Фэеплъ зыхуэфащэ скульптор

Урысей Федерацэмрэ Къэбэрдей-Балъкъэрымрэ гъуазджэхэмкIэ щIыхь зиIэ я лэжьакIуэ, «ЩIыхьым и дамыгъэ» орденыр зыхуагъэфэща скульптор цIэрыIуэ ТхьэкIумашэ Михаил Хьэмид и къуэм и лэжьыгъэхэр зымыцIыху къэгъуэтыгъуейщ. Ар къызэралъхурэ нобэ илъэс 97-рэ ирокъу.

Республикэм, къэралым и монументальнэ гъуазджэм, художественнэ щэнхабзэм я лъабжьэр зыгъэтIылъа, абыхэм хэлъхьэныгъэфIхэр хуэзыщIа ТхьэкIумашэ Михаил мывэхум, гранитым, домбеякъым, пхъэм «псэ яхилъхьэу», ахэр «къигъэпсалъэу» лэжьыгъэ куэд и Iэдакъэ къыщIэкIащ. ТхьэкIумашэм ищIащ литературэм, щIэныгъэм, щэнхабзэм, гъуазджэм зи цIэр къыхэнахэм жылагъуэ лэжьакIуэхэм, политикхэм (Нэгумэ Шорэ, ЩоджэнцIыкIу Алий, Кулиев Къайсын, Мэлбахъуэ Тимборэ, Теувэжыкъуэ Хьэжсет, Къаздэхъу СулътIан, Дудар Хьэутий, Мэсей Аслъэнджэрий, Хьэшыр Чылар), Iэхъуэхэм, 115-нэ шу дивизэм зауэм хэкIуэдахэм я фэеплъхэр. Абыхэм ящыщ куэд щахъумэ Къэбэрдей-Балъкъэрым, Урысей Федерацэм я къалэхэм дэт музейхэм. Ди фIэщ мэхъу скульпторым и лэжьыгъэхэр гъащIэ кIыхь зэрыхъунур, ахэр къэкIуэну щIэблэхэм зэралъагъунур, я мыхьэнэр зэрыиныр зэрызыхащIыкIынур. 

Налшык япэ дыдэу щагъэува и лэжьыгъэхэм ящыщщ 115-нэ шуудзэм хэкIуэда зауэлIхэм 2005 гъэм хуищIа фэеплъыр. Къалэ парк ихьэпIэм щытщ Къалмыкъ БетIал и фэеплъыр, ЩоджэнцIыкIу Алий егъэдахэ абы и цIэр зезыхьэ Къэбэрдей къэрал драмэ театрым и гупэр, ЩIалэгъуалэм я унэм и утыкум итщ Кулиев Къайсын, къалэ администрацэм и гупэм къитщ КIыщокъуэ Алим сымэ я скульптурэ фэеплъхэр. КъищынэмыщIауэ, Аргудан, Зэрэгъыж, Псыгуэнсу, Шэджэм ЕтIуанэ, нэгъуэщI къуажэ куэдми дэтщ Хэку зауэшхуэм хэкIуэдахэм яхуищIа фэеплъхэр. 

1959 гъэм Совет Союзым и япэ щIыналъэ гъэлъэгъуэныгъэу Москва щекIуэкIам Михаил и лэжьыгъи хагъэхьат. «Мэлыхъуэ» зыфIища, домбеякъым къыхищIыкIа скульптурэрт ар. А скульптурэр Октябрь революцэм и цIэр зезыхьэ музейм ищэхури, жэзкIэ ягъэжыжауэ а къалэм и Тхыдэ музейм щахъумэ. Башхэр ящIэгъэкъуауэ ищIа Iэхъуищым я скульптурэр щIэтщ Белград къалэм и Художественнэ музейми. Илъэсищ къэс Москва щекIуэкIыу щыта гъэлъэгъуэныгъэхэм куэдрэ и лэжьыгъэхэр хагъэхьащ. Ящэхуа и IэдакъэщIэкIхэм ящыщщ Орджоникидзе Сергорэ Къалмыкъ БетIалрэ я скульптурэхэр, «Геологым и сурэт» пхъэм къыхищIыкIар Мурманск къалэм дэт Художественнэ музейм щIэтщ. Дагъыстэным и Дербент къалэм яшащ совет зэманым псэуа революционер щIалэм и скульптурэр. И лэжьыгъэхэм ящыщ Германиеми ирагъэшауэ абы щIыхь тхылърэ саугъэтрэ къыпэкIуауэ щытащ. 

Къэбэрдей-Балъкъэрым и лъэпкъ гъуазджэм и лъабжьэр зыгъэтIылъахэм ящыщ ТхьэкIумашэ Михаил Тэрч щIыналъэм хыхьэ Арик къуажэм къыщалъхуащ. Дон Iус Ростов къалэм и художественнэ училищэр къиуха нэужь, унэм къигъэзэжащ. ИужькIэ Ленинград (иджы Санкт-Петербург) къалэм и щIэныгъэм щыхигъэхъуащ.

Къэбэрдей-Балъкъэрым исхэм ящыгъупщэркъым икIи фIыщIэ хуащI скульптор Iэзэм, абы и лэжьыгъэхэр тхыдэм и фэеплъу къалъытэ.