Къафэм и гуащэ

Адыгэр дэнэ щыIэми, адыгэу къэнэжыныр и къалэн нэхъыщхьэу зыгъэувым сыту пщIэшхуэ къилэжьрэ! Псом хуэмыдэу, а цIыхур ­хамэ къэрал щапIамэ, хамэ щэнхабзэм хэпсэукIмэ, хамэбзэм ирипсалъэмэ, абы ирила­жьэмэ. Апхуэдэ цIы­хум уи щхьэр лъагэу уегъэ­Iэт.

Тыркум и мызакъуэу, адыгэ щыпсэу къэрал куэдым зи цIэр фIыкIэ щыжаIэ НэтIабжьэ Жан­хъуэт ипхъу Сэтэней фыдогъэцIыху.
Сэтэней Гуащэ нэхъ Iущрэ ­нэхъ дахэрэ бзылъхугъэ щы­мыIауэ къыхощыж адыгэ Iуэ- р­ы­Iуатэм. Сыт хуэдэ-атIэ но­бэрей Сэтэнейр? 
НэтIабжьэ Сэтэней къафэр        и лъым хэту, и псэр абы хэлъу къыщIэкIри, адыгэ къафэм щыхурагъасэу Иорданием и ­пащтыхьым и HAMZA школым иратащ илъэсих щрикъуам, и шыпхъу нэхъыжь Синэмис ­щIыгъуу. Абы къыщыщIэ-       дза­уэ нобэр къыздэсым ­къа­фэм пыкIакъым пщащэр. Сыт хуэдэ къэралыгъуэм сыт хуэдэ адыгэ Iуэхушхуэ ще- ­кIуэкIами, Сэтэней къэфакIуэ пашэу хэтщ. 
Унагъуэр Иорданием щы­щыпсэуам щыгъуэ, Сэтэней адыгэ школымрэ консерваторэмрэ зэдихьырт. «Узыщып­сэунуми узэрыпсэунуми уе­мыгупсысу, егъэджакIуэу си деж къыщынэ, адыгагъэмрэ хабзэмрэ цIыхухэр хуебгъа­джэу», - Иорданием и пащ­тыхьым Жанхъуэт апхуэдэу ­зыкъыщыхуигъазэм: «Хьэуэ,  сэ Хэкужьым сыкIуэжмэ нэхъ къэсщтэнущ», - жиIэри, НэтIабжьэхэ Адыгэ Республикэм ­къэ­Iэпхъуэжауэ щытащ. Абдежи Сэтэней и псэр зыхьэхуа ­къафэр IэщIыб щищIакъым, уеб­лэмэ музыкэ школым скрипкэм щыхуеджащ, къэфа­кIуэ гупым хэтащ. ГъащIэр апхуэдэу къекIэрэхъуэкIри, ­унагъуэр Тыркум мыIэпхъуэу хъуакъым. Абы Сэтэней консерваторэм щыщIэтIысхьэри, илъэсиблкIэ щеджащ. Ар зэфIэкIри, зэшыпхъуитIым мурад ящIащ Хэкужьым къагъэзэжу, щIэныгъэ нэхъыщ- хьэ Къэбэрдей-Балъкъэрым щызрагъэгъуэтыну. Апхуэдэуи ­хъуащ - зэшыпхъуитIым ­КъБКъУ-м сервисымрэ туриз­мэмкIэ и къудамэр къаухащ. ЕджапIэм щIэсыху НэтIабжьэ зэшыпхъухэр «Къафэ» ансамблым къыщыфащ, «Студент гъатхэ» фестивалым илъэс къэс жыджэру хэтащ, я Iэзагъыр къыщагъэлъагъуэу, иужь­кIэ «Кабардинка»-м хагъэ­хьащ. 
«Зэ IуплъэгъуэкIэ, Сэтэней къызэрыгуэкI пщащэу уолъагъу. Ауэ фащэ щыгъыу утыку къихьакъэ - Пащтыхь Гуащэу уIуоплъэ. Си фIэщ хъуркъым абы и зыIыгъыкIэкIэ къефIэ­кIын бгъуэтыну икIи игъэлъа­гъуэ щэнымкIэ, хабзэмкIэ, цIыху хэтыкIэмкIэ къылъэ­щIы-хьэн щыIэу», - жеIэ КъБКъУ-м и «Къафэ» ансамблым илъэс куэдкIэ и гъэсакIуэу щыта Щэ­-уей Еленэ. 
Къафэм и закъуэ мыхъуу, адыгэ щэнхабзэмрэ хабзэмрэ  и сыт хуэдэ гъунапкъэми хуэ­Iэзэщ Сэтэней: скрипкэм, шы­кIэпшынэм, Iэпэпшынэм, пианинэм, пшынэм зэхуэдэу йоуэ. А псом къищынэмыщIауэ, инджылызыбзэр, хьэрыпыбзэр, урысыбзэр, тыркубзэр, адыгэбзэр зэхуэдэу Iурылъщ. 
- Сэ зэи сщыгъупщэнукъым Хэкужьым сыщыщыпсэуа лъэхъэнэм Еуаз Зубер, Атэбий Игорь, Битокъу Беслъэн, «Ка­бар­динка»-м и къэфакIуэхэр къызэрыддэIэпыкъуар. Абыхэм я фIыгъэкIэ си IэщIагъэм куэдкIэ хэзгъэхъуащ. ШыкIэпшы-нэм нэхъри хуэIэижь сыхъуащ, Зубер и чэнджэщхэм сытетурэ, си къэфэкIэм нэхъри зиу-жьащ, куэди къэсщIащ Хэку­жьым и къэфакIуэ пашэхэм са­кIэ­лъып­лъурэ. КъафэмкIэ егъэ­джа­кIуэ нэхъыщхьэу сы­тым дежи сиIар си адэрщ, ауэ куэдым я дежи си Iэзагъым щыхэзгъэхъуащ: Тарбэ Арвелод, Iэмырхъан Рэмэзан, ­Къурбан Къурбан, Алханашвили Тимур, Тенгиз, Плъий Нодар, Тание ­Валерэ. Арами, щапхъэ нэхъыщхьэу сыт щыгъуи сиIар си шыпхъу нэхъыжь Синэмисщ. Ар къафэ, уэрэд, хабзэ ирехъу! Абы зыкIэ макъ дахэ иIэщи! Зы щыуагъэ къыхимыгъэхьэу, кавказ лъэпкъхэм я сыт хуэдэбзэкIи уэрэд жеIэф абы… - къыддогуашэ Сэтэней. 
Адыгэ хабзэмрэ щэнымкIэ гъэсакIуэ Iэзэу Тыркумрэ Иорданиемрэ къыщацIыху НэтIабжьэ Жанхъуэт и бынитIыр езым хуэфэщэжыну, хабзэ ткIийхэм тету игъэсащ. Абы теухуауэ Сэтэней мыпхуэдэ хъыбар игу къегъэкIыж:
- Илъэситху сыхъуу арагъэнт абы щыгъуэ… Ди адэр илъэскIэ Иорданием щылэжьати, и Iуэхухэр зэтеува щыхъум, унагъуэри дриджэжащ, абы псори зэщIыгъуу дыщыпсэуну. Ди анэр, Синэмис, сэ дызэгъусэу аэропортым дыщытехьэм ди адэр къытпежьащ. Абы зы тхьэмадэ гуэр и гъусэт. Илъэс псокIэ дымылъэгъуа ди адэр дигу къэкIауэ, къызэрытлъа­гъуу зэшыпхъуитIыр IэплIэ зэIухакIэ дыщIэпхъуащ, зеддзыну. Ауэ, дызэрыщIэпхъуам нэхърэ нэхъ псынщIэжу дыкъызэтеу­вы­Iэжащ, ар нэщхъкIэ къы­дэплъ­ри. Ди пIэм дижыхьат тIури, ди лъэр тхузэблэмыхыжу. «Ди адэм фIыуэ дыкъыщIимылъагъужыр» къыдгуры­мы­Iуэу ди нэпсыр мыгъущу ды­гъащ зыкъомрэ. «Апхуэдэу щхьэ ищIа?» - жысIэу, къытезгъэзэжурэ ди анэм сы­щIэуп­щIэу дынэсащ унэм. Унагъуэр дэр-дэру дыкъыщынэм, ди адэм и лъэгуажьэм дыт­ри­гъэтIыс­хьэри, ди нэм къы­щIэплъэу, балигъым епсалъэм ещхьу жи­Iащ: «Хамэ щыту зэи IэплIэ къысхуэфщIыну фы­къызбгъэ­дэмыхьэ. Сыт хуэдизу сигу фыкъэкIами, ады­гэ­лIым ар ­игъэлъагъуэ хъунукъым, цIыху щыту. Ар хабзэм къезэгъыркъым». Схуэ­мыу­бы­дыж си нэпсхэм абдежым щыпичащ. Абдежым щыщIэддзауэ, ди адэм и напэр зэ­рытедмы­хы­ным, емыкIу къы­­зэрыдмы­хьыным яужь ­диту дыкъогъуэгурыкIуэ. Сыт хуэдизу ткIийуэ ди адэр къытхущытами, абы фIыуэ ды­къызэрилъа­гъум, ар къызэ­рыт­хуэгузавэм зэи шэч къы­тетхьэжакъым. 
Бынырщ уи щхьэр лъагэу уэзыгъэIэтри, къыпхуэ­мыIэ­ты­жыну йозыгъэхьэхри. Ауэ          щыхъукIи, быныр гъэсэн ­хуейщ, уи гугъэхэр къагъэпэжын щхьэ­кIэ. 
Фырэ  Анфисэ.