Апхуэдэ ди хабзэ?!

«Кавказфильм» киностудием и зы лэжьыгъэфIкIэ аргуэру дегъэгушхуэ. Абы Налшыкрэ республикэм и бгыхэмрэ щытрихащ «Так не принято» фильм кIэщIыр (дакъикъэ 15-кIэ йокIуэкI) икIи иджыблагъэ ди щыхьэрымрэ Черкесск къалэмрэ утыку къыщрихьащ. 

Ар «АртМастерс Регионы» урысейпсо зэпеуэм и кIэух Iыхьэм (Москва къалэм) гъатхэпэм и 2-м щагъэлъэгъуэнущ. Ипэ дищу жытIэнщи, абдеж те­кIуэныгъэр зыхуагъэфащэм Iэмал иIэнущ Президентым щэнхабзэ жэрдэмхэмкIэ и фондым и саугъэтыр къихьыну.
Театрымрэ киномрэ зэщхьэщыхауэ хуэунэтIа мы зэхьэзэхуэр адрейхэм къазэрыщхьэщыкIращи, абы щызэпоуэ Урысейм и федеральнэ щIыналъэ­хэр. Кавказ Ищхъэрэм къыбгъэдэкIыу апхуэдэ къалэныр пщэрылъ зыщащIар «Кавказфильм» IуэхущIапIэрщ. Зэпеуэр зэрекIуэкI, зэ­раубзыхуа щIы­кIэри хьэлэмэтщ: фильмыр те­зыхыр «Кавказ­фильм»-рами, абы и гупым хэтын хуейт Кавказ Ищ­хъэрэм и щIыналъэ псоми кином епха я IэщIагъэлI зэхуэмыдэхэр. Апхуэдэу республикэ къэс я лэжьакIуэ нэхъыфIхэр къыхахри, гуп зэщIагъэуIуар­ Налшык кърагъэблэ­гъащ, нобэрей гъащIэм къыхаха гупсысэ «кино» ящIыну. 
«Кавказфильм» киностудием и режиссёр нэхъыщхьэ ЕмкIуж Андзор и нэIэм щIэту, «Так не принято» кином елэжьащ: Битаровэ Ангелинэ ­(фильмым и продакшн-менеджер), Жылау Артём (сце­нарист), Меджидовэ Алия (продюсер), Ахметов Рамиль (оператор-гъэувакIуэ), Ферзиевэ Лейлэ (монтажымкIэ режиссёр), Дулишкевич Роман (медиакомпозитор), Рахимовэ Дианэ (дизайнер), Сэралъп Ликэ (лIыхъужьхэм я фэилъхьэгъуэхэр зэзыгъэпэщар), Къунаш Элинэ («Кавказфильм» IуэхущIапIэм и администратор), Тохъу МуIэед (операторым и дэIэпы­къуэгъу), Шорэ МуIэед (режиссёрым и дэIэпы­къуэгъу), Ныр Заурбэч (етIуанэ режиссёр), Хаджаевэ Татьянэ (грим), Къунаш Астемыр (реквизитор), Шэшэн Азэмэт (фильмыр зэрекIуэкIа щIыкIэм тезыха).
Художественнэ фильмыр теухуащ унагъуэ лъапIэныгъэхэм. ЕмкIужым езым жеIэ: «Унагъуэм илъыпхъэ хабзэхэр хъумэн, гугъуехьхэм зэгъусэу пхыкIыфу, зэгурыIуэ-зэдэIуэжу зэдэпсэун - мыхэращ дыкъызыхуриджэр лэжьыгъэм».
Фильмым цIыхур егъэгупсысэ, «Сыт унагъуэ хъу­жыр?» жиIэу. Абы лъэныкъуэкIэ дыкърегъэплъ ди зэманым зэщхьэгъусэхэм, уна­гъуэхэм я гугъуехь нэхъыщхьэхэр къызыхэкIым, зэгуры­мыIуэныгъэ я зэхуаку къыщIыдэхъуэм. ЕкIу-е­мы­кIум ехьэлIауэ Кавказым ис лъэпкъхэр зытет хабзэхэр, ди гупсы­сэкIэр абы гъуджэм къищым хуэдэу дегъэлъагъу. ЛIыхъужь нэхъыщхьэм (КъШР-м щIыхь зиIэ и артист Копсергенов Зураб игъэзэщIащ) «ЦIыхухъу апхуэдэ и хабзэкъым… и узыншагъэм дохутыр кIэ­лъигъэплъу» - жиIэу, япэщIыкIэ ткIийуэ ишэщIми, ар и адэ къуэш нэхъыжьым (зыгъэзащIэр КъБР-м, ИР-м щIыхь зиIэ я артист Хьэщэ Къанщобийщ) и чэнджэщ щIэдэIуа нэужь, нэхъыфI хуигъэзэным пылъу гъэпцIагъэм хуекIуа щхьэгъусэм (ЩоджэнцIыкIу Алий и цIэр зезыхьэ Къэбэрдей къэрал драмэ театрым и актрисэ Хьэткъуэ Дианэ егъэзащIэ) худечыхри, зэгуроIуэж, я унагъуэр яхъума зэрыхъу­ным иужь йохьэ. 
Щэхуу къыщIэкIынкъым кавказ цIыхухъухэр нэхъ ткIийуэ къызэралъытэр, жаIам тетыжу, уеб­лэмэ зы мэскъалкIи абы пхуемыбэкъуэну зэры­щытыр. Ауэ гъащIэм узригъэхьэлIэ Iуэхугъуэхэм ехьэлIауэ ди зэманым уи закъуэ унафэр «пыбупщIу» утIысы­жынри къезэгъыу къыщIэкIынукъым. Щхьэм и гъу­сэ, жиIэу адыгэм ауэ фIищакъым цIыхум къыдэ­гъуэгурыкIуэнур къыщыхихым. Аращи, зыгуэркIэ ущычэнджэщэн хуей къэхъунщ, ауэ абы зыкIи уи пщIэр зэримыгъэлъахъшэр, атIэ зэгурыIуэм и хэкIыпIэу зэрыщытыр зыгурыдгъэIуапхъэщ.
ЕмкIуж Андзор и лэжьыгъэхэр адрейхэм къахэзыгъэщращи, абы и лъэпкъ гупсысэр кино гъуазджэм къыщегъэсэбэпыф, и анэдэлъхубзэращи, Iэзэу хеухуэнэф, дуней утыкушхуэхэм ар щигъэIу­ным, щызэхахыным зэрыщIэхъуэпсыр нэ­ры­лъагъущ. Апхуэдэ псалъэ шэрыуэ зыбжани мы ­фильм кIэщIым хигъэзэгъащ. «Зэманым де­кIур лIыфIщ» жыхуаIэр абы и щапхъэщ. Жьэгу мафIэр унагъуэм и дамыгъэу зэрыщытри нэ­гъуэщI хьэ­лэмэт куэди къигъэсэбэпащ режис­сёр нэхъыщ­хьэм.
Кином елэжьахэм зыжьэу къыхагъэщащ ма­зэм къриубыдэу зэрызэдэлэжьа зэман мащIэм гупыр зы унагъуэм щIэсым хуэдэу гъунэгъу зэ­ры­зэхуэ­хъуар, я къэухьым зэрыхагъэхъуар. Ап­хуэдэ зэбгъэдэтыкIэмрэ Iуэхум фIыуэ зэрыхи­щIыкIымкIэ фIы­щIэ зыхуащIыр, шэч хэмылъу, режиссёр нэхъыщ­хьэрщ. 
«Фильмыр техыным иджыри щIамыдзэ ипэ, Iуэхур къызэрызэхъулIэнум сытегузэвыхьу сыхуе­жьат, арщхьэкIэ ЕмкIуж Андзор апхуэдизкIэ уи къа­лэныр гурыIуэгъуэу, пыухыкIауэ къыббгъэделъ­хьэри, удэлэжьэнуи тынш хъуащ, гугъуи сехьакъым. Сыщогугъ згъэзэщIа ролыр цIыхухэм къагурыIуэну, зэхащIыкIыну, - жеIэ Хьэткъуэ Дианэ.
«Так не принято» фильмыр зыхэт «АртМастерс» зэ­пеуэм хуэдэхэм псом хуэмыдэу щIыналъэ цIыкIу­хэм дежкIэ мыхьэнэшхуэ яIэщ. Япэрауэ, абы и сэбэпкIэ «Кавказфильм»-м хуэдэ киностудие зэ­рыщыIэр нэхъыбэм къащIэнущ, етIуанэрауэ, мы Iуэхум дызэригъэуIунущ зэгъунэгъу республикэхэм щыщ IэщIагъэлIхэр икIи кинор КИФЩI-м къы­щыIэтынымрэ гъэкIуэтэнымрэ къару нэхъыбэ тхуе­хьэлIэнущ», - жеIэ Владикавказ къикIа режиссёр-сценарист Битаровэ Ангелинэ.
ЕмкIуж Андзор щыгъуазэ дызэрищIамкIэ, «Не­виновен» фильмым пащэу, мы гъэм «Кровник» зыфIащари утыку кърахьэну я мурадщ.