Узыншагъэм теухуа щIэнIуатэ

МедицинэмкIэ «Астра-Сфера» щIэныгъэ-къэхутакIуэ институтым иджыблагъэ щекIуэкIащ «Метаболическое здоровье человека в 21 веке» етIуанэ урысейпсо щIэнIуатэр. Ар институтым даIыгъащ КъБР-м и Парламентым, КъБР-м Узыншагъэр хъумэнымкIэ, Егъэджэныгъэмрэ щIэныгъэмкIэ и министертвэмхэм, Росздравнадзорым и республикэ къудамэм. Iуэхур Iыхьэ зыбжанэу гуэшауэ щытащ, дэтхэнэми узыншагъэр хъумэнымрэ егъэфIэкIуэнымрэ теухуа гупсысэхэмрэ чэнджэщхэмрэ къыщыгъэлъэгъуауэ. ЦIыхур куэдрэ псэуным сэбэп хуэхъухэм, лъэпкъым и узыншагъэр абы и шыфэлIыфэмрэ и псэукIэмрэ гъэщIэгъуэну зэрепхам, нэгъуэщIхэми щытепсэлъыхьащ пресс-конференцэм. ЩIэнIуатэр къыщызэIуаха пресс-конференцэм хэтащ КъБР-м егъэджэныгъэмрэ щIэныгъэмкIэ и министр Езауэ Анзор, КъБР-м узыншагъэр хъумэнымкIэ и министерствэм и коллегием хэт, «Астра-Сфера» институтым и ректор, КъБР-м щыIэ «Врачебная Палата» жылагъуэ зэгухьэныгъэм и унафэщI Щоджэн Эдуард, Росздравнадзорым и Къэбэрдей-Балъкъэр къудамэм и унафэщI Ахъмэт Алим, Постгеном медицинэмкIэ лъэпкъ зэгухьэныгъэу Москва щыIэм и гъэзэщIакIуэ унафэщI Крюков Станислав, медицинэ щIэныгъэхэмкIэ доктор, профессор «Астра-Сфера» институтым щIэныгъэ къэхутэныгъэ лэжьыгъэхэмкIэ и проректор Умэт Мурат. 
Щхьэхуэу къыхыдогъэщ щIэнIуатэм Умэт Мурат щыжиIам щыщ.
- Ди зэманым цIыхухэр зыгъэгуауэщхьэуэ узыфэ куэдым япэщIэтын хуей мэхъу медицинэр. Апхуэдэщ фошыгъу узри, пшэрагъ лейри атеросклерозри, инсультри, инфарктри, нэгъуэщIхэри. Ди жагъуэ зэрыхъущи, а узыфэхэм йолIыкI ди къэралым и цIыху куэди. Постгеном медицинэмкIэ зэгухьэныгъэм зыхуигъэувыжа къалэнхэм ящыщщ апхуэдэ узыфэхэм ятехуа щIэныгъэр дохутырхэм я деж нихьэсыныр, цIыхубэр узыфэхэм зэрыхъукIэ щихъумэныр. Къапщтэмэ, ди республикэм зэфIэкI лъагэхэр къигъэлъэгъуащ иджырей IэмалыщIэхэр медицинэм къыщыгъэсэбэпынымкIэ. Ауэ Узыншагъэр хъумэнымкIэ министерствэм и закъуэ къарукIэ апхуэдэ къалэн гугъухэм пэлъэщыфынукъым. Дауи, узыншагъэр хъумэным я зэфIэкI халъхьэ республикэм и нэгъуэщI IуэхущIапIэхэми. Псалъэм папщIэ, министерствэхэм, жылагъуэ зэгухьэныгъэ щхьэхуэхэм, - жиIащ Умэт Мурат. 
УзыншагъэмкIэ сэбэп ерыскъыхэм я гугъу ищIу, Умэтыр къытеувыIащ щэнхабзэмрэ узыншагъэ Iуэхумрэ игъащIэ лъандэрэ къызэрызэдэгъуэгурыкIуэм, узыншагъэм и щэхухэр лъэпкъ щхьэхуэм и дуней тетыкIэм къызэрыхэбгъуэтэфынур. 
- Кавказым щыпсэу лъэпкъхэм я зыIыгъыкIэкIэ, ерыскъы пщэфIыкIэкIэ, щэнхабзэкIэ, хабзэкIэ, цIыху хэтыкIэкIэ узыншагъэм сыткIи хуэфI дуней тетыкIэ къадэгъуэгурыкIуэрт. Арат Кавказым ис лъэпкъхэр куэдрэ щIэпсэур. Ерыскъы узыншэм и мыхьэнэр егъэлеяуэ инщ. Ди зэманым къызэщIэрыуа узыфэ куэдым я щхьэусыгъуэри цIыхухэм тыншу яхуэмыгъэткIу шхынырщ. НэгъуэщIу жытIэнщи, мэжэщIалIагъэркъым, атIэ ныбэизыгъэрщ нэхъыбэм я мыгъуагъэр. Ди лъэпкъхэм шхынкIэ ирагъэлейуэ щытакъым, псалъэм папщIэ. Ди еджапIэм и пщэрылъхэм ящыщщ щэнхабзэмрэ иджырей технологиехэмрэ я къару зэщIэгъэуIуакIэ узыншагъэр хъумэным хэлIыфIыхьыныр, абы студентхэр хуэгъэсэныр. Си гугъэщ ди щIэнIуатэм гупсысэ узыншэхэр кърикIуэну. Ди цIыхухэр узыншэрэ насыпыфIэу псэунырщ дызыщIэхъуэпсыр, - жиIащ профессорым. 
Умэт Мурат тепсэлъыхьащ ерыскъы къабзэ шхынымрэ узыншагъэмрэ зэрызэпхам. Щхьэхуэу къытеувыIащ ди нэхъыжьхэм шхыным епхауэ яхэлъа щэнхабзэм: ахэр хуэму шхэрт, яшхым мардэ иIэт, гъэшхъэкIхэмрэ витаминхэмкIэ къулей къэкIыгъэхэмрэ зыхуагъэныкъуэртэкъым. Кавказым ис лъэпкъхэм лы лей зыкIэрылъ щIагъуэу яхэттэкъым. ГъэщIэгъуэнщ профессорым адыгэ цIыхухъу бгырыпхым ехьэлIа къэхутэныгъэу еджапIэм щрагъэкIуэкIам теухуауэ жиIар. Махуэ бжыгъэкIэ бгырыпхыр зыщIэзыгъэлъахэм я бгыр сантиметр бжыгъэкIэ нэхъ псыгъуэ зэрыхъуар Умэтым и нэIэ щIэту къихутащ Iэпщэ Елдар.