Я лэжьыгъэхэм топсэлъыхь

Лэскэн щIыналъэм и администрацэм и унафэщI Инжыжокъуэ Сэфарбий иджыблагъэ къыщыпсэлъащ КъБР-м ЩIыналъэм и Iуэхухэр дэгъэкIынымкIэ и центрым и «эфир занщIэм» икIи тепсэлъыхьащ районым щекIуэкI лэжьыгъэхэмрэ яхузэфIэкIахэмрэ. 

Псалъэм къыдэкIуэу, къыхигъэщащ «Р-217» къэрал автомобиль гъуэгур зыхуей хуэгъэзэным ехьэлIауэ екIуэкI лэжьыгъэхэр и кIэм зэрынэсар, Аргуданрэ Осетие Ищхъэрэ – Аланиемрэ зэпызыщIэ гъуэгур, километр 15 зи кIыхьагъыр, зэрызэрагъэпэщыжыр. Абы нэмыщI, районым и къуажэу 9-м я уэрам нэхъыщхьэхэмрэ республикэ мыхьэнэ зиIэ уэрамхэмрэ щыIэ мардэм къызэрырагъэтIэсар.

НобэкIэ, лэжьыгъэхэр щокIуэкI икIи ахэр и кIэм щынэблэгъащ Лэскэн Езанэ, Лэскэн Ипщэ, Ташлы-Тала къуажэхэр зэпызыщIэ гъуэгум, жыпIэнурамэ, километритI зи кIыхьагъ, Ташлы-Тала Лениным и цIэр зезыхьэ и уэрамым. Мыбы лэжьыгъэхэр щызэфIэкIын хуейщ щIыIэр къемыуэ щIыкIэ. 

Апхуэдэуи жыджэру зэрагъэпэщыж щIыпIэ мыхьэнэ зиIэ гъуэгухэри. Мы гъэм зэлэжьэну, псори зэхэту километри 6,5-рэ зи кIыхьагъым щыщу километри 5-м щIигъур зыхуей хуагъэзащ нобэкIэ. Республикэ мылъкум къыхэкIа ахъшэмкIэ Бэраум и цIэр зезыхьэ уэрамыр зэIузэпэщ ящIащ. 

«Къалэдэсхэм я псэукIэр егъэфIэкIуэн» къэрал программэм ипкъ иткIэ районым щекIуэкI Iуэхугъуэхэм щытепсэлъыхьым Инжыжокъуэм жиIащ щIыналъэр илъэс къэс жыджэру абы зэрыхэтыр. Псалъэм папщIэ, Аргуданрэ Анзореймрэ цIыхур куэду щызэхуэс я щIыпIэхэр зэIузэпэщ ящI мы гъэм. 

Курыт еджапIэхэр къызыхуэтыншэу зэгъэпэщыжын лэжьыгъэхэм хиубыдэу, школ I2-м щыщу 5-р нобэ абыхэм щхьэкIэ щыIэ мардэхэм кърагъэтIэсащ. Ташлы-Тала къуажэм еджапIэщIэ щаухуащ, нэгъуэщI жылэхэм я школиплIыр зыхуей хуагъэзащ. Къэнэжа курыт еджапIиблыр дызыхуэкIуэ илъэсхэм зэрагъэпэщыжынущ, абыхэм ящыщу 4-р дызыхуэкIуэ илъэсым хиубыдэнущ. Адрейхэм ятеухуауэ унафэ къащтэнущ КъБР-м Егъэджэныгъэмрэ щIэныгъэмкIэ и министерствэм и гъусэу. Псори зэуэ къапщтэмэ, мурад щыIэщ 2030 гъэм ирихьэлIэу Анзорей щIыналъэм и курыт еджапIэу хъуар къанэ щымыIэу щыIэ мардэхэм кърагъэтIэсэну.

Къэбэрдей-Балъкъэрым и Iэтащхьэ КIуэкIуэ Казбек и дэIэпыкъуныгъэ хэлъу 2024 гъэм Анзорей къуажэм и сабий садыр къызыхуэтыншэу зэрагъэпэщыжащ. Апхуэдэуи сабий садыщIэхэр нобэ щолажьэ Аргудан, Ташлы-Тала къуажэхэм. ЩIыналъэм и адрей ухуэныгъэхэри къызыхуэтыншэу зэгъэпэщыжыным ехьэлIауэ пэхуэщIэ дэфтэрхэр ягъэхьэзыр.

Инжыжокъуэ Сэфарбий зэрыжиIамкIэ, районым ЩэнхабзэмкIэ и унэхэмрэ спорт комплексхэмрэ егъэфIэкIуэным ехьэлIа Iуэхугъуэхэри я нэIэ щIэт зэпытщ. ЩIыналъэм псори зэхэту ЩэнхабзэмкIэ унэу иIэ 9-м щыщу Аргудан къуажэм дэт закъуэращ иджырей мардэм къимытIасэр икIи республикэм и ухуэныгъэхэр къызыхуэтыншэу зэгъэпэщыжынымкIэ щыIэ программэм ар зэрыхагъэхьэнум иджыпсту йолэжь. 

Районым физкультурэ-узыншагъэр щрагъэфIакIуэ комплексу (ФОК) 2-рэ спорт залу 2-рэ иIэу аращ. КъБР-м и Iэтащхьэ КIуэкIуэ Казбек и унафэкIэ, щIыналъэм и къуажэхэм, ахэр здэщымыIэхэм, спорт ухуэныгъэхэр щыухуэным ехьэлIа Iуэхугъуэхэр зэфIагъэкI. Спортым зыщыхуэбгъэсэн щIыпIэхэр здэщымыIэ жылэхэм я курыт еджапIэхэм я спорт залхэр абы хуащIащ. 

               Бахъсэн къалэ

Гуэдзу къытрахыжащ тонн  11671-рэ, зы гектарым центнер 56-рэ хуэкIуэу. Хьэуэ къытекIар тонни 181-рэ хъуащ, зы гектарым центнер 49,7-рэ хуэзэу. Нэгъабэ и апхуэдэ пIалъэм щыIа бжыгъэхэм елъытауэ мы гъэм зы гектарым къытрахыжа хьэцэпэцэм и куэдагъыр ику иту центнери 8-кIэ нэхъыбэщ. 

Сэхураныр щыIуахыжащ гектар 873-м. Абы къытрахыжащ тонн 1397-рэ, зы гектарым центнер 16 къытекIыу. Нартыхур иджыпстукIэ кърахьэлIэж. Мы гъэм абы ирагъэубыдащ гектар 4770-рэ. НобэкIэ гъавэр къытрахыжащ гектар 3448-м е абы хухаха щIым и процент 72-м. Нартыхуу зы гектарым къытекIыр зэрыхъур центнер 55-рэщ, ар нэгъабэрейм нэхърэ нэхъ мащIэщ. МэкъумэшыщIэхэм зэрыжаIэмкIэ, гъавэм зэран къыхуэхъуар дунейр уэгъуу мы гъэм зэрыщытарщ. 

Гъавэ къехьэлIэжыгъуэ лэжьыгъэхэм къадэкIуэу, мы махуэхэм Бахъсэн къалэм и мэкъумэшыщIэхэм жыджэру щIыр бжьыхьэсэм хуагъэхьэзыр. Абы хухахынущ гектар 2860-рэ, абы щыщу гуэдзым гектар 2200-рэ, хьэм гектар 390-рэ, тритикалем гектар 70, Iусыпхъэ щхъуантIэм гектар 200. НобэкIэ бжьыхьэсэ гуэдзыр тращIащ гектар 265-м, хьэр гектар 200-м. 

Дызэрыт илъэсым и щIышылэм – фокIадэм къриубыдэу Бахъсэн къалэм и Iэщыхъуэхэм къалэжьащ лырэ джэдкъазылу (псэууэ шэчауэ) тонн 1662-рэ е нэгъабэ и апхуэдэ пIалъэм щыIа бжыгъэхэм проценти 101,6-кIэ хуэкIуэу. Гъашу къашащ тонн 5097-рэ (проценти 100,5-рэ), джэдыкIэу кърахащ мелуани 4-рэ мини 1170-рэ (проценти 102-рэ). 

Бахъсэн къалэм и мэкъумэш, фермер, уней IуэхущIапIэхэм зэхэту Iэщышхуэу яIыгъщ 2424-рэ, абы щыщу 1256-р жэму. Мэлымрэ бжэнымрэ я бжыгъэр 10682-рэ, джэдкъазыр – 53207-рэ мэхъу.