Илъэс 53-кIэ журналисту лэжьа Шал Мухьэмэд иужьрей 50-р ди газетым щрихьэкIащ. «Ленин гъуэгум»-мрэ «Адыгэ псалъэмрэ» зэпызыщIа закъуэтIакъуэхэм ящыщ ди лэжьэгъум игу къигъэкIыжыни нобэрей махуэм епха гупсыси и мащIэкъым. Лэжьыгъэм зэрыпэрыкIыжыр ди щхьэусыгъуэу, Мухьэмэд журналист зэрыхъуам, IэщIагъэр IэщIэмыужагъуэу апхуэдиз илъэскIэ зэрыпэрытыфам тедгъэпсэлъыхьащ.
- Сэ журналист сыщыхъуауэ къысфIэщIыр лэжьапIэм сыкъыщыуваракъым, япэу си тхыгъэр газетым къыщытрезгъэдзаращ. Газет къытхуэкIуэрт, «Советская молодежь»-мрэ «Ленин гъуэгумрэ». Си адэм IуэрыIуатэм фIы дыдэу хищIыкIыу, таурыхъ куэд дыдэ ищIэу, гъунэгъухэр къакIуэурэ къедаIуэу апхуэдэти, сэри абы ещхь сыхъуарэт жысIэу сыкъэтэджат. Ауэрэ журналист IэщIагъэ зэрыщыIэр къэсщIащ. Зи тхыгъэ сыкъеджэхэм щапхъэ къатесхыу, сэри стхы хъуну пIэрэ жысIэри, япэ дыдэу «Ленин гъуэгум» си тхыгъэ къыщытехуар 1964 гъэрщ, 9-нэ классым сыщIэсу. «Джэдыхъуэхэр йогугъу» - арат фIэсщар. А псалъащхьэр нэгъунэ къагъанэри, къытрадзат. Сатыр 30-40 хуэдизт зэрыхъур. А илъэс дыдэм «Советская молодежь» газетым зыпысщIа щIэхъуами щхьэусыгъуэ иIэщ. Ди республикэм райцентру итым 1944 гъэм Нэгумэ Шорэ и фэеплъ щагъэуват. Абыхэм яз ди Кубинскэ районми итт. Ауэ ар егъэджакIуэ къакIуэ-накIуэхэр зыщIагъэтIысхьэ унэм и гупэм зэрымыщIэкIэ къихутауэ, егъэджакIуэхэм я жьыщIыгъэ фIадзэрт. Сэри сыныбжьыщIэти, ар здэнкIэ, сигу техуэнкIэ Iэмал иIэтэкъым. Газетым тхыгъэ стхыри, ар сIыгъыу«Советская молодежь» сыкъэкIуащ. Япэу сызыхуэзар Къуэдзокъуэ Хьэсэнт. Ар тхакIуэу, критикыу щытащ, иужькIэ телевиденэм и редактор нэхъыщхьэ ящIат. Си тхыгъэм еплъри, «къытеддзэнущ» жиIащ. Фэжагъуэ къэсхьынти, мыр дауэ къащыхъуну пIэрэти, жыхуаIэхэр къиздзэртэкъым. Хьэсэн «А Ногмов нужен?» («Нэгумэм дыхуей?») - жиIэри, псалъащхьэ хуищIащ япэщIыкIэ. Сэ псалъащхьэ хуэсщIатэкъым. СыкIуэжри, махуитI-щы дэкIауэ, «Обидно за Ногмова» («Нэгумэр тфIэпсэкIуэд хъуащ») тхыгъэр къытохуэ, си цIэ-унэцIэр щIэту. Арати, школым сокIуэ. СыкъыщыкIуэжым, фэеплъыр тетыжтэкъым. Апхуэдиз къару иIэт газетым къытехуа тхыгъэм абы щыгъуэ.
«Ленин гъуэгумрэ» «Советская молодежь» газетымрэ садэлажьэу щытащ апхуэдэу, редакцэм сыкIуэу, Бекъан Чыланий сымэ сахуэзэу. Ауэ нэхъыбэрэ сыщытхар Бахъсэн къыщыдэкI «Коммунист» газетырщ.
Школыр къыщызуха илъэсым зыщIыпIи сыщIэтIысхьакъым, си адэр сымаджэ хъури. МГУ-м журналистикэмкIэ и факультетым сахуэтхат, сыныщIэтIысхьэнут, жыхуэсIэу. «Удогъэблагъэ, ауэ стажу илъэситI уиIэн хуейщ», - жаIэри, жэуап къызатыжащ. Стаж сиIэтэкъым. А илъэсыр дэкIа нэужь, си адэри нэхъ зэфIэувэжри, мы ди университетым и урыс-адыгэ къудамэм сыщIэтIысхьащ, ар журналист лъэныкъуэм нэхъ тегъэщIа хуэдэу щытт. Экзамен стынур зыхуэдэр сымыщIэу сыкъэкIуащ Налшык, зыкIи зыхуэзмыгъэхьэзырауэ. Илъэси дэкIат школыр къызэрызухрэ. Ауэ Алыхьыр къыздэIэпыкъури сыщIэтIысхьат.
«Коммунист» газетым корректору сыувауэ, радиом и унафэщI АфIэунэ Рае Журт Биберд нигъэкIуащ, IэнатIэ диIэщ, жиIэри. Рае ди благъэт икIи ди къуажэпхъут. Радиоми зыгуэрхэр къезгъэту щытати, Биберд си нэIуасэ хъуат. Сытми, абы сыкIуэри, илъэсищкIэ зэдзэкIакIуэу сыщылэжьащ. Ауэ псом нэхърэ нэхъ къасщтэр «Ленин гъуэгурати», IэнатIэ къыщыкъуэкIым, абы и редактор нэхъыщхьэ ЛIыбекъуэ Хьэбас къызэджэщ, зыгуэрхэр сагъэтхщ, еплъри, сыкъащтауэ щытащ. Абы лъандэрэ илъэс 50 дэкIащ. Илъэс 53-рэ хъуауэ солажьэ. ЗэдзэкIакIуэущ зэрыщIэздзар, ауэ сытхэну сыхуейти, апхуэдэ Iэмали къыщыкъуэкIым, къудамэм сыкIуащ. АрщхьэкIэ зэдзэкIыныр къысхуинащ, нобэр къыздэсым сыхэкIакъым.
Зыгуэр къытпаубыдауи, политикэ IуэхукIи лъэпкъ IуэхукIи зыгуэр ттхыуэ кърагъэгъэзэжауи, зэи къэхъуакъым. Дэри цым и кIуапIэр къэтщIа къыщIэкIынти, мыхъун, къемызэгъын зэи ттхакъым. Абы щыгъуэм партри нэхъыщхьэхэм жаIэри ди фIэщ хъурт, цIыху зэхэтыкIэри нэгъуэщIт. Хьэрэм яшхыну нэгъуэщIыну, апхуэдэхэр щыIэтэкъым. ЦIыхухэр нэхъ нэIурыту зэхэтт, я гур нэхъ зэIухауэ щытт. Иджыпсту демократие жаIэ щхьэкIэ, моуэ къэгъэкIэрэхъуэжи, къыщIэщыну псор пщIэнукъым. Колхозхэм дыкIуамэ, цIыху щхьэхуэхэм датетхыхьу щытмэ, япэ идгъэщыр лэжьыгъэрат, аращ ди къалэныр жытIэу. ЦIыху лажьэм пщIэшхуэ иIэт абы щыгъуэ. Ди къалэну къэтлъытэр абы и пщIэр къэтIэтынырт.
А зэманым къулыкъущIэхэр псэемыблэж жыхуаIэм хуэдэу, цIыхухэм яхэту лажьэу щытахэщ. ЗыхэзыIэтыкIи нэгъуэщIи щыIэтэкъым. Ар зищIысыр тщIэххэртэкъым. Апхуэдэу екIуэкIыурэ, мы перестройкэ сытхэри къэхъури, абыи дыхэтащ. Абы щыгъуэм шэч къытетхьэу щIэддзат екIуэкIым. ЖаIэмрэ ящIэмрэ зэщхьэщокI жытIэу дыхъуати, апхуэдэу жыIэзыфIэщу дыщытыжакъым. Дунейми зихъуэжащ.
