Илъэситхуэм щIигъуауэ ди къэралым щекIуэкI жылагъуэ, экономикэ, политикэ гъащIэм жыджэру хэту мэлажьэ «Урысейм и лъэпкъхэм я ассамблее» жылагъуэ-къэрал зэгухьэныгъэр. Абы и къыхуеджэныгъэ нэхъыщхьэр - «Лъэпкъхэм я зэныбжьэгъугъэр Урысейм и зэкъуэтыныгъэщ» гупсысэ куу зыщIэлъ псалъэхэрщ. Ассамблеер толажьэ лъэпкъ куэду зэхэт Хэкур лъэщ хъуным, дэтхэнэ лъэпкъми, дэтхэнэ цIыхуми пщIэ яхуэщIыным, псоми я зэхуэдэ унэ - Урысей Иныр - уардэ щIыным.
Урысейм и лъэпкъхэм я ассамблеем хэтщ лъэпкъ псоми я лIыкIуэхэр, зи IэщIагъэм фIыуэ хэзыщIыкI IэщIагъэлIхэр, къэрал гупсысэкIэ зиIэ цIыху пашэхэр, хэкупсэ нэсхэр. Абыхэм я дуней еплъыкIэмрэ гупсысэкIэмрэ зэтехуэу зэдолажьэ. Псалъэм къыдэкIуэу жыпIэмэ, лъэпкъ пашэхэм къызэрагъэпэщ къэрал IуэхущIапIэхэмрэ лъэпкъ зэгухьэныгъэхэмрэ зэпсэлъэныгъэ яку дэлъыныр, хабзэубзыху Iуэхумрэ мамырщIэкъу лэжьыгъэмрэ жыджэру хэтыныр. Нэхъыбэу зи ужь итыр лъэпкъ политикэм и хабзэубзыху лъабжьэр егъэфIэкIуэнымкIэ Къэрал Думэм, ФедерацэмкIэ Советым я комитетхэм, Федерацэм и хэгъэгухэм я къулыкъущIапIэхэм зэрадэлажьэм зегъэужьынырщ: лъэпкъ нэщэнэкIэ зэхэгъэж щымыгъэIэнырщ; Урысейм ис лъэпкъхэм я щхьэхуэныгъэхэм епха социально - экономикэ гугъуехьхэр зэфIэхынымкIэ щIэгъэкъуэн хъунырщ; лъэпкъхэм я щэнхабзэхэмрэ бзэхэмрэ зегъэужьынырщ, тхыдэ щIэиныр хъумэнырщ, зыуэ щыт урысейпсо цивилизованнэ щIыпIэм щызэдэпсэу, щызэдэлажьэ лъэпкъхэм а зэхущытыкIэфIыр адэкIи яхъумэнымкIэ, зрагъэужьынымкIэ щIэгъэкъуэн хуэхъунырщ, нэгъуэщIхэри.
А къалэнхэм ящыщ зыуэ мы зэгухьэныгъэм 2020 гъэ лъандэрэ ет «Лъэпкъыр зэрыгушхуэ» урысейпсо саугъэтыр. Ар IыхьитIу гуэшащ - щIыналъэ зэпеуэмрэ абы пхыкIахэм щыхэплъэж федеральнэ Iыхьэмрэ. Абы хэтщ Урысей Федерацэм и хэгъэгу 85-м щыщу цIыху 500-м щIигъу. Псалъэм къыдэкIуэу жыпIэмэ, илъэс кIуам къэрал псом къикIыу къызэгъэпэщакIуэхэм лъэIу 750-рэ къаIэрыхьащ икIи щIыналъэхэм щыщ цIыху щыпкъэу 12-р «Лъэпкъыр зэрыгушхуэ» урысейпсо саугъэтым и лауреат хъуащ.
Фигу къэдгъэкIыжынщи, щIыналъэ Iыхьэр 2026 гъэм щрагъэкIуэкIыну къыхахар Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэрщ. Ар зыхуей хуэзэу ди лъахэм къызэрыщызэдгъэпэщынум шэч хэлъкъым. Мы саугъэтымкIэ я мурад нэхъыщхьэр къэрал лъэпкъ политикэр гъэзэщIа хъуныр зи пщэ нэхъыбэу дэлъ жылагъуэ зэгухьэныгъэхэм я лэжьыгъэм нэхъри зегъэубгъунырщ; лъэпкъ щэнхабзэхэр хъума хъунымкIэ, лъэпкъ зэгурыIуэныгъэмрэ зэкъуэтыныгъэмрэ хэкум илъынымкIэ Урысейм и дэтхэнэ зы цIыхуми жэуаплыныгъэ зэрихьыр иджыри зэ игу къэгъэкIыжынырщ, тегъэгушхуэнырщ. «Лъэпкъыр зэрыгушхуэ» саугъэтыр урысей псэкупсэ - щэнгъасэ лъапIэныгъэхэр хъумэнымкIэ къэрал политикэм лъабжьэ хуэхъу Iуэхугъуэхэм ящыщ зыуэ къалъытащ икIи 2024 гъэм щегъэжьауэ абы ехьэлIа дауэдапщэхэр къэралым щIэх-щIэхыурэ щокIуэкI.
Гу лъытапхъэщ Урысейм лъэпкъ куэду зэхэс и цIыхубэр зэгурыIуэрэ зэдэIуэжу зэдэпсэуным, щэнхабзэм, бзэм, хабзэм зегъэужьыным теухуауэ лэжьыгъэшхуэ езыгъэкIуэкI жылагъуэ зэгухьэныгъэмрэ IуэхущIапIэхэмрэ я Iулыджыр къэIэтынымкIэ мы Iуэхугъуэхэр сэбэп зэрыхъур. Ар къалъытэри, саугъэтыр ягъэуващ икIи екIурэ-ещхьу ирагъэкIуэкI УФ-м и Президентым деж Лъэпкъ зэхущытыкIэхэмкIэ щыIэ советым, Урысей Федерацэм и Къэрал Думэм Лъэпкъ IуэхухэмкIэ и комитетым, Лъэпкъ IуэхухэмкIэ Федеральнэ агентствэм, УФ-м и Жылагъуэ палатэм, Москва и Правительствэм.
Зэпеуэм хэт хъунущ къэрал лъэпкъ политикэм ехьэлIа проектхэр зыгъэзащIэ жылагъуэ зэгухьэныгъэхэмрэ фейдэ къегъэщIыным пымыщIа зэгухьэныгъэхэмрэ я лIыкIуэхэр, волонтёр зэщIэхъееныгъэхэм хэтхэр, анэдэлъхубзэхэмкIэ егъэджакIуэхэр, анэдэлъхубзэхэр хъумэнымрэ зегъэужьынымкIэ проектхэр зи Iэдакъэ къыщIэкIахэр, журналистхэр, блогерхэр, цIыхубэ IэпщIэлъапщIэхэр, лъэпкъым къыдекIуэкI хьэрычэт Iуэху къызэзыгъэпэщахэр, творческэ гупхэмрэ апхуэдэ зэгухьэныгъэхэм я унафэщIхэмрэ.
Саугъэтыр унэтIыныгъи 7-м щыпашэу къалъытэхэм хуагъэфащэ: Урысейм и лъэпкъхэм я зэкъуэтыныгъэм хуэлэжьэн; Урысейм ис лъэпкъхэм я анэдэлъхубзэхэр; Урысейм ис лъэпкъхэм я щэнхабзэ; лъэпкъыбэ Урысейр медиам; этно-Iуэхугъуэ нэхъыфIхэр, пашэ гуащIафIэ, щIэблэ акъылыфIэ.
2026 гъэр Урысейм и лъэпкъхэм я зэкъуэтыныгъэм и илъэсу зэрагъэувам ипкъ иткIэ, саугъэтым мы гъэм хагъэхьащ - зэкъуэтыныгъэм и къару зыфIащар.
Пашэ хъуахэр щагъэлъэпIэнур Москващ, ауэ федеральнэ щIыналъэхэм щекIуэкIыну Iыхьэхэм кърикIуахэм теухуа гуфIэгъуэ зэхыхьэхэр щекIуэкIынущ Липецк, Новгород, Киров, Челябинск, Новосибирск, Сахалин обласхэм, Къэбэрдей-Балъкъэр, Кърым Республикэхэм. Кавказказ Ищхъэрэ федеральнэ щIыналъэм щытекIуахэр 2026 гъэм жэпуэгъуэм и 8-9 махуэхэм Налшык къалэ къыщрагъэблэгъэнущ. Ди гъунэгъу хэгъэгухэм щыщу зэпеуэм хэтыну гупыж зыщIхэм я зэфIэкIыр къапщытэнущ «Урысейм и лъэпкъхэм я ассамблее» жылагъуэ-къэрал зэгухьэныгъэм и щIыналъэ къудамэу Кавказ Ищхъэрэм щыIэхэм я унафэщIхэр зыхэт гупым.
«Урысейм и лъэпкъхэм я ассамблее» жылагъуэ-къэрал зэгухьэныгъэм и Къэбэрдей-Балъкъэр щIыналъэ къудамэм лэжьыгъэшхуэ ирегъэкIуэкI Урысейм и щхьэхуитыныгъэр хъумэныр лъэпкъ зэкъуэтыныгъэм куэдкIэ зэрепхар и лъабжьэу. Апхуэдэ зэгурыIуэныгъэрэ зэкъуэтыныгъэрэ республикэм, къэралым илъын щхьэкIэ, хамэ къэралхэм къикI къару «мыузыншхэм» пэщIэтын хуейщ, лъэпкъхэр зэпэщIэзыгъэувэ лъэпощхьэпохэр акъыл хэлъу къызэнэкIыпхъэщ, унафэщIхэри, жылагъуэри абы телэжьэныр Iэмал зимыIэщ, лъэпкъ политикэм щIыналъэхэм я хабзэ-бзыпхъэ, бзэ Iуэхухэр къыхэлъытэн хуейщ.
Лъэпкъ зэхущытыкIэр иджыпсту нэхъ япэ ирагъэщ Iуэхугъуэщ, сыт щхьэкIэ жыпIэмэ, димыныбжьэгъу къэралхэм ди хэкум илъ зэгурыIуэныгъэр якъутэну, цIыхухэр зэпащIэгъэувэну, зэрагъэныкъуэкъуну хуейуэ «зауэхэр» къыдащIылIэ. Ауэ лъэпкъ 200-м нэблагъэ зэрыс ди хэкум ижь-ижьыж лъандэрэ къыдекIуэкI а зэпIэзэрытыныгъэмрэ зэгурыIуэныгъэмрэ япэ къэсым хуэгъэкIуэдынукъым. Абы шэч къыщытрахьа зэман зэи къэхъуакъым. Лъэпкъ зэгурыIуэныгъэр щыIэмэ, сыт хуэдэ гугъуехьми упэлъэщынущ, къэралри зэпIэзэрыту, мамыру щытынущ.
«Урысейм и лъэпкъхэм я ассамблее» жылагъуэ-къэрал зэгухьэныгъэр ди къэралым и къэкIуэнур къызыфIэIуэху цIыху цIэрыIуэхэр, гуащIафIэхэр зэхуэзышэс зэгухьэныгъэщ. ЗэрыжытIащи, абы и къалэн нэхъыщхьэр къэрал, щIыналъэ унафэщIхэмрэ жылагъуэмрэ гъунэгъу зэхуэщIынырщ, хабзэр зыубзыхухэм, мамырыгъэр зыгъэбыдэхэм яхэтынырщ.
