Къэбэрдей-Балъкъэрым Курортхэмрэ туризмэмкIэ и министерствэм иджыблагъэ щекIуэкIа зэIущIэм щыхэплъэжащ 2024 гъэм яхузэфIэкIахэмрэ дызыхыхьа илъэсым къапэщылъхэмрэ.
Абы хэтащ КъБР-м и Парламентым Экономикэ политикэмкIэ, инновацэ зыужьыныгъэмкIэ, туризмэмрэ хьэрычэт IуэхумкIэ и комитетым и унафэщI Iэпщэ Заур, КъБР-м Курортхэмрэ туризмэмкIэ и министерствэм деж щыIэ Жылагъуэ советым и тхьэмадэ Эндреев Борис, КъБР-м курортхэмрэ туризмэмкIэ и министрым и къуэдзэ Щхьэгъэпсо Аслъэнбий сымэ, жылагъуэ зэгухьэныгъэхэм, щIыпIэ санаторэхэмрэ курортхэмрэ я лIыкIуэхэр, туризм IэнатIэм пыщIауэ лажьэ хьэрычэтыщIэхэр, нэгъуэщIхэри.
ЗэIущIэр иригъэкIуэкIащ икIи абы доклад щищIащ КъБР-м курортхэмрэ туризмэмкIэ и министрым и къалэнхэр пIалъэкIэ зыгъэзащIэ Шаваев Ислъам.
2024 гъэм къриубыдэу республикэм щыIа туристхэм я бжыгъэр мелуан 1-рэ мин 785-рэ хъуащ икIи ар процент 16,4-кIэ нэхъыбэщ 2023 гъэм къытхуэкIуахэм нэхърэ. Апхуэдэ зэфIэкIхэр IэнатIэм къигъэлъэгъуащ щIыналъэм щылэжьа «Туризмэмрэ хьэщIагъэм пыщIа Iуэхугъуэхэмрэ» лъэпкъ пэхуэщIэм и фIыгъэкIэ.
Илъэс блэкIам инвестицэ пэхуэщIэу 52-рэ ягъэзэщIащ, псори зэхэту сом мелуан 804,6-рэ я уасэу. Абыхэм я нэхъыбэр иджыпсту щIэупщIэшхуэ зиIэ, къэрал дэIэпыкъуныгъи хэлъу ящI модульнэ хьэщIэщхэр ухуэным хуэунэтIахэрщ. КъыщынэмыщIауэ, УФ-м и щIыналъэхэм ящыщу зэхьэзэхуэ ирагъэкIуэкIахэм щытекIуахэм зэуэ хухах субсидиеу республикэм сом мелуан 47-рэ къратащ икIи ахэр къагъэсэбэпащ.
Министерствэм илъэс блэкIам япэу къызэригъэпэщащ цIыху куэд щызэхыхьэ Iуэхугъуэ щхьэпэхэр. Псалъэм папщIэ, 2024 гъэм лъэпкъ пэхуэщIэм и фIыгъэкIэ, «Гъэмахуэр икIащ» фIэщыгъэр зэрихьэу ирагъэкIуэкIащ удз гъэгъахэм я фестивалымрэ «МыIэрысэм къыхэщIыкIа IэфIыкIэхэр» гастрофестымрэ.
Апхуэдэуи Шаваев Ислъам тепсэлъыхьащ «Iуащхьэмахуэ» турист-рекреацэ комплексым, «Налшык» курортым, нэгъуэщI инвестицэ пэхуэщIэхэм.
КъБР-м курортхэмрэ туризмэмкIэ и министрым и къуэдзэ Щхьэгъэпсо Аслъэнбий къыщыпсэлъам къыхигъэщащ республикэмрэ абы и зэфIэкIхэмрэ нэгъуэщI щIыналъэхэм къегъэцIыхуа хъун щхьэкIэ Iуэхугъуэ щхьэхуэхэр зэрырагъэкIуэкIар. Псалъэм папщIэ, Къэбэрдей-Балъкъэрым и туризм IэнатIэм и зэфIэкIхэр нэгъабэ щагъэлъэгъуащ урысейпсо, дунейпсо гъэлъэгъуэныгъэ зэхуэмыдэу 7-м. Апхуэдэуи, щIэх-щIэхыурэ пресс-турхэр, экскурсхэр, бгыдэкIхэр къызэрагъэпэщ, телевиденэм, радиом нэтынхэр щагъэхьэзыр, газетхэм хъыбархэр къыщытрырагъадзэ.
«Республикэм и туризм IэнатIэм и зэфIэкIхэр нэгъуэщI щIыналъэхэм къегъэцIыхунымкIэ лэжьыгъэшхуэ ирагъэкIуэкI экскурсоводхэм. А IэщIагъэм ирилэжьэну, турист лъэс лъагъуэхэм цIыхухэр къыщрашэкIыну апхуэдэ хуитыныгъэ зиIэхэм я бжыгъэр нобэкIэ 174-рэ мэхъу икIи абы щыхьэт техъуэ тхылъхэри яIэщ. Экскурсоводхэм я фIыгъэкIэ ди деж къакIуэ туристхэм ди щIыналъэр нэхъыфIу къацIыхуа мэхъу, ди тхыдэм, хабзэм, щэнхабзэм, республикэм теухуа нэгъуэщI хъыбар хьэлэмэтхэм ахэр щагъэгъуазэ», - жиIащ Щхьэгъэпсом.
Апхуэдэуи абы къыхигъэщащ УФ-м и щIыналъэхэм ящыщу КъБР-м Курортхэмрэ туризмэмкIэ и министерствэм экскурсоводхэр аттестацэ щIын хуейуэ къэралым япэу къызэрыщыхилъхьар. ЖиIащ республикэм турист лъагъуэщIэхэр къыщызэIухыным зэрелэжьыр, щыIэхэр зэрырагъэфIакIуэр, туристхэм я шынагъуэншагъэр къызэгъэпэщыным ехьэлIа Iуэхугъуэхэр зэрырагъэкIуэкI зэпытыр, санаторэхэмрэ курортхэмрэ зегъэужьыныр я нэIэ зэрыщIэтыр.
2024 гъэм лэжьа «Социальнэ туризм» программэм мы гъэми пащэнущ. Абы ипкъ иткIэ сабий зеиншэу, адэ-анэ зыщхьэщымытыжу, унагъуэ хуэмыщIахэм къыхэкIахэу 105-р Шэджэм щIыналъэм щыIэ «Нарзанхэм я ауз» щIыпIэм зыплъыхьакIуэ яшащ нэгъабэ.
«Налшык» курортым и унафэщI Афэ Хьэсэнбий зэIущIэм щытепсэлъыхьащ зыпэрыт IэнатIэм и Iуэхур зыIутым. 2024 гъэм абы щрагъэкIуэкIащ зэгъэпэщыжыныгъэ лэжьыгъэхэр, медицинэ оборудованэщIэхэр, унэлъащIэхэр, лифтхэр, н.къ. къащэхуащ. «Кхъужьей хадэ» санаторэм и бассейн иджыпсту яухуэ. Абы нэмыщI, «Къурш псынэ» санаторэми и сымаджэщыр къызыхуэтыншэу зэрагъэпэщыж, иджырей медицинэ обрудованэхэмкIэ къызэрагъэпэщ. Псори зэхэту абыхэм трагъэкIуэдэнущ сом мелуан 63-рэ.
«Налшык» курортымрэ абы и къудамэхэмрэ зэхэту сом мелуан 516,0-рэ къалэжьащ нэгъабэ. 2021 гъэм яхузэфIэкIауэ щытар сом мелуан 259,0-рэщ - зэрынэрылъагъущи, хуэдитIкIэ хэхъуащ я зэфIэкIым. «Налшык» курортым и санаторищым зэгъусэу цIыху 15000-м я узыншагъэм нэгъабэ щыкIэлъагъэплъащ. Мы гъэм санаторэхэм я гъуэлъыпIэхэр къанэ щымыIэу зэпэубыдащ. Мэзкуу къалэм и закъуэ къикIыу дызэрыт илъэсым цIыху мини 10-м нэблагъэ къэкIуэну поплъэхэр.
Апхуэдэуи, псапащIэ Iуэхум хыхьэу «Налшык» курортым зыщагъэхъужащ икIи зыщагъэпсэхуащ Херсон областым и сабийхэм. ИужькIэ, абыхэм я деж щыIащ IэмалыншагъэкIэ щтапIэ ихьэжын хуей хъуахэу Херсон областымрэ Палестинэмрэ къиIэпхъукIахэр. НобэкIэ, Палестинэм къикIауэ цIыху 61-рэ «Налшык» курортым щыIэщ, абы и къудамэ «Маяк»-м цIыху 37-рэ, «Къурш псынэм» щIэсщ Херсон областым щыщу цIыху 13.
Къэбэрдей-Балъкъэрым и Iэтащхьэ КIуэкIуэ Казбек и унафэкIэ «Комсомолец» сабий санаторэу щытар сабийхэм я узыншагъэр щызэтрагъэувэж «Комсомолец» лагерь хъуащ. Абы ехьэлIауэ ирагъэкIуэкIыну зэгъэпэщыжыныгъэ лэжьыгъэхэм я проект дэфтэрхэр хьэзырщ, дызыхэт илъэсым къриубыдэу ар лэжьэу ирагъэжьэн муради щыIэщ. Зэуэ сабий 200-м нэблагъэ абы щIэхуэнущ икIи зи узыншагъэр хуэмыкIуэхэм щхьэкIэ тыншыпIэхэр къыщызэрагъэпэщынущ.
Министерствэм и Жылагъуэ советым и тхьэмадэ Эндреев Борис къыхигъэщащ санаторэхэм я унафэщIхэм я лэжьыгъэхэр, абыхэм я фIыгъэкIэ республикэм къакIуэ туристхэм я бжыгъэм зэрыхэхъуар, санаторэхэр зэрызэпэубыдар икIи жиIащ зыгъэпсэхупIэхэм я бжыгъэм хэгъэхъуэным зэрелэжьыпхъэр.
ЗэIущIэм хэтахэр нэгъуэщI Iуэхугъуэхэми тепсэлъыхьащ икIи дэтхэнэми теухуауэ унафэхэри къащтащ.
КъБР-м Курортхэмрэ туризмэмкIэ и министерствэм дызыхыхьа илъэсым къыпэщылъ къалэн нэхъыщхьэхэм ящыщу къыхагъэщащ инвестицэ къешэлIэныр, республикэм и туризм IэнатIэм и зэфIэкIхэр нэгъуэщI щIыналъэхэм нэхъыбэу къыщегъэцIыхуныр, туристхэм я бжыгъэм къыхэгъэхъуэныр, КъБР-м и туризм IэнатIэм зегъэужьыным ехьэлIауэ къэрал IуэхущIапIэхэм ядэлэжьэныр, УФ-м и къэрал программэхэм ар хагъэхьэн папщIэ.
Министерствэм нэгъабэ иригъэкIуэкIа лэжьыгъэхэм папщIэ зэIущIэм хэтахэм «плIы» абы хуагъэуващ.
