Иджыри зэ Ашэмэз и пшыналъэм дыщIигъэдэIуащ, гъуазджэ нэсыр ди пащхьэ кърихьащ, графикэ лэжьыгъэ купщIафIэхэм ящIэлъ гупсысэ щэхум дыхишащ Къэбэрдей-Балъкъэрым и цIыхубэ сурэтыщI, ГъуазджэхэмкIэ Европей академием и академик Бгъэжьнокъуэ Заурбэч. СурэтыщI гъуазджэхэмкIэ музейм, Ткаченкэ Андрей и цIэр зезыхьэм, къыщызэIуаха гъэлъэгъуэныгъэм къыпызыщэт КъБР-м и Лъэпкъ музейм а махуэ дыдэм щекIуэкIа зэIущIэ гуапэр.
Гъэлъэгъуэныгъэм и фIэщыгъэр («Ашэмэз и пшыналъэ») игъэпэжу, пэшым узэрыщIыхьэу япэу нэм къыIуидзэр нарт хъыбархэм дызыщрихьэлIэ лIыхъужьхэрщ, абыхэм я шыфэлIыфэу Заурбэч и дуней щхьэхуэм къыщыгъэщIа хъуа теплъэщ. Абыхэм наIуэу уи нэгу къыщIагъэхьэ зэгуэр дызэджа тхыгъэхэр, дадэ-нанэхэм къыджаIэжа хъыбархэр. Иныжь нэ закъуэм Сосрыкъуэ доджэгу, а лIыхъужь дыдэр хохуэ КъуийцIыкIу и хьэгъэщагъэхэм, Сэтэней дахагъэкIи IущыгъэкIи нарт бзылъхугъэхэм къахощ…
ЩIыхьэпIэм и деж дапхъэм тету щыт тхылъымпIэ напэм тет, Гъуазджэр зыджхэм я дунейпсо ассоциацэм къыбгъэдэкIыу Монтане Хуан Луис Бгъэжьнокъуэм и гуащIэм теухуауэ и Iэдакъэм къыщIэкIа, «Бгажноков, композиция, цель. Природа и крылатые существа» зи фIэщыгъэ тхыгъэми къызэрыхэщащи, тлъагъу лэжьыгъэхэм я лъабжьэр пщIыхьым ещхь нэкъыфIэщIу хуэбгъэфащэ хъунущ, абы щыгъуэми акъылымрэ гупсысэмрэ зэщIэжьыуэу къагъэщI, гупсысэ зыщIэлъ IэдакъэщIэкIхэм мэгъу къаруушхуэ яIэщ. Пэж дыдэу, дунейм щыплъагъумрэ гугъэмрэ «зэзыгъэпсалъэ» сурэтыщIщ Заурбэч, а «зэдэуэршэр» Iуэхугъуэхэм нэхъ къарууфIэмрэ нэхъ къарууншэмрэ пхузэхэмыгъэкIыу тIури щылъэщщ, уи псэм нэхъ къищтэр хэбгъэфIыкIыну ухуиту.
Дунейм щилъагъуу, и нэгу щыщIэкIыу зыри гулъытэншэу къигъанэркъым Бгъэжьнокъуэм, къигъэнэнкIи Iэмал иIэкъым. Ауэ ахэр къызэригъэлъагъуэр и нэгу щIэтыр зэрыщыт дыдэм хуэдэукъым, атIэ и гупсысэ зэридзылIэхэмрэ зэгуэр къыпэщIэхуа тхыгъэхэм, хъыбархэм абы ехьэлIауэ кърата гупсысэхэмрэ къапкърыкIа теплъэ щIагъуэщ. Мыдрейуэ абы еплъхэм я акъылри къигъэукъубейм пцIы хэлъкъым, зы щIэщыгъуагъ, зыми емыщхь гуэркIэ гъэбеяуэ.
Языныкъуэ сурэтхэр нэIурыту, гурыIуэгъуафIэу щытмэ, адрейхэм уагъэгупсысэ, «сыту пIэрэ мыбыкIэ сурэтыщIым жиIэну зыхуеяр?» жыпIэу. Апхуэдэхэм деж, сэ къызэрысщыхъумкIэ, сурэтыщIым и мурадыр къехъулIащ: зы жэуап пыухыкIам ухуишэну хэткъым, еплъыкIэ зэмылIэужьыгъуэхэм я хэкIыпIэу ар зэрыщытыр къыуеIуэкI. СурэтыщIыр, дэтхэнэ зы творческэ цIыхуми хуэдэу, щIэ гуэр лъыхъуэ зэпытщ, пыухыкIауэ мис мы си Iуэху бгъэдыхьэкIэр захуэщ жиIэу зэи иукъуэдийркъым…
ЗэIущIэр иригъэкIуэкIащ музейм и унафэщI Накуэ Феликс. Ар къызэIуихын папщIэ япэу псалъэ иритащ КъБР-м щэнхабзэмкIэ и министрым и къуэдзэ Тау Ритэ. ИпэкIэ щыIа зэIущIэм щыжиIам къыпищэу, абы къыхигъэщащ адыгэ лъэпкъым и тхыдэр хъума хъун папщIэ Заурбэч лъэкI къызэримыгъанэр, и IэдакъэщIэкI купщIафIэхэмкIэ дызэригъэгушхуэр.
- Илъэс щэ ныкъуэм щIигъуауэ нарт эпосым солэжь сэ, апхуэдиз хъуауэ абы сыщыпэрыткIэ зыгуэр къызгурыIуэуи къызолъытэ. Ауэ гъэщIэгъуэнракъэ, Бгъэжьнокъуэм и лэжьыгъэхэм хызолъагъуэ иджыри къэс сэ къызгурымыIуа, си акъылыр зыхунэмыса гуэрхэр. Ар, хуэбгъэфащэ зэрыхъунумкIэ, Заурбэч и художественнэ лъагъукIэщ зы жыпхъэ гуэрым пхуимыгъэувэну, зы унафэ гуэр пхущIэмыгъэувэну, ауэ Iэрыхуэу зыхуейм нигъэсу, - жиIащ Къэбэрдей-Балъкъэрым Гуманитар къэхутэныгъэхэмкIэ и институтым Адыгэ IуэрыIуатэмкIэ и секторым и щIэныгъэ лэжьакIуэ пажэ, филологие щIэныгъэхэмкIэ доктор Гъут Iэдэм.
- Илъэс пщIы бжыгъэ зыбжанэ хъуауэ Бгъэжьнокъуэ Заурбэч сэрэ дызэроцIыху, - къыхигъэщыщ КъБР-м и цIыхубэ сурэтыщI Жылэ Анатолэ. - Адыгэ хабзэм щIапIыкIа, абы фIыуэ хэзыщIыкI цIыхущ ар икIи согъэщIагъуэ а и щIэныгъэр къухьэпIэ, къуэкIыпIэ философиехэм гъэщIэгъуэну зэрырипхыфар, зэрызэригъэкIуфар. Дунейм къытехьэ тхылъхэр гъэщIэрэщIэнми Заур и гуащIэшхуэ хэлъщ, тхылъ щэнхабзэм ди щIыналъэм зыщиужьамэ зи фIыщIэри аращ. Ди шынэхъыжьу ди япэ ит ди лэжьэгъум адыгагъэмрэ цIыхугъэмрэ ипэ иригъэщу къогъуэгурыкIуэри, ефIэкIуэну, узыншэну си гуапэщ.
Апхуэдэуи къэпсэлъахэщ КъБР-м и Парламентым и депутат Пащты Борис, КъБР-м и цIыхубэ сурэтыщI, ХудожествэхэмкIэ Урысей академием и академик Црым Руслан, хэхэс адыгэхэм ящыщ, Сирием и Адыгэ Хасэм и тхьэмадэ Къэбэрдей Аднан, ди республикэм и СурэтыщIхэм я зэгухьэныгъэм и правленэм и унафэщI Къаныкъуэ Жаннэ, щэнхабзэм и лэжьакIуэхэм я рескомым и унафэщI, УФ-м щIыхь зиIэ и артисткэ Дау Марианнэ сымэ. Абыхэм къыхагъэщащ Бгъэжьнокъуэ Заурбэч еш зэримыщIэр, зэрылэжьакIуэшхуэр, гъуазджэм хуэлажьэу фIэкIа нэгъуэщI зыгуэру абы и гъащIэр уи нэгу къызэрыпхущIэмыгъэхьэр. Ехъуэхъуащ и щхьэгъусэ Томэрэ абырэ зэкIэрымыхуу зэдэузыншэну, и IэдакъэщIэкI купщIафIэхэмкIэ иджыри куэдрэ дигъэгуфIэну.
Зы хъыбар гуапэ къыхэгъэщыпхъэщ. Къаныкъуэ Жаннэ Бгъэжьнокъуэм иритыжащ Урысейм и СурэтыщIхэм я зэгухьэныгъэм зэфIэкI зиIэхэм яхуигъэфащэ «Духовность, традиции и мастерство» дыщэ медалыр. ХуэфIыну, хуэугъурлыну!
ЗэIущIэм и кIэухыу псалъэ иратащ езы Заурбэч. Ар тепсэлъыхьащ нарт хъыбархэм хуэдэ зиIэ адыгэ лъэпкъыр зэрыкъулейм, абы хэт лIыхъужьхэм я теплъэхэри иIэн зэрыхуейм. Щапхъэу къихьащ алыдж, урым, ныбжьышхуэ зиIэ нэгъуэщI мифологиехэми хэт лIыхъужьхэр зэрытцIыхур сурэтыщIхэм ящIу тхыдэм къыхана сурэтхэмкIэу зэрыщытыр. Гъэлъэгъуэныгъэр къызэгъэпэщыным зи гуащIэ хэзылъхьа IуэхущIапIэхэмрэ цIыху щхьэхуэхэмрэ ящIыгъуу фIыщIэ хуищIащ и унагъуэми. «Си щхьэгъусэм, си щIалэхэм, абыхэм я щIэблэм си Iуэхур къыздаIыгъыху, злэжьыр яфIэгъэщIэгъуэныху сылэжьэнущ», - жиIащ Заурбэчи, ахэр зэригъэгушхуэфын зэфIэкIрэ къарурэ щымыщIэну ди гуапэщ.
Сурэтыр Къарей Элинэ трихащ.
