Сабиигъуэм епха гукъэкIыжхэм я зы пшыхь…

Адыгэхэр адыгэбзэкIэ щызэпсалъэ, Iуэхугъуэ зэхуэмыдэхэр къыщаIэт, гъащIэм къигъэув уп­щIэхэм щыпэджэж «Псалъэ» клубыр къызэрагъэпэщащ лъэпкъым и гурыгъузхэр зыхэзыщIэ, бзэм и лъахэр жьэгу зыхуэхъу, адыгэ дунейр къы­зыгурыIуэ гупым. Тхьэмахуэ къэс ахэр щы­зэхуос Налшык, анэдэлъхубзэкIэ топсэлъыхь Iуэхугъуэ зэхуэмыдэхэм. Бзэм, щIэныгъэм я мыхьэнэр, щIэблэр дэзыхьэххэр, лъэпкъым и хьэл-щэнхэр,  хэкур цIыхум и дежкIэ - куэд мэхъу ахэр зытеп­сэлъыхьахэр. Абдеж бзэр ­щопсэу, щолажьэ щIэ­щыгъуэу. ЖыпIэнурамэ, адыгэ уэршэрым хуабагъэу хэлъыр щызыхэпщIэ дунейщ «Псалъэ» клу­быр. Мыбдеж дэтхэнэми и еплъыкIэ тыншу щыжеIэ, гукъэкIыжхэм щыхохьэж, щочэнджащэ, щогупсысэ, блэкIамрэ къэ­кIуэнумрэ щызэпелъыт. 

«Псалъэ» клубым и зы зэхуэсыгъуэм щытеп­сэ­лъыхьащ сабиигъуэм: а зэманым нэхъ лъапIэу хэтхэм, сабиигъуэ гукъэкIыжхэм балигъ гъащIэм щау­быд увыпIэм, адыгэ сабийр нэхъ зыхуэгъэсапхъэхэм, нэгъуэщIхэми. Зэхуэсхэр зытраухуэнухэр гупым хэтхэм яубзыху хабзэти, филолог, егъэджакIуэ Къэжэр Хъадижэ къыхихащ къыкIэлъыкIуэу зэхуэсым са­биигъуэм теухуауэ щызэдэуэршэрыну. Сабиигъуэ ­хъуэпсапIэхэм, дэтхэнэми щыцIыкIум IэщIагъэу ­къыхихыну хуеямрэ къыхихамрэ зэтехуэу хэтхэм, сабиигъуэм нэхъ зыдихьэхыу щытахэм я гугъу ящIащ. 
Сирием къиIэпхъукIыжа Хьафиз (Тхьэркъуахъуэ) Хъалид щыцIыкIум макъамэ Iэмэпсымэхэм дахьэхырт. Скрипкэм зыхуигъэсауэ щытащ, иужькIэ ­гитарэри къигъэIэрыхуащ. 
- Илъэсих сыхъуу арагъэнт макъамэ Iэмэпсымэ­-хэм къизгъэкIыфIауэ зезгъэсэну сыщехъуэпсам. Ди унэм щIэтт синтезатор - ар зэзгъэщIащ япэу. Ауэрэ, си къуэш нэхъыжьым гитарэ къищтати, абыи сы­дэплъеящ, - жеIэ. 
Сирием къикIыжу Хэкур псэупIэ зыхуэхъужа ма­къамэдж, уэрэджыIакIуэ, егъэджакIуэ Аппеш Бибарс и сабиигъуэ хъуэпсапIэу щытащ космонавт ­хъуну. Абы нэмыщIи, унафэ щIыныр игу ирихьырти, президент хъунуи хуейт. 
- Сирием дохутыр IэщIагъэр щыцIэрыIуэщ, ар куэдым я хъуэпсапIэщ. Сэ абы сыдихьэхакъым зэи. Си гупсысэхэр уэгумкIэ щыIэрейт сыщыцIыкIум - уафэр, вагъуэхэр, мазэр си нэгум щIэтт, - жиIащ абы. 
- Си адэшхуэри си анэри университетым щы­лажьэрт, тхыдэр ирагъэджырт. Абыхэм сакIэлъып­лъурэ егъэджакIуэ IэщIагъэм сыдихьэхат сэри. Сы­щыцIыкIум куэдрэ сыздашэрт университетым. Си адэ къуэшым ипхъумрэ сэрэ дыщыцIыкIум «школ» фIэтщауэ зы джэгукIэ диIэт. Сыхъуащ егъэджакIуэ. Си анэшхуэр радиом щылажьэрти, абы сыкIуэрт, сыкIэлъыплъырт, сфIэгъэщIэгъуэнт ищIэхэмрэ жи­Iэхэмрэ. Журналист лэжьыгъэми сыпэрытащ. ЗыгуэркIэ филологиер къыхэзмыхамэ, гъуазджэм нэхъ тезгъэщIэну къыщIэкIынут. Интернет напэкIуэцIхэр цIыхухэм ягъэлэжьэну Iэмал щыIэ зэрыхъурэ, сэ ар къызогъэсэбэп - каналхэр согъэлажьэ, щIэныгъэм, литературэм, гъащIэм сытопсэлъыхь, - жеIэ филологие щIэныгъэхэмкIэ кандидат, урыс хамэ къэрал литературэмрэ журналистикэмкIэ кафедрэм и доцент Битокъу Маринэ. 
Шэру Залинэ ехъуапсэу щытащ артист е юрист ­хъуну. ЕгъэджакIуэ хъуащ.
- Си адэ шыпхъум и щхьэгъусэр нэмыцэт, макъамэджт. Абы пшынэ цIыкIу къыщытхуихьам щыгъуэ илъэситху сыхъуу арат. Си дэлъхухэмрэ сэрэ «концерт программэ» зэхэдгъэувэрт, тхылъымпIэ напэм теттхэрти, хьэблэм пшыхь цIыкIу къыщызэдгъэ­пэщырт. Нэхъ дыкъыдэкIуэтея нэужь, «ди концертым» тфIэфIу хэдгъэхьауэ щытащ «Си къуэш-си пщафIэ» уэрэдыр, - игу къегъэкIыж Залинэ. 
СурэтыщI Жэбалы Заирэ щыцIыкIум и хъуэпсапIэт тхакIуэ, макъамэдж е егъэджакIуэ хъуну. 
- СыщыцIыкIум зэзэмызэ усэ цIыкIухэр стхыуэ, къэзгупсысурэ шыпсэхэр зэхэслъхьэу щытащ. Ауэ зэи зыми сыкъыхуеджэртэкъым - згъэпщкIурт. Ма­къамэ къэгъэIурыщIэнми сехъуапсэрти, пианинэ ­сеуэу зезгъэсащ - илъэскIэ сфIэфIу сыхуеджащ абы гъуазджэмкIэ школым. Си анэр зэрыегъэджакIуэм къыхэкIыу, а IэщIагъэми сехъуапсэрт. Сурэт щIы­-ным сыдихьэхырт сытым дежи - дэтхэнэ хъыджэбз цIыкIуми и хьэл си гугъэщ къэрэндащхэр иIыгъыныр. Мы зэманым сурэт щIыныр си IэщIагъэщ, сурэт щIыным сабийхэр хузогъасэри, сыегъэджакIуэуи жыпIэ хъунущ. Сурэту сщIыхэм лъабжьэу яIэщ псысэ цIыкIухэр, ауэ ахэр сэ зэи зыщIыпIэ деж щыстхыркъым, си щхьэм илъ мыхъумэ. 
Жэбалы Заирэ и сурэтхэр республикэм щыпсэухэм ягу дохьэ, ящэху. Ар ядолажьэ гъуазджэм дихьэх­хэми. Псалъэм папщIэ, зыбжанэрэ абы и сурэтхэмкIэ игъэщIэрэщIащ макъамэ альбом. 
- Япэ классым дыщыщIэсым егъэджакIуэр къы­дэупщIырт псоми «хэт фыхъуну фыхуей ин фы­хъу­мэ?» жиIэу. Дохутыр, егъэджакIуэ, мылицэ, гузехуэ, пщафIэ хъуну хуейт си ныбжьэгъу цIыкIухэр. «Сэ дахэ сыхъуну сыхуейщ» жысIэу сыщыст абы щыгъуэ ­сигукIэ. Ауэ къыщызэупщIым, сыукIытэри, сызыхуэ­мей гуэр жысIауэ щытащ. ЕплIанэ класс сыхъуа нэужь, сехъуапсэу щIэздзащ журналист сыхъуну. Ди унагъуэм сыщыцIыкIум «къыщыдэзгъэ­кIырт» «Би­щIо» зыфIэсща газетыр, - и гукъэкIыж­хэмкIэ зэхуэсахэм ядэгуэшащ адыгэбзэмкIэ егъэ­джа­кIуэ БищIо Iэсият. 
Iэсият и шыпхъу нэхъыщIэ БищIо Азэ щыцIыкIум ­тыкуэнтесу джэгуу щытащ. И адэм Iэнэ цIыкIу ищIати, ар уэрамым къыдихырт, хьэпшыпхэр тригуашэрти, езыри пэрытIысхьэжырт. 
Къэжэр Хъадижэ егъэджакIуэщ, филологие щIэ­ныгъэ иIэщ. 
- УщыцIыкIум деж IэщIагъэ куэдым уохъуапсэ. Сэри сиIащ сабий гупсысэ куэд. Си адэм еплъыну фIэфIт Брюс Ли зыхэт кинохэм. Арати, сэри каратэм сехъуапсэрт. Си адэм интерьер проектхэр ищIырти, сытым дежи сурэт тхыпхъэхэр иритхъэу слъагъурт. Ауэрэ, сэри сурэт сщIыну сфIэфI сыхъуат. Си анэр дэрбзэрти, сэри а IэщIагъэм сыхуейуэ жысIэрт. Ауэ зэи сегупсысакъым егъэджакIуэ сыхъуну. Ебланэ классым сыщIэсу сурэт щIынымкIэ, къафэмкIэ щыIэ гупхэм сыкIуащ тIэкIурэ. Ауэ апхуэдэ дыдэу нэ­хъуеиншэу сыдихьэхакъым, - жеIэ. 
Хъадижэ егъэджакIуэ хъуащ, филологие щIэныгъэ иIэщ. Ар икIи IэпэIэсэщ, шылэIуданэ зэрехъэ, хьэпшып цIыкIуфэкIухэр ищIыну фIэфIщ.
Зэхуэсахэр тепсэлъыхьащ щыцIыкIум щхьэж и унагъуэм илъа хабзэ гъэщIэгъуэнхэми. 
Жэбалы Заирэ и унагъуэм хабзэ нэхъыщхьэ дыдэу яIэт накъыгъэм и 9-м лъэпкъзэхуэс ящIыну, и адэ­шхуэр зауэм хэтати. Шэру Заринэ игу къигъэкIыжащ тхьэлъэIум ехьэлIа хабзэхэр. БищIохэ Iэсиятрэ Азэрэ тепсэлъыхьыжащ ажэгъафэу захуапэурэ Илъэсы­-щIэ жэщхэм унащхьэ зэдикIыу къакIухьу зэрыщытар. Битокъу Маринэ я унагъуэ хабзэхэм ящыщу жиIащ и анэшхуэм (журналист цIэрыIуэ АфIэунэ Рае) Куба къуажэм щиIа щIапIэм кIуэжырейуэ зэрыщытар, абы щигъэкIуа махуэхэр игу къызэринар. Я унагъуэм тхылъ еджэныр хабзэу зэрилъари къыхигъэщащ. 
- Си адэшхуэр зэмыджа тхылъ къэгъуэтыгъуейт. Тхыдэм елэжьыныр и IэщIагъэти, абы теухуауэ куэд щIиджыкIырт. Абы нэмыщIи, литературэ тхыгъэхэр фIэфIт. Апхуэдизу и библиотекэр куэд мэхъури, иджыри къыздэсым и тхылъхэр зэхэдгъэщхьэхукIакъым, - жеIэ Маринэ. 
Тхьэкъуахъуэ Хъалид сыми тхылъ еджэныр уна­гъуэ хабзэ дахэу яIащ. Абы зыкъомкIэ и щхьэусы­гъуэт и адэ Тхьэкъуахъуэ Уэлид зэрытхакIуэр. Аппеш Бибарс игу къигъэкIыжащ щIымахуэм хьэкум ма-­фIэ иращIэрэ, хьэку къэплъам тралъхьэурэ щIакхъуэ пIащIэ цIыкIухэр ягъажьэу, ахэр шейм драфурэ пщыхьэщхьэ уэршэр ящIу зэрыщытар. Къэжэр Хъадижэ сабиигъуэ хабзэхэм ящыщу игу къигъэкIыжащ и анэшхуэм жьэрымэ игъэууэ зэрыщытар, псыутх джэгуныр, пщыхьэщхьэкIэ хъушэр хъупIэм къыщрахухыжкIэ, хьэблэ сабийхэр абы еплъыну къыдэкIыу зэрыщытар.