ЛIыгъэ щIапIэ Iутхэр

Нобэ дэ телевизоркIэ хъыбарыщIэхэм дыщеплъкIэ, лIыхъужьхэм я хъыбархэр щызэхэтхкIэ, зи гугъу ящIыр ди нэIуасэ дыдэу щымытми, дызэрыпагэ гурыщIэ зэхуэмыдэхэр зыхыдощIэ. Нартан къуажэм щыщ Хьэбылэ Анзор Руслан и къуэр 2022 гъэм щегъэжьауэ дзэ Iуэху хэхам щыIэщ. ЛIыхъужьым и нэIэм щIэтщ 42-нэ гвардие дивизэм и 70 мотострелковэ полкыр, «Кабарда» цIэ лейр иIэщ.

Хьэбылэм мызэ-мытIэу и IуэхущIафэхэр къагъэлъагъуэу «Россия 1» каналым нэтынхэр игъэхьэзыращ. Дэ шэч къызытедмыхьэращи, абы хуэдэ лIыхъужьхэм щIыхьыцIэ лъагэхэр хуагъэфащэ, пщIэ лей хуащI. Анзор къыхуагъэфэщащ Суворовым и медалыр (2022 гъэм), «Хэкум и пащхьэм щиIэ фIыщIэм папщIэ» орденым и етIуанэ нагъыщэм и медалыр (2023 гъэм), ЛIыхъужьыгъэ орденыр (2023, 2024 гъ.гъ.), «И хахуагъэм папщIэ» медалым и етIуанэ нагъыщэр (2024 гъэм). Нэгъабэ Хьэбылэм полковник цIэр къыфIащащ. КъедбжэкIахэр, дауи, ехъулIэныгъэшхуэщ, ауэ абыхэм я щIыбагъ лэжьыгъэ мытынш, языныкъуэми псэзэпылъхьэпIэ куэд къызэрыдэтырщ узэгупсысыр.

ЛIыхъужьым жеIэ: «ЗауэлIым нэхъ цIыхухъу IэщIагъэ щыIэу сщIэркъым.  Хэкур тхъумэну сытым дежи дыувыфын хуейщ. Уи унагъуэм, уи лъахэм я шынагъуэншагъэм Iуэхур теухуа щыхъум, уи щхьэм пщIэ хуэпщIыжмэ, узыщысхьыжи узыщысхьыжыну апхуэдэ хуитыныгъи зэптыж хъунукъым».

 «Сропагэ икIи сахуэарэзыщ си унафэм щIэт полкым хэт дэтхэнэ щIалэми», - жеIэ Анзор. Гуп унафэщIым апхуэдэ псалъэхэр щыжиIэкIэ, и нэIэм щIэтхэр тригъэгушхуэ къудейкъым, атIэ гудзакъэ зэриIэри наIуэ пщещI. 42-нэ дивизэм и 70 полкым къулыкъу щызыщIэхэм Урысейм и ЛIыхъужьу 12 хэтщ, СВО-м зэрыщIидзэрэ орденхэмрэ медалхэмрэ иратащ зауэлI мини 5-м нэблагъэм.

Илъэс хъуауэ Iумыхьэфу, Запорожскэ щIыналъэм щыIэ Малая Токмачкэ жылэм деж зыщызыгъэбыдауэ щыта ВСУ-м теуэу, щIыпIэр мы бадзэуэгъуэм щхьэхуит къызэращIыжыфар зи фIыщIэр Анзор и полкырщ. Абы щыгъуэм къащтэну яхузэфIэкIащ мыхьэнэшхуэ зиIэ «быдапIэр» - чырбыш заводыр. ЕбгъэрыкIуэну щыщIадзам, зауэлIхэр зытес бронетехникэм шэ къытехуат, зэхикъутэпэным нэсауэ, ауэ къуажэ дыхьэпIэм нэсри яхэуащ, уеблэмэ мафIэ къызыщIэна бронетехникэм къигъэзэжыфащ.  Абы хиша лъагъуэм тету, мотоциклхэр ирагъэжьащ. Шэр къызытрагъэлъэлъа техникэр мафIэм щисым, абыхэм теса зауэлIхэм къикIуэтын жыхуэпIэр ягу къэкIагъэххэкъым -  лъэсу, дэтхэнэми килограмм 60-м нэс Iэщэ и плIэм дэлъу, я мурадыр зэрызрагъэхъулIэнум пащащ.

- Шэч хэмылъу, лэжьыгъэшхуэ зэфIигъэкIащ ди гупым, блэкIа махуэхэр уи нэгу къыщIэбгъэхьэжынри гугъущ, - жеIэ Анзор. - СВО-м щIимыдзэ ипэ, Малая Токмачкэ къуажэм цIыху мини 10-м нэс дэсащ. Ар Ореховэ къалэм къыпэщылъ федеральнэ трассэм хуозэ. Абы дыдыхьэн щхьэкIэ 70 полкым и зауэлIхэм я къалэнт псом япэ чырбыш заводыр къащтэну. Ар тынштэкъым, сыту жыпIэмэ ухуэныгъэр быдэ дыдэт - метррэ ныкъуэрэ хъу блынхэр къутэгъуафIэтэкъым. Абы къыдэкIуэу, СИЗО-ри къэщтэн хуейт. Абыи и гугъуагъыр зэпхар радиоэлектроннэ Iэмалхэм ди зэпыщIэныгъэхэр къызэралъахъэрт. Авиацэмрэ артиллериемрэ къэдгъэсэбэпын хуей хъуащ. Сыхьэтыр 04:12-м тутнакъэщым къыIухьа ВСУ-м и автомобилхэмрэ и къарухэмрэ зэхэткъутащ. Нэхущым мотоциклистищ чырбыш заводым щебгъэрыкIуэм, абыхэм къахэуащ: мотоциклхэр мафIэм ес, ауэ тесахэр къимыкIуэтауэ мажэ… Дапщэщи хуэдэу, дунейм ялъэгъуащ урыс зауэлIыр зэрыкъэмылэнджэжыр. Сыхуэарэзыщ а Iуэху мытыншыр зи гуащIэ, зи пщIэнтIэпс дэкIа дэтхэнэ зауэлIми, - жеIэ Хьэбылэм.

ЛIыхъужьым командир къулыкъум пылъ жэуаплыныгъэр фIыуэ зыхещIэ: «Дунейр щымамырым деж гуп унафэщIу ущыщытымрэ зауэм уи пщэ къыщыдэхуэ къалэнхэмрэ адыгэм «шурэ лъэсрэ я зэхуакущ» жыхуаIэм хуэдэщ. Уи щхьэм и мызакъуэу, уи нэIэм щIэт дэтхэнэми папщIэ пхьы жэуаплыныгъэр нэхъыбэж мэхъу. ХэщIыныгъэ щыплъагъукIи, псэкIэ умыгъэвын плъэкIыркъым. ДыхущIокъу хэщIыныгъэхэр сыт хуэдизкIи зэрынэхъ мащIэнум. Псом хуэмыдэу техникэкIэ дыкъызэрызэгъэпэщам гулъытэ хэха худощI, иджыпсту куэд зэлъытар аращ».

Хьэбылэ Анзор дзэ Iуэху хэхам майор цIэр иIэу щIидзащ, полк унафэщIым и къуэдзэу. Мы зэманым, къызэрыхэдгъэщащи, полковникщ, гупым илъэсым щIигъуауэ я командирщ. Курыт школ нэужьым Къэбэрдей-Балъкъэр къэрал университетым и физико-математикэ факультетымрэ Лъэпкъхэм я  зэныбжьэгъугъэ Урысей университетым и юридическэ къудамэмрэ (РУДН) къиухащ. ЩIэныгъэ нэхъыщхьэ зригъэгъуэтауэ дзэм къулыкъу щищIэну щраджэм, куэдрэ емыгупсысу кIуащ. Армением дзэ къалэнхэр щигъэзащIэри къэкIуэжащ, ауэ и зауэлI фащэр игъэтIылъыжыпакъым. «Сызыхуей IэщIагъэр абы къыщызгурыIуат. Военкоматым сыщыкIуам, 2008 гъэрати, Куржым зауэр къыщыщыхъеину дыдэм ирихьэлIат. Абы къалэн щыдгъэзэщIащ, къэдгъэзэжащ, иужькIэ  Сириер къыкIэлъыкIуащ - апхуэдэурэ мы IэнатIэм сыпэрыхьа хъуащ», - жеIэри, лIыхъужьым занщIэуи дыщIегъуж, къыхиха гъуэгуанэм зэрыхущIемыгъуэжыр: «Юрист IэщIагъэм ирилажьэхэр армырами ирикъуу къысщохъу. Сэ мыбдеж сыкъыщысэбэпмэ нэхъ къызощтэ».

Хьэбылэ Анзор и мурадхэм яхэтщ Урысей Федерацэм IэщэкIэ ЗэщIэузэда и Къарухэм я дзэ академием къэрал гъунапкъэхэр зыхъумэ дзэхэм я еджапIэ-щIэныгъэ центрыр къиухыну. ЗэкIэ, дзэ Iуэху хэхар екIуэкIыху, заочнэщ.

ЛIыхъужьым и ныбжьэгъу пэжу илъэс куэд хъуауэ къыдекIуэкI, полицэм и подполковник Ервас Ахьмэд къыджеIэ: «Илъэс 25-рэ хъуауэ Анзоррэ сэрэ дыкъызэдогъуэгурыкIуэ, КъБКъУ-м дыщыщеджам дызэрыцIыхуауэ. Ар и хьэлкIи, дуней тетыкIэкIи зэрызэпIэзэрытым, лIыгъэ зэрыхэлъым абы щыгъуэм иджыри гу лъыттат. Дзэ кафедрэм дыщекIуалIэм, Анзор и макъыр хэкъузауэ, ар екIуу зэрыпсалъэм щхьэкIэ, жетIэрт гупым и пашэ абы къызэрыхэкIынур. ДыгушыIэу «генерал ухъунущ уэ» щыжытIи щыIэт. Армением зэгъусэу къулыкъу щытщIа нэужь, абы контрактым Iэ тридзэри, а IэщIагъэр къыхихащ, сэ МВД-м сыхыхьащ. Адыгэ унагъуэ къыщыхъуащ, нэхъыжь нэхъыщIэ ищIэу, гъэсэныгъэ хэлъу. Сэ зэрысщIэмкIэ, курыт школри абы дыщэ медалкIэ къиухауэ щытащ, фIыуэ еджащ, акъыл зыбгъэдэлъ щIалэщ. Мы зэманми дызэрощIэри, икъукIэ дрогушхуэ Анзор и лIыгъэм.  Махуэ къэс жыхуаIэм хуэдэу, абы и ехъулIэныгъэхэр зэхыдох, нэгъуэщI гупхэм хэтхэми щытхъу куэд къыхужаIэри, и зэфIэкIым дыщогуфIыкI. Урысейм и ЛIыхъужь хъуну дыщогугъ».  

Илъэсищым щIигъуауэ екIуэкI дзэ Iуэху хэхам и зы махуэ щIагъуи хэту къыщIэкIынкъым ди щIалэхэм бгъэщIэгъуэн лIыхъужьыгъэ зэрамыхьауэ. Нэхъыщхьэжращи, дыщыпсэу къэралым ис лъэпкъ псори зэшым хуэдэу зэкъуэувауэ я къалэныр ягъэзащIэ. Ди Хэкур лIыгъэмрэ хахуагъэмрэ я щапхъэу къызэрекIуэкIам зэрыпащэм и щыхьэтщ ар. Махуэ къэс лIыгъэ щIапIэ Iутхэм я Хэкур фIыуэ зэралъагъур, ар сыт хуэдэ шынагъуэми щахъумэну зэрыхьэзырыр къагъэлъагъуэ, «хэкупсэ» псалъэм и мыхьэнэр абыхэм хьэкъыу япхыкIами ярейуэ. Апхуэдэхэрщ лъэхъэнэм и лIыхъужькIэ зэджэр.

БАГЪЭТЫР Луизэ.