Зы псапэрэ псапибгъурэ

(Таурыхъ)

Еуэри, зы ефэнды гуэрым даIимауэ уаз итырт, жи: «Зы псапэ пщIэмэ, Алыхьым псапибгъу и гъусэу къыпхуищIэжынущ!» – жиIэурэ. А къуажэм щIалэ бзаджэжь гуэр дэсти, ар щызэхихым, и жэм закъуэр ефэндым деж ихури кIуащ. Ефэндым езым жэмибгъу иIэт. ЩIалэм къихуа жэмыр щилъагъум, ефэндыр къеупщIащ:

– Мыр сыт, щIалэ? – жиIэри.

– Мыр псапэу уэстыну къэсхуащ, зы псапэ пщIэмэ, Алыхьым псапибгъу щIыгъуу къыпхуещIэж жыпIати, – жи.

Ефэндыр щIалэм къыщытхъущ, къехъуэхъури къиутIыпщыжащ. Гъэ псом щIалэм мыбэлэрыгъыу мэкъу пиупщIри мэкъуэщым ирилъхьэжащ. Бжьыхьэу былымхэм я къекIуэлIэжыгъуэм деж щIалэжьым и жэм закъуэм ефэндым и жэмибгъури къыдэкIуэу къыздишэри пщIантIэм къыдыхьэжащ. ЩIалэжьым ахэр Iуэм иригъыхьэри мэкъу яритыжащ.

Ефэндым и жэмхэр къэт щыхъум, гузавэу щIэупщIащ. Ар уэ жыпIа, сэ жысIа - ефэндым деж нэсащ: «Уи жэмхэр мыпхуэдэ щIалэжьым и Iуэм итщ», – жаIэри. Ефэндыр къэкIуащ щIалэм деж.

– ЦIыхум къилъхуауэ цIыхугъэ зиIэр хэгъуэщэнкъым! Плъагъуркъэ абы ищIар: щхьэрыуэнущ, ефэндыр игъэлъыхъуэнущ, жиIэри и Iуэм ирихуащ. Муслъымэныгъэ зигу илъыр гъуэщэнкъым! – жиIэри пхъэрыгъажэр иригъэжыну хуежьащ.

– Сыт пщIэнур? – жеIэ щIалэжьым.

– Схужынущ си жэмхэр!

– Уэлэхьэ, сэ уи жэм сымылъэгъуа! – жи. – Зы псапэ пщIэмэ, Алыхьым псапибгъу щIыгъуу къуитыжынущ жыпIати, къызитыжащ. Сэ Алыхьым къызитар уэ уэстыжмэ, гуэныхьщ!

Абдежым зэныкъуэкъу щыхъум, ефэндым жиIащ:

– Ауэ щыхъукIэ, ефэндышхуэм деж накIуэ, шэрихьэт едгъэщIынщ!

– НакIуэ! – жиIэри кIуащ, щIалэр лъэсу, ефэндыр шууэ. Нэсри джащ, ефэнды здэкIуам и цIэр жаIэри. Щыджэм, нысащIэ макъ цIу цIыкIур къыщIэкIащ:

– Ефэндыр дэскъым! – жиIэри.

Ефэндым нысащIэр игу ирихьати, епсыхри еблэгъащ, и ефэндэгъур зэрыдэмысыр и гуапэ хъуауэ. ИтIанэ ефэндыр нысащIэм дэгушыIэ-дэджэгуу щIедзэ. НысащIэм зыщимыхъунщIэм, ефэндым, тегушхуэри, жиIащ:

– Цыфэрыщымрэ цыфэ къалэмрэ ткъутэу дыгъэджэгу!

Цыфэрыщымрэ цыфэ къалэмрэ якъутэу щыхуежьэм, щIалэжьым бжэр Iуихри джащ:

– Ефэнды, мухьэрэбым уис щIыкIэ шэрихьэт къысхуэщIэ!  – жиIэри.

ИужькIэ щIалэжьыр ефэндым и шым шэсри къэкIуэжащ.

Махуэ гуэрым, жумэхьэ махуэу, щIалэжьыр шууэ мэжджытымкIэ щыблэкIым, зыгуэр мэжджытым щIэлъэдащ:

– Ефэнды, уиш ядыгъуам зыгуэр тесу блокI! – жиIэри. ЦIыxyp къызэрыщIэхри щIалэжьыр яубыдащ:

– Мыр уиш, ефэнды? – жаIэри.

– Тхьэуэ мыр зи амыщ, си шым! – жиIащ ефэндым, и Iэр шым трилъхьэри.

– Уэлэхьэ, уишми сымыщIэ, ауэ цыфэрыщымрэ цыфэ къалэмрэ щакъутэ махуэм къэзэуатым къыхэсхащ, – жи щIалэжьым.

– Тхьэуэ мыр зи амыщ, сысымей, игъащIэми сымылъэгъуа! Ещхьщ, ауэ сысейкъым! – жиIэри къыбгъэдэкIыжащ.