Газетхэр щIэщыгъуэ зыщIыну Iэмалхэр, журналистикэм акъыл IэрыщIыр къызэрыщысэбэпынур, технологиещIэхэр къыщыунэху лъэхъэнэм къыдэкIыгъуэхэм я мыхьэнэр зыхуэдэнур, терроризмэмрэ экстремизмэмрэ пэщIэтыным хуащI хэлъхьэныгъэр - ахэр щызэпкърахыу Налшык шыщхьэуIум и 6-8-хэм щекIуэкIащ Урысейм и Журналистхэм я зэгухьэныгъэм и «Инфорум-2025» зэхуэсыр.
IэщIагъэлIхэм я Iэзагъэм щыхагъахъуэ апхуэдэ зэхыхьэхэр 2018 гъэ лъандэрэ ирагъэкIуэкI, къэралым и щIыналъэ 60-м щIигъу къызэщIрагъэубыдащ. Къэбэрдей-Балъкъэрым иджы япэу ар щекIуэкIауэ аращ. Абы хэтащ республикэм и журналист, блогер, пресс-IуэхущIапIэхэм я лэжьакIуэ, IэщIагъэм хуеджэ студенти 100-м щIигъу. Зэхыхьэр къызэгъэпэщыным и дэIэпыкъуэгъуу щытащ КъБР-м Бжыгъэхэр зи лъабжьэ зыужьыныгъэмкIэ, связымрэ цIыхубэ зэпыщIэныгъэхэмкIэ и министерствэмрэ «КъБР-Медиа» IуэхущIапIэмрэ.
«Инфорум»-р къыщызэIуахым къытхуеблэгъащ Урысейм и Журналистхэм я зэгухьэныгъэм и уна-фэщI Соловьев Владимир, зэгухьэныгъэм и секретархэу Загитовэ Юлие (Breaking Trends коммуникацэ агентствэр къызэригъэпэщащ), Шафир Тимур (Урысейм и Журналистхэм я зэгухьэныгъэм и дунейпсо къудамэм и унафэщIщ), Касютин Владимир («Журналистика и медиарынок» журналым и редактор нэхъыщхьэщ), Серебряный Роман (филологие щIэныгъэхэмкIэ кандидатщ, медиатехнологщ).
КъБР-м и Iэтащхьэм къыбгъэдэкIыу, хьэщIэхэмрэ республикэм и хъыбарегъащIэ IуэхущIапIэхэм я лэжьакIуэхэмрэ фIэхъус ярихащ КъБР-м и Правительствэм и УнафэщIым и къуэдзэ Къуэшырокъуэ Залым. Абы Урысейм и Журналистхэм я зэгухьэныгъэм фIыщIэ хуищIащ, я зэфIэкIрэ зрагъэгъуэта IэзагъымкIэ къыддэгуэшэну къызэреблэгъам папщIэ. Къэпсэлъам къыхигъэщащ иужьрей илъэсипщIым ди къэралым зэран къыхуэхъун мурадкIэ КъухьэпIэм къигъэсэбэп Iэмалхэм хъыбарегъащIэ IэнатIэхэри зэрахэтыр, ар къэлъытауэ зэхуэсым мыхьэнэшхуэ зэриIэр.
(ПэщIэдзэр 1-нэ нап. КIэухыр).
«Дызэрыт зэманым дуней псом къыщекIуэкI Iуэхухэм ехьэлIауэ журналистхэм я пщэ къалэнышхуэ къыдэхуащ. Нобэр къыздэсым дызытета псэукIэм зрагъэхъуэжыну куэд щIохъуэпсри, дзэ Iуэху хэхар щекIуэкI ди зэманым Урысейр хущIокъу и лъапIэныгъэхэр ихъумэжыну. Иджыпсту текIуэныгъэм дыщыщIобэн дзэ Iуэху хэхар щекIуэкI щIыпIэм и мызакъуэу, газет напэкIуэцIхэми социальнэ сетхэми. Дыщогугъ мы зэхыхьэр гъэщIэгъуэн зэрыхъунум къыдэкIуэу, щхьэпэнуи», - жиIащ Къуэшырокъуэм.
Соловьев Владимир къыщыпсалъэм къыхигъэщащ Къэбэрдей-Балъкъэрым илъэс 20 ипэкIэ япэу къызэрыкIуэ лъандэрэ республикэм зэрызиужьар зэрынэрылъагъур. «Ди зэхуэсым и мурад нэхъыщхьэр журналист IэщIагъэм ирилажьэхэм я Iуэху бгъэдыхьэкIэм зэрызедгъэужьыныр арауэ жыпIэ хъунущ. Илъэс къэс ар нэхъ щIэщыгъуэ икIи купщIафIэ зэрытщIыным иужь дитщ. Къэбгъэлъагъуэмэ, стIол хъурейхэр, мастер-классхэр, конференцхэр щедгъэкIуэкIащ Чукоткэм щегъэжьауэ Мариуполь нэсу. Ди зэманым мы IэщIагъэм зэрызиужь лъэныкъуэхэр апхуэдизкIэ куэд хъуащи, тхыгъэм е репортажым уелэжьыху, а зэхъуэкIыныгъэхэм укIэлъыплъыну ухунэмысынри хэлъщ. Абы къыхэкIыу, щIыналъэхэм догъакIуэ Интернет сетым, газетым, радиомрэ телевиденэмрэ зезыгъэужь IэщIагъэлI нэхъыфI дыдэхэр. Шэч хэмылъу, абыхэм я деж щIэ куэд къыщыфщIэфынущ. Сэ сызэреплъымкIэ, дохутырхэм хуэдэу, журналистхэми зэпымыууэ я щIэныгъэм хагъэхъуэн хуейщ, - жиIащ хьэщIэм.
Абы къызэхуэсахэр щигъэгъуэзащ иджырей журналистикэм тещIыхьауэ «Вся Россия-2025» зэхыхьэшхуэр фокIадэ мазэм Сочэ зэрыщызэ-хэтынум.
ЛэжьакIуэхэр ягъэпажэ
Я Iэзагъымрэ ехъулIэныгъэфIхэр зэраIэмрэ къалъытэри, «Инфорум» зэхыхьэм щагъэлъэпIащ республикэм и хъыбарегъащIэ IуэхущIапIэхэм я лэжьакIуэ 17.
Урысейм и Журналистхэм я зэгухьэныгъэм «ПщIэ. ЩIыхь. Iэзагъ» и бгъэхэIу дамыгъэр хуагъэфэщащ «Къэбэрдей-Балъкъэр» ВТК-м и унафэщI Конаревэ Натальерэ «Терек-I» газетым жэуап зыхь и секретарь КIэмпIарэ Галинэрэ. «И ехъулIэныгъэм папщIэ» бгъэхэIу дамыгъэр иратащ «Къэбэрдей-Балъкъэр» ВТК-м урысыбзэмкIэ и редактор нэхъыщхьэ БищIо Iэсият, «ЦIыхухэм зэрадэIэпыкъум папщIэ» бгъэхэIур – «Баксанский вестник» газетым штатым хэмыт и корреспондент Нэхущ Дианэ, «Журналистикэм и ветеран» бгъэхэIу дамыгъэр – «Къэбэрдей-Балъкъэр» ВТК-м балъкъэрыбзэмкIэ и редакцэм и редактор нэхъыщхьэ Бирсовэ Ахузатрэ «Маяк-07» газетым и редактор нэхъыщхьэу щыта КIасэ Валерийрэ. Урысейм и Журналистхэм я зэгухьэныгъэм и щIыхь тхылъ хуагъэфэщащ «Къэбэрдей-Балъкъэр» ВТК-м хъыбарегъащIэмкIэ и редакцэм и редактор нэхъыщхьэ Хъуэст Алим. Апхуэдэуи КъБР-м и Правительствэм, КъБР-м Бжыгъэхэр зи лъабжьэ зыужьыныгъэмкIэ, связымрэ цIыхубэ зэпыщIэныгъэхэмкIэ и министерствэм я щIыхь тхылъхэр зыхуагъэфэщахэм иратыжащ.
Журналистикэм и къэкIуэнур
Бжыгъэм и лъэхъэнэм печатнэ къыдэкIыгъуэхэм зэрызрагъэужьыну щIыкIэм, журналистикэр зыIууэ гугъуехьхэмрэ хэкIыпIэхэмрэ зэгъусэу тепсэлъыхьыну УФ-м и Журналистхэм я зэгухьэныгъэм и унафэщIыр а махуэм IущIащ КъБР-м и Правительствэм и УнафэщI Мусуков Алий. Соловьев Владимир абдеж къыщыхигъэщащ Къэбэрдей-Балъкъэрым щылажьэ журналист зэгухьэныгъэр къэралым щынэхъыфI дыдэхэм зэращыщыр. Ахэр къытеувыIащ журналистхэм я Iэзагъым зэрыхрагъэгъахъуэ Iэмалхэмрэ щIыналъэм и хъыбарегъащIэ IэнатIэм технологиещIэхэр къызэрыщагъэсэбэпынум ехьэлIа чэнджэщхэмрэ.
Апхуэдэуи зэIущIэм щытепсэлъыхьащ КъБР-м и Журналистхэм я зэгухьэныгъэм и IуэхущIафэм. Фигу къэдгъэкIыжынщи, 2023 гъэм щыщIэдзауэ щIыналъэ къудамэм и унафэщIу мэлажьэ «Адыгэ псалъэ» газетым и редактор нэхъыщхьэ Жыласэ Заурбэч. КъБР-м и Журналистхэм я зэгухьэныгъэр нэгъабэ япэу хэтащ КъБР-м Лъэпкъ Iуэхухэмрэ жылагъуэ проектхэмкIэ и министерствэм саугъэт къэхьынымкIэ и зэпеуэм. «Журналист ныбжьыщIэм и школ» проектым сом мин 360-м нэблагъэ къыхуагъэфащэри, 2024 гъэм и шыщхьэуIу - дыгъэгъазэ мазэхэм ар ягъэзэщIащ. Дызэрыт илъэсым а Iуэхур къызэрагъэпэщыным ахъшэ саугъэт сом мин 400 хухахащ. Мы зэманым ирагъэджэнухэр къыхах, я лэжьыгъэм фокIадэм щIадзэнущ.
Къыхэгъэщыпхъэщ, Урысейм и Журналистхэм я зэгухьэныгъэм и щIыналъэ къудамэр, хэтхэм я бжыгъэмкIэ, зэрынэхъ иныр - абы цIыху 500-м щIигъу къызэщIеубыдэ.
ХьэщIэм къызытекIухьа Iуэхум, щIыналъэхэм хъыбарегъащIэ IэнатIэхэм зэрызыщрагъэужьынум теухуауэ интервью яритащ «1КъБР» телеканалымрэ «Къэбэрдей-Балъкъэр» КъТРК-мрэ. Ар ирагъэблэгъащ КъБР-м и Лъэпкъ музейми. Абы гъэщIэгъуэн щымыхъуу къэнакъым адыгэ сэшхуэм теухуауэ IуэхущIапIэм и унафэщI Накуэ Феликс къаригъэлъэгъуа мастер-классыр.
«Инфорум» зэхыхьэм щхьэпэ куэд къыхэпхыфыну щытащ. Акъыл IэрыщIыр нобэ лэжьыгъэм къыщагъэсэбэп зэрыхъуамрэ журналистикэм абы щигъэзэщIэну мыхьэнэмрэ къытхутепсэлъыхьащ Серебряный Роман. Абы къыхигъэщащ: «Зыщыдгъэгъупщэ хъунукъым псори зэпхыжар Интернетыр зэрыарар. Роботым лэжьыгъэ гуэрхэр псынщIэу зэфIихми, журналистикэм и пIэ ар къиувэфынукъым. Абы къыхэкIыу хъыбарегъащIэ IэнатIэр щыIэн хуейщ».
Шафир Тимур экстремизмэмрэ терроризмэмрэ ди зэманым зэрыщыпэщIэтым хъыбарегъащIэ IэнатIэхэм хэлъхьэныгъэу хуащIым и гугъу ищIащ. Псом япэу абы къызэхуэсахэм ягу къигъэкIыжащ дохутырхэм «зэран мыхъун» я Iуэху бгъэдыхьэкIэр журналистикэми хуэпхь зэрыхъунур. Ар къытеувыIащ тхыгъэхэм я псалъащхьэхэм, экстремизмэу къалъытэну жыIэгъуэхэм зэрыхуэсакъыпхъэм, тезыр зытралъхьэнкIэ хъуну жыIэгъуэхэм, нэгъуэщIхэми.
Печатнэ къыдэкIыгъуэхэм я лэжьыгъэр зэрыкIуэтэнум, абыхэм цIыху нэхъыбэм Iэ щIегъэдзыным теухуауэ дерс щхьэпэ дригъэдэIуащ «Журналистика и медиарынок» журналым и редактор нэхъыщхьэ, «Урысейм и дыщэ къалэм» саугъэтыр зыхуагъэфэща, «Урысейм и газет нэхъыфIи 10» зэхьэзэхуэм къэзыпщытэ и советым и унафэщI Касютин Владимир. Урысейм и прессэм и лъэпощхьэпо нэхъыщхьэу IэщIагъэлIым къигъэлъэгъуащ ахэр зэрызэбграгъэкI щIыкIэм гугъуехьхэр зэрыпылъыр, цIыхухэм хъыбар нэхъ кIэщIхэм еджэну нэхъ къащтэ зэрыхъуар, СМИ-м и лэжьыгъэр къэзылъахъэ хабзэхэр нэхъыбэ зэращIар, журналистхэр зэрахуримыкъур, иужьрейр псом хуэмыдэу лэжьапщIэр зэрымащIэмрэ IэщIагъэлIхэр зэрагъэхьэзыр щIыкIэмрэ зэрепхар.
Абы щыгъуэми къэпсэлъам жиIащ къэралыр мы зэманым хъыбарегъащIэ IуэхущIапIэхэм дэIэпыкъуэгъу зэрахуэхъур, Президент саугъэтхэр, Интернетым зегъэужьынымкIэ институтым и саугъэтыр зрат редакцэхэр, IуэхущIапIэм пэIэщIэу лэжьэну хуит зыщIхэр, акъыл IэрыщI къагъэсэбэпыну Iэмал зратхэр нэхъыбэ зэрыхъур.
ГъэщIэгъуэн тщыхъуащ Касютин Владимир ди республикэм къыщыдэкI район газетхэм щыгъуазэ зэрызищIамрэ щхьэхуэ-щхьэхуэу дэтхэнэми къытеувыIэурэ я фIагъхэмрэ щыщIэныгъэхэмрэ зэрытепсэлъыхьамрэ. Абы къигъэлъэгъуащ газетхэр нобэрей зэманым зэрыдекIуну Iэмал зыбжанэ. Абыхэм ящыщщ цIыхухэм драгъэкIуэкI щIэупщIэныгъэхэр къытедзэныр, артист гуэрым утепсэлъыхьми, интервью ебгъэкIуэкIами абыхэм я видео узэреплъыфыну QR-кодхэр тхыгъэхэм щIыгъуныр, сурэтхэм я IупщIагъым, къапщтэмэ, езы газетым и дизайным, хьэрфхэр зэрырагъэувэ щIыкIэм куэд зэрелъытар.
- Журналистым нобэ цIыхум и пащхьэ ирилъхьэ тхыгъэхэр хъумэным мыхьэнэшхуэ иIэщ: абыхэм ди лъэхъэнэр зыхуэдар наIуэ къащIынущ, архив папщIэу тхыдэм къыхэнэнущи, ди ужь къакIуэхэм къагъэсэбэпыфынущ. Интернетыр апхуэдэкъым. Абы псори зы сыхьэтым икIуэдыкIыжынкIи хъунущ. НэгъуэщI зы лъэпощхьэпои щыIэу зэхызох, журналистхэм я лэжьапщIэр ятха сатыр бжыгъэм елъытауэ, план ятелъу жаIэу. Иджыпсту щIыналъэ куэд къытекIыжащ апхуэдэ Iуэху бгъэдыхьэкIэм. Сэ сызэреплъращи, тхыгъэм и фIагъымрэ абы щIэджыкIакIуэр къызэрыдихьэхымрэщ зэплъыпхъэр», - дыщIигъуащ хьэщIэм.
Загитовэ Юлие тепсэлъыхьащ зумерхэр (технологиехэм зыщаужьа лъэхъэнэм къыхэтэджыкIахэм апхуэдэу йоджэ) лэжьыгъэм къызэрырашалIэ Iэмалхэмрэ къызэрыдахьэхыну щIыкIэмрэ.
Сурэтхэр Къарей Элинэ трихащ