Шейныч зэмылIэужьыгъуэхэрДи зэманым лIэужьыгъуэ куэду щыIэ шейнычхэр къэунэхуным ипэ ар пасэрейхэм къагупсысащ. Пасэм ахэр къыхащIыкIырт ятIэм, дыщэм, дыжьыным, жэзым... Пасэрей Китайм ди эрэм ипэкIэ I500 гъэм жэзым къыхащIыкIа шейныч щащIауэ щытащ. «Исин ятIэкIэ» еджэрт Китайм X лIэщIыгъуэм щащIын щIадза шейнычхэр къызыхащIыкIа ятIэ плъыжь – фIыцIафэм. Ар Цзянсу провинцэм, Исин къалэм, къыщыщIахырт. Китайм шейныч зэращI ятIэ щыIэмэ, XV–XVI лIэщIыгъуэхэм Японием шейнычыр къыщыхащIыкIырт шыгуным. Абыхэм тхыпхъэ дахэхэр тращIыхьырт IэпщIэлъапщIэхэм. Апхуэдэ шейнычхэм «тецубинкIэ» еджэрт. Шейныч нэхъ тIорысэ дыдэу къалъытэ I5I3 гъэм ящIауэ щытар, археологхэм къагъуэтыжар. Европэм шейнычхэр къыщыунэхуащ XVII лIэщIыгъуэм. Абы щыгъуэ шей ефэныр цIыхухэм яфIэфI хъуат. XVIII лIэщIыгъуэм Инджылызым шейныч къыщыхащIыкIыу къаублат къупщхьэм – ахэр егъэлеяуэ быдэт. XIX лIэщIыгъуэм шейнычхэр ятIэ гъэжьам къыхащIыкIыу щIадзащ, абы хуабагъэр куэдрэ зэрихъумэм гу лъатэри. XVIII лIэщIыгъуэм дунейм къыщацIыхуащ графит шейнычхэри. Абдж шейнычхэр цIыхухэм я гум дыхьащ, шейр абы къызэрыщыкъуалъэр, псы гъэвар плъыфэ дахэ иIэ зэрыхъур зэрыплъагъум къыхэкIкIэ. XIX лIэщIыгъуэм къагупсысащ шейр къэзыгъэхуэбэж тегъэувапIэ зиIэ шейнычхэр. Япэ электрическэ шейнычыр I89I гъэм Великобританием щащIауэ щытащ.
Поделиться:
Читать также:
20.07.2026 - 14:47 →
КъызэрыгуэкI ухуэныгъэкъым
20.07.2026 - 12:09 →
ЦӀыхум и тыншыгъуэр къызэзыгъэпэщ
20.07.2026 - 12:07 →
Сыт апхуэдиз уэшх къыщIешхыр?
20.07.2026 - 12:06 →
Хыр ягъэкъэбзэжынут…
20.07.2026 - 12:04 →
НОБЭ
| ||




