Ницше Фридрих
Зэрэтуштрэ илъэс щэщI ирикъуа нэужь, и хэкури абы и гуэлхэри ибгынэри къуршхэм Iэпхъуащ. И псэмрэ и закъуэныгъэмрэ ядэтыншу щыпсэуащ ар абдежым, илъэсипщIкIи къыIэщIэужэгъуакъым. ИтIанэ и гум зихъуэжащ. Пщэдджыжьхэм я зым нэхущым къыдэтэджщ, дыгъэм и пащхьэ иувэри, мыпхуэдэу епсэлъэн щIидзащ:
«Нэхушхуэ! Дэнэ нэсынт уэ уи насыпыр, укъызыхуепсхэр уимыIамэ?
ИлъэсипщI хъуауэ укъыщхьэщоувэ уэ си бгъуэнщIагъым: уи нэхуми мы гъуэгуми уи гур къауIэнтэкъэ, си къашыргъэмрэ си блэмрэ сщIыгъуу дыуимыIамэ?! Ауэ дэ пщэдджыжь къэс дыппоплъэ, уэ езым къолеекIыр къыпIытхыурэ дынохъуэхъу.
Къызэплъыт! Си гур къиуIащ си Iущыгъэм, фо куэдыIуэ зыщIа бжьэм ещхьу. Си деж къэшия Iэхэм сахуэныкъуэщ.
Тыгъэ сугуэшу, иримыкъур иризгъэкъуу сыпсэуну cыхуейт, Iущхэр - я акъылыншагъэм, тхьэмыщкIэхэр - я мылъкум щыгуфIыкIыу хъужыху. Абы щхьэкIэ лъэгум семыхыу хъунукъым: уэ нэхугъэ беишхуэм пщыхьэщхьэ къэс хым зыщIэбгъэмбырыуэурэ дунейм и адрей лъэныкъуэм нэху зэрыпхьым ещхьу! Сэри, сызэкIуэлIэну цIыхухэм зэрыжаIэу, сыкъуэмыхьэжу хъунукъым, уэ пхуэдэу. Уэри къызэхъуэхъу-тIэ, насып иныщэм емыижу Iуплъэф нэ гупсэху! Техъуэхъухь къыщыпкIыну из бжьэм, Iубыгъуэ дыщафэр ежэхыу уи дахагъэр дэнэ лъэныкъуэкIи щызэбгрихын хуэдэу!
Къаплъэ, мы Iэгубжьэр нэщI хъужыну хуейщ, Зэрэтуштри цIыху хъужыну хуейщ».
Апхуэдэу Зэрэтуштрэ и къухьэжьыгъуэм щIидзащ.
2
Зэрэтуштрэ и закъуэу бгым къох, зыри къыхуэмызэу. Ауэ мэзым щIыхьа нэужь, асыхьэтым лъабжьэхэкI гуэрхэр къиулъэпхъэщыну и пщыIэ лъапIэм къыщIэкIа дадэр и пащхьэм къохутэ.
Дадэм Зэрэтуштрэ мыхэр къыжреIэ:
«Си хамэкъым сэ мы гъуэгурыкIуэр: илъэс зыбжанэ ипэкIэ мыбдежым щызэхэзекIуащ ар. Зэрэтуштрэт и цIэр. Ауэ иджы зихъуэжауэ гу лъызотэ. Уи хьэдэр къуршым дэплъэфейт абы щыгъуэ. Иджы уи мафIэр аузхэм пхьын уи мураду ара? МафIэ къахэзыхьэм иращIэжынкIи хъунум ущышынэкъэ?
Ахьей, къызоцIыхуж Зэрэтуштрэ. И нэхэр къабзэщ, и бзэгупэми гужьгъэжь пылъкъым. Армыраи ар къафэ нэхъей щIызекIуэр?
Зэрэтуштрэ зихъуэжащ, сабий хъуащ Зэрэтуштрэ, къэушащ: сыткIэ уащыгугъыу уахыхьэрэ-тIэ жейхэм? Хым утетым ещхьу, уи закъуэу упсэуащ, псым узэрихьэу. Еууей! ЩIым утеувэну уи мурадщ иджы. Уи пкъыр езым къеплъэфэкIын къыщIэбдзэжыну ухуейщ, ара?»
«Сэ цIыхухэр фIыуэ солъагъу», - кърет жэуап Зэрэтуштрэ.
«Сэри аратэкъэ мэзымрэ къумымрэ сыкъыщIэкIуар? – жеIэ щихъым. - Сэри цIыхухэр фIыщэу зэрыслъагъурт апхуэдэу сэзыгъэщIар! Иджы Тхьэращ фIыуэ слъагъур, цIыхухэр фIыуэ слъагъужыркъым. ЦIыхур си дежкIэ нэмыщIыса гуэрщ. ЦIыхухэр фIыуэ слъагъуу щытамэ, абы сыкъелынутэкъым сэ».
«Сыт сэ лъагъуныгъэм теухуауэ жысIар? Сэ цIыхухэм тыгъэ яхуэсхьу аркъудейщ», - кърет жэуап Зэрэтуштрэ.
«Зыри иумыт абыхэм, - жеIэ щихъым. – Я плIэр езышэх зы хьэлъэ къеIыхи къадехьэкI – аращ нэхъыфI дыдэу яхуэпщIэфынур, ар уи дежкIи нэхъыфIмэ! Тыгъэ яхуэпщIыну ухуеймэ, факъырэIус нэхърэ нэхъыбэ иумыт, абы щхьэкIи зэгъэлъэIу!»
«Хьэуэ, - къет жэуап Зэрэтуштрэ, - сэ факъырэIус стыкъым. Си тхьэмыщкIагъэр абы нэсакъым иджыри».
Щихъыр Зэрэтуштрэ къыщодыхьэшхри къыжреIэ: «НтIэ, уи хъугъэфIыгъуэхэр зыIегъэхыф! Абыхэм дзыхь хуащIыркъым зи гур утIыпщауэ псэухэм, тыгъэ яхуэтщIын папщIэ дакIэлъыкIуэуи я фIэщ хъуркъым. Уэрамхэм щыдгъэIу ди лъэмакъыр яфIэпсынщIагъэщ абыхэм. Жэщу пIэм здыхэлъым, нэху щыным куэд иIэжу къэтэджа цIыхум и Iэуэлъауэ зэхахмэ, зоупщIыж: дэнэ мы хъунщIакIуэр здэкIуасэр? УмыкIуэ цIыхухэм я деж, мэзым къыщIэнэ! ХьэкIэкхъуэкIэхэм я деж кIуэи нэхъыфIщ! Сыт сэ сэщхьу мыщэхэм уадэмыщэу, бзухэм уадэбзууэ упсэуну ущIыхуэмейр?»
«Щихъым сыт-тIэ мэзым щищIэр?» - щIэупщIащ Зэрэтуштрэ.
Дадэм жэуап кърет: «Уэрэд зэхэслъхьэурэ жызоIэ. Уэрэд щызэхэслъхьэкIэ содыхьэшх, согъ, си жьакIэм сыщIогурымыкI. Апхуэдэ щIыкIэу Тхьэм фIыщIэ хузощI. УэрэдкIэ, гъы макъкIэ, сыдыхьэшхыурэ, сыгурымурэ согъэлъапIэ Тхьэр! Сэ си Тхьэр! КъызжеIэт, уэ сыт цIыхухэм тыгъэу яхуэпхьыр?»
А псалъэхэр зэхиха нэужь, Зэрэтуштрэ щихъым щхьэщэ хуищIри, жиIащ: «Сыт сэ фэстыфынур? Нэхъ псынщIэу сывутIыпщыжи нэхъыфIщ, зыгуэр къыфIызмых щIыкIэ!»
Апхуэдэу ахэр лъэныкъуэ зырызкIэ зэбгъэдэкIыжащ: щихъымрэ цIыхумрэ, тIури сабийхэр зэрыдыхьэшхым хуэдэу дыхьэшхыу.
