърэ нэхъыфIу абы къызэригъэнэIуэфырщ. УнафэщI ткIийуэ зыкъыдигъэлъагъуну хэтакъым. Абы фIы дыдэу ищIэрт и лэжьакIуэхэм ящыщ дэтхэнэми и зэфIэкIыр здынэсыр икIи зиужь итар мис ар тэмэму къызэрагъэсэбэпынырт», - жеIэ «Советская молодежь» газетым жэуап зыхь и секретарь Къардэн Маринэ.
«ЦIыхуфI и IуэхущIафэ кIуэдыркъым» жыхуаIэращи, Къардэн Мухьэмэд зыцIыхуу щыта псоми ягу фIыкIэ къинащ икIи ар куэдрэ гуапэу ягу къагъэкIыжынущ.
