Мамырыгъэм и уасэр зыхрагъащIэ

Терроризмэм ебэнхэм я зэ­къуэ­тыныгъэм и махуэм ирихьэлIэу, фокIадэм и 3-м, къэралым и щIы­пIэ псоми хуэдэу, Къэбэрдей-Балъ­къэрым щып­сэухэми ягу къа­гъэкIыж терактхэм хэкIуэдахэмрэ абы фэбжь хэзыхахэмрэ икIи а щIэпхъэджагъэм ебэныным и IуэхукIэ зэкъуоувэ. Абы ирихьэ­лIэу республикэм и къалэхэмрэ къуа­жэхэмрэ пэкIухэр, зэхы­хьэ­хэр, спорт зэхьэзэхуэхэр щекIуэ­кIащ, документальнэ фильмхэр ща­гъэлъэгъуащ. Налшык къалэм, Къэрал киноконцерт гъэ­лъэ­гъуапIэ Темыркъан Юрэ и цIэр зе­зыхьэм и утыкум, а махуэм пэкIу щекIуэкIащ. 

КъБР-м и Iэтащхьэ КIуэкIуэ Каз­бек Терроризмэм ебэнхэм я зэкъуэ­тыныгъэм и махуэм ирихьэлIэу захуигъэзащ республикэм исхэм:
«Фэеплъ махуэм дигу къыдогъэкIыж Беслъэн къалэм къыщыхъуа гузэвэгъуэр, теракт гущIэгъун­шэм и зэранкIэ цIыху щэ бжыгъэхэр – сабийхэр, абыхэм я адэ-анэхэр, егъэджакIуэхэр зыхэкIуэдар. Террористхэм зэрахьа нэгъуэщI щIэпхъаджагъэхэми хуэдэу, а хьэкIэкхъуэкIагъэр зезыхьахэм гу­щIэгъу ящIэркъым, ялэжьахэр щIахуэбгъэгъун щхьэу­сыгъуи щыIэкъым.
А махуэм щыму дигу къыдогъэкIыж къэралым и щIыпIэ зэмылIэужьыгъуэхэм террористхэм щаIэ­щIэ­кIуэдахэр, ди щхьэр яхудогъэщхъ терактхэр къы­зэтрагъэувыIэу, лIыхъужьыгъэ зэрахьэу зи псэр зыта хабзэхъумэ IэнатIэхэм я лэжьакIуэхэм я фэеплъым. Нобэ, КъухьэпIэр зи телъхьэ Киевым и лъэныкъуэкIэ Урысейр терактхэм хуэлъэ щыхъуа зэманым, нэхъри дызэкъуэувэн, дысакъын, бийм пэщIэтынымкIэ жэуаплыныгъэ зэрытхьыр нэхъри зыхэтщIэн, шыIэныгъэ зыхэдгъэлъын, пщIэ зэ­хуэтщIын, террористхэм ебэныным теухуа ди къарур дгъэбыдэн хуейщ. Быдэу си фIэщ мэхъу, къэралымрэ жылагъуэмрэ дызэрыубыдрэ дызэкъуэтмэ, а шынагъуэм дызэрыпэщIэтыфынур, зэманым къигъэув гузэвэгъуэхэм жэуап зэрытхуетынур икIи дызэрыпэщIэтыфынур», - щыжеIэ республикэм и Iэтащхьэм и псалъэм. 
А махуэм къызэрагъэпэща фэеплъ пэкIур къы­зэIуахащ Урысей Федерацэмрэ Къэбэрдей-Балъкъэрымрэ я Къэрал гимнхэм я макъамэм щIэту. Абы хэтащ Налшык щыпсэухэмрэ ди хьэщIэхэмрэ. Зэхыхьэм кърихьэлIахэм яIыгът Урысей Федерацэмрэ Къэбэрдей-Балъкъэрымрэ я ныпхэр, «Дэ мамырыгъэм дрителъхьэщ» псалъэхэр къызытещ плакатхэр. Зэхуэсахэр хэкIуэдахэм зы дакъикъэкIэ яхуэщыгъуа нэужь, уафэгум шар хужьхэр ирау­тIыпщхьащ.
Къэбэрдей-Балъкъэрым и унафэщIхэм, мин истерствэхэмрэ ведомствэхэмрэ я нэхъыщхьэхэм, Урысей гвардием и щIыналъэ къудамэм, хабзэхъу­мэ IэнатIэхэм, дин лэжьакIуэхэм, жылагъуэ зэгухьэ­ныгъэхэм я лIыкIуэхэм, волонтёрхэм, къалэдэсхэм, студентхэм ягу къагъэкIыжащ Беслъэн къалэм къыщыхъуа гузэвэгъуэм хэкIуэдахэр, террористхэм я зэран зэкIа цIыхухэр. КъБР-м ис муслъымэнхэм я дин IуэхущIапIэмрэ Пятигорск, Черкесск епар­хиемрэ я лIыкIуэр абдеж тхьэ щахуелъэIуащ хэкIуэдахэм икIи къыхагъэщащ террористхэм я Iуэху фIейхэр ялэжьын папщIэ диныр къагъэ­сэбэпынкIэ зэрыхъунум пэщIэтын зэрыхуейр. 
- Терроризмэм лъэпкъ щхьэхуи дини иIэкъым. Абы и къалэн нэхъыщхьэр цIыхухэр игъэшынэу жы­лагъуэр зэкъуиудынырщ, - жиIащ дзэ Iуэху хэхам и ветеран, дзэ дохутыр Жашуев Аслъэн. – Беслъэн къыщыхъуа гузэвэгъуэм дыхуригъэджащ шынагъуэ къыщыхъукIэ дызэрыубыдын зэрыхуейм­. Къэбэрдей-Балъкъэрымрэ къэралымрэ я шына­гъуэншагъэр ди зэкъуэтыныгъэмрэ елъытащ. 
КъБР-м къэрал кIуэцI IуэхухэмкIэ и органхэм я ветеранхэм я Советым и унафэщI Пыхъ МуIэед жиIащ 2004 гъэм фокIадэм Беслъэн къалэм къы­щыхъуа, цIыху 334-рэ, абы щыщу сабии 186-рэ, спец­назым и лэжьакIуэ 19 зыхэкIуэда гузэвэгъуэм къыгуэхыпIэ имыIэу епха мы фэеплъ махуэм и мы­хьэнэр зэрыиныр. Абы щIигъужащ 2005 гъэм Налшык къыщыхъуа щIэпхъаджагъэри ди республикэм и дежкIэ гузэвэгъуэшхуэу зэрыщытар, псом хуэмыдэу щIалэгъуалэр яхъумэныр я къалэн нэхъыщхьэу къызэрынэжыр икIи къыхуриджащ Интернетым щызэбграгъэкI хъыбар нэпцIхэм хуэсакъыну, къэралым мамырыгъэм щIита уасэр зыщамыгъэгъупщэну. 
ПэкIум къыщыпсэлъахэм къыхагъэщащ терроризмэмрэ экстремизмэмрэ япэщIэтынымкIэ, щIыналъэм мамырыгъэ, зэгурыIуэ илъынымкIэ жылагъуэм я зэкъуэтыныгъэм мыхьэнэшхуэ зэриIэр, абы и лъэныкъуэкIэ щIалэгъуалэм къалъыс жэуап­лыныгъэр зыхащIэу, мыхъумыщIагъэхэм пэщIэту къагъэхъун папщIэ дяпэкIи ядэлэжьэну зэрыхьэ­зы­рыр. БлэкIам и къэхъугъэ шынагъуэхэр ягу къагъэкIыж къудей мыхъуу, зэхуэсахэм трагъэчы­ны­хьырт тхыдэкIи зэпыщIауэ, зэныбжьэгъуу лъэпкъ куэд щыпсэу ди щIыналъэм шынагъэм, лъагъумыхъуныгъэм, нацизмэм увыпIэ зэрыщамыIэм, цIыху­бэм мамырыгъэм зэрыхуэпабгъэм. Зэхыхьэ нэужьым къащтащ терроризмэмрэ экстремиз­мэмрэ зэрапэщIэтынум теухуа резолюцэ.
КъыжыIапхъэщ Терроризмэм ебэнхэм я зэкъуэ­тыныгъэм и махуэм ирихьэлIэу республикэм и щIыналъэ псоми зэхыхьэхэр зэрыщекIуэкIар, ку­рыт еджапIэхэм полицэм и лэжьакIуэхэм дерсхэр зэрыщатар. Шэджэм щIыналъэм щагъэлъэгъуащ Беслъэн къалэм къыщыхъуа гузэвэгъуэм теухуа документальнэ фильм. Абы хэтащ щIыпIэ администрацэм, «Хэкум и хъумакIуэхэр» къэрал фондым и къу­дамэм я лIыкIуэхэр, «УхуакIуэ» колледжым Шэ­­джэм щIыналъэм щиIэ еджапIэм щыщ щIалэгъуалэ жыджэрхэр.
Май къалэм и ЩIалэгъуалэ центрым щагъэлъэгъуащ «Беслан. Три дня навсегда» документальнэ фильмыр. КъызэгъэпэщакIуэхэм жаIащ абдеж къызэрыщымыпсэлъэнур, атIэ псоми яхуэгъэза а лэжьыгъэр пагъанэу цIыхухэм я пащхьэ зэрырахьэнур, а махуэм къэхъуа гузэвэгъуэр зыщамыгъэгъупщэн, мамырыгъэм и уасэр зыхрагъэщIэн папщIэ. 
Тэрч щIыналъэм и щIалэгъуалэм щыщхэр а махуэм Беслъэн къалэм и курыт еджапIэ №I-м и музейм кIуэри, 2004 гъэм къэхъуа терактым хэкIуэдахэр ягу къагъэкIыжащ.
Лэскэн щIыналъэм хыхьэ Анзорей къуажэм и стадионым а махуэм хуэгъэпсауэ екIуэкIащ футбол цIыкIу джэгумкIэ зэхьэзэхуэ.
ТЕКIУЖЬ Заретэ. 
Сурэтхэр Къарей Элинэ трихащ.