ГуащIафIэу псэуа Ерчэн ФатIимэ Хьэбыж и пхъур 1935 гъэм мэкъуауэгъуэм и 20-м Къардэнхэ я унагъуэм къыщалъхуащ. 1954 гъэм Налшык къалэ дэт 9-нэ курыт еджапIэр къиуха нэужь, Москва ЕрыскъыхэкIхэмкIэ технологие институтым щIэтIысхьащ икIи ехъулIэныгъэфIхэр иIэу къиухащ 1959 гъэм, дипломыр къратыжа нэужь, Налшык къалэм дэт IэфIыкIэ фабрикэм лэжьакIуэ къагъэкIуэжащ.
Къыхуагъуэта IэнатIэм щыгуфIыкIыу къигъэзэжащ ФатIимэ, сыт щхьэкIэ жыпIэмэ, а фабрикэм и анэ Шэфизэтрэ и шыпхъу Равидэрэ щылажьэрт. Равидэ 1967 гъэм IэфIыкIэ фабрикэм и профсоюз комитетым и унафэщIу щытащ.
- Хуабжьу сыщыгуфIыкIат Налшык сыкъызэрагъэкIуэжам, - игу къигъэкIыжырт ФатIимэ. – Ди унагъуэр хуабжьу зэрыIыгът, зэгурыIуэрэ зэрылъытэрэ зэрылъти, зыкъысщIагъакъуэу апхуэдэт. Псом ди дежкIи куэд и уасэт, фабрикэм сызэрагъэкIуар. Къэбгъэлъагъуэмэ, сэри си шыпхъу Равиди, дыкъыщыхъуар арауэ жыпIэ хъунущ. Ерыскъы къыщIэзыгъэкI унагъуэщ дыкъыщалъхуар.
ФатIимэ щхьэгъусэ хуэхъуа Ерчэн Алии Нарткъалэ дэт винзаводым щылажьэрт, иужькIэ, и къуэ Заури «Комсомольский» совхозым и консерв заводым и унафэщIу лэжьащ. Ипхъу Заремэ къыхихар нэгъуэщI лъагъуэщ, ар сабий гъэсапIэм и унафэщIщ.
ФатIимэ и гъащIэ псор триухуащ зригъэгъуэта щIэныгъэмрэ къыхиха IэщIагъэмрэ. Гурэ псэкIэ пэрытащ унагъуэкIэ дэзыхьэх Iуэхум. Ирис-кIэнфет цехым химикыу лэжьэн щыщIидзэри, 1961 гъэм щэкIуэгъуэм и 27 пщIондэ а къулыкъум пэрытащ. ИтIанэ щылажьэ цехым и унафэщIу ягъэуващ, иужькIэ пастильно-мармелад цехым и унафэщIым и къуэдзэ ящIри, мазэ нэхъ дэмыкIауэ, унафэщI къулыкъур пщэрылъ къыщащI.
И лэжьыгъэ нэхъыщхьэм къыдэкIуэу, цIыху хэтыкIэ, Iуэху зехьэкIэ зыщIэ бзылъхугъэ щIалэм сыт хуэдэ къалэнри зыхуей хуэзэу зэфIигъэкIырт. 1951 - 1964 гъэхэм комсомолым жыджэру хэтащ ФатIимэ. 1964 гъэм КПСС-м и кандидат ящI. ПщIэ зиIэ коммунистхэу Суховеевэ Нинэ, Щелгунов Виктор, Клишинэ Анастасие сымэ я псалъэкIэ, 1965 гъэм КПСС-м хагъэхьэ. Цехым и унафэщI бзылъхугъэр зы махуэ зыгъэпсэхупIэ имыIэу и Iэзагъым зэрыхигъэхъуэным иужь итт, IэнатIэр нэхъ лъэщыж зэрищIыным телажьэрт. Къыхэгъэщыпхъэщ: 1964 гъэм и кIэухым «Бригадэ нэхъыфI» цIэ лъапIэр зыхуагъэфэщахэм яхэтащ Ерчэныр. Апхуэдэ дыдэуи, а зэманым нэхъ ягъэлъапIэу щыта «Коммунист лэжьэкIэм и бригадэ» цIэри зи гугъу тщIы бзылъхугъэр зи унафэщI мармелад цехым къыхуагъэфэщауэ щытащ.
Зи гури зи псэри лэжьыгъэм етауэ пэрыт бзылъхугъэ гуащIафIэм и IэщIагъэм щIэ куэд хилъхьэрт, нэхъри зэрыригъэфIэкIуэным, зэрызригъэужьым и къару псори ирихьэлIэрт. Абы щыхьэт тохъуэ 1968 гъэм фокIадэм и 30-м фабрикэм къыщIигъэкIа IэфIыкIэ лIэужьыгъуэщIэхэр къэгупсысыным зи гуащIэ хэлъхэр щагъэлъапIэм ФатIимэ и цIэр псом япэ къызэрыраIуар. ФатIимэщ зи фIыгъэр мармелад цехым теплъэ зэмылIэужьыгъуэхэр зиIэ IэфIыкIэ къыщIигъэкIын зэрыщIидзари. Мызэ-мытIэу щытхъу, ахъшэ саугъэтхэр къыхуагъэфэщащ къалэным щIригъэгъуу зэрылажьэм папщIэ. Апхуэдэ зыхузэфIэкIынур зи IэщIагъэр фIыуэ зылъагъу, жэуаплыныгъэ ин хэлъу зи IэнатIэм пэрыт цIыхурщ. Апхуэдэт зи къаруилъыгъуэу, псэемыблэжу зи лэжьыгъэм пэрыт Ерчэн ФатIимэ.
1970 гъэм мэлыжьыхьым и 10-м КПСС-м и област комитетым и бюром и зи чэзу зэIущIэм Ерчэныр Налшык IэфIыкIэ фабрикэм и унафэщIу щыхахащ. Илъэс 25-кIэ абы зыхуей хуэзэу зэрихьащ Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэм и IуэхущIапIэ нэхъ цIэрыIуэхэм ящыщ зыр. Зэманыр гугъуми, абы хэкIыпIэхэр къигъуэтыфырт, щIэ гуэрхэр сытым дежи и лэжьыгъэм хилъхьэрт, ехъулIэныгъэхэр зыIэригъэхьэрт. Дапщэщи и нэIэ щIэтт къыщIигъэкI ерыскъыхэкIым и IэфIагъымрэ фIагъымрэ зэрыригъэфIэкIуэныр, и лэжьакIуэхэм гулъытэ яхуэщIыныр, абыхэм я Iэзагъыр хэгъэхъуэныр, нэхъыфIу лажьэм и пщIэр Iэтыныр, гъэгушхуэныр, фабрикэм шынагъуэншагъэр къыщызэгъэпэщыныр, нэгъуэщIхэри. Абы лэжьыгъэр зэи къызэтригъэувыIэртэкъым, зыпэрыт Iуэхур иригъэфIэкIуэн папщIэ, лэжьыгъэм и пIалъэр къыщащIэ командировкэхэм кIуэрт, зэхьэзэхуэхэм хэтт, щIэуэ къыщIигъэкIа IэфIыкIэр цIыхухэм щаригъэлъагъу зэхыхьэхэр къызэригъэпэщырт, апхуэдэуи парт, комсомол, профсоюз зэгухьэныгъэм къызэрагъэпэщ жылагъуэ Iуэхухэм жыджэру и гуащIэ хилъхьэрт.
Налшык дэт IэфIыкIэ фабрикэм зиужьын, ефIэкIуэн папщIэ мыхьэнэшхуэ иIащ Ерчэн ФатIимэ Москва Ерыскъы промышленностымкIэ щIэныгъэ-къэхутакIуэ институтым зэрыдэлэжьам. Псалъэм къыдэкIуэу жыпIэмэ, СССР-м щыяпэу, цIыхухэм я узыншагъэмкIэ сэбэп ерыскъым халъхьэ пектиныр къэгъэсэбэпын, шхыныгъуэм хэлъхьэн щIэзыдзар республикэм и IэфIыкIэ фабрикэращ.
УнафэщI ахъырзэманыр жылагъуэ, къэрал Iуэхухэми хэтт, и щIэныгъэр, акъылыр, гуащIэр щалъхуа лъахэм къыхуигъэсэбэпу. Ар лIыкIуэу куэдрэ хэтащ къалэ, район парт конференцэхэм, КПСС-м и Налшык къалэ комитетым хэтащ. 1970 гъэм щыщIэдзауэ 1995 гъэ пщIондэ Депутат совету зэхашам хэтащ. 1975 гъэм ар Промышленнэ хэхакIуэ округ №33-м къыбгъэдэкIыу депутату хагъэхьэ КъБАССР-м и Совет Нэхъыщхьэм. А къулыкъум пэрытыхуи ди республикэм къыхуэщхьэпэн Iуэхугъуэ куэд зэфIигъэкIащ ФатIимэ.
Зи зэманри къарури зыпэрыт Iуэхум тезыгъэкIуадэу къулыкъум пэрыт цIыхум и пщIэр инщ псэуху. Ауэ апхуэдэу дунейм ехыжа нэужьи, ящыгъупщэркъым. ФатIимэ и цIэр тхыдэм къыхэнауэ жыпIэ хъунущ, абы илэжьа IуэхуфIхэр къэралми республикэми гулъытэншэ зэрыщымыхъуам тепщIыхьмэ. Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэм и ерыскъыпхъэ промышленностым хуищIа хэлъхьэныгъэм папщIэ Ерчэн ФатIимэ правительствэ ЩIыхь тхылъ, дамыгъэ куэд къыхуагъэфэщащ. 1985 гъэм мэкъуауэгъуэм и 18-м КПСС-м и обкомым и бюром и унафэкIэ, «РСФСР-м и ерыскъыпщхъэ IэнатIэм щIыхь зиIэ и лэжьакIуэ» цIэ лъапIэр къыфIащыну хуэфащэу къагъэлъэгъуащ. ИкIи илъэс куэдкIэ хьэлэлу зэрылэжьам, ерыскъыпхъэ промышленностым зэрызригъэужьам, жылагъуэ Iуэхухэм жыджэру зэрыхэтым папщIэ абы къыхуагъэфэщащ къэралым и цIэ лъапIэр.
1986 гъэм партым и област комитетым игъэхьэзыращ СССР-м и орден, медаль зыхуэфащэ цIыхухэм я цIэ-унэцIэхэр. Апхуэдэу ди республикэм ис цIыху 401-м яхэхуащ Ерчэныр икIи «ЩIыхьым и Дамыгъэ» орденыр зратыну къагъэлъэгъуа цIыхуиплIым ящыщ зы хъури, 1986 гъэм ар къыхуагъэфэщауэ щытащ.
Псоми зэращIэщи, 90 гъэхэм я пэщIэдзэр тхыдэм къыхэнащ Совет лъэхъэнэр щылъэлъэжа зэману. А Iуэху иныр Къэбэрдей-Балъкъэрым и экономикэми зыхищIащ. ЦIыхубэм я гуащIэдэкI лэжьыгъэм тещIыхьа экономикэм и лъэр зэрыщIэхуар зэран зыхуэхъуахэм ящыщщ Налшык IэфIыкIэ фабрикэри. Псалъэм къыдэкIуэу жыпIэмэ, 1993 гъэм фабрикэм IэфIыкIэ зэмылIэужьыгъуэу тонн 8720-рэ къыщIигъэкIащ, 1994 гъэм ар зэрыхъужыр тонн 5832-рэт, нэгъуэщIу жыпIэмэ, къыщIагъэкIым и ныкъуэр зэуэ кIэрыхуащ. Ауэ зэгуэрым фабрикэм IэфIыкIэ тонн мин 33-рэ къыщIигъэкIыфуи щытат. 1995 гъэм фабрикэм и технологие къарум и процент 20,7-рат къагъэсэбэпыфыр. Языныкъуэ IэфIыкIэу (ирис, мармелад, драже) къыщIагъэкIыу щытам и проценти 4-9-рат къэнэжар.
I1990 гъэм фабрикэм цIыху I300 щылэжьащ, абыхэм ящыщу 400-р лэжьыгъэм и ветерант, 180-р орденхэмрэ медалхэмрэ зыхуагъэфэщат. Ди фабрикэм IэфIыкIэхэр ярищэрт Кавказ Ищхъэрэм хиубыдэ республикэхэм, Оренбург, Саратов, Омск, Калинин, Астрэхъэн, Пензэ, Тюмень областхэм, Алтай крайм, Башкирием, Къалмыкъым.
Iуэхур дахэу зэтриублэри, зэманым декIуу лэжьащ ФатIимэ. Абы папщIэ фIыщIэ, щытхъу псалъэ зэрыт тхылъу Ерчэным иIар къыпхуэлъытэнукъым. Ахэр щыхьэт тохъуэ абы и гъащIэр купщIафIэу зэрыщытам.
