Анэ ныбжьыщIэхэм папщIэ

Къэбэрдей-Балъкъэр къэрал университетым ПедагогикэмкIэ и колледжым IуэхущIэ къыщыхалъхьащ. Куэд мыщIэу абы лэжьэн щыщIидзэнущ анэмрэ сабиймрэ я пэшым. Абы еджапIэ нэхъыщхьэм и студентхэмрэ лэжьакIуэхэмрэ я сабийхэр къашэурэ езыхэр еджэху, лэжьэху щагъэIэ хъунущ. Илъэс I-7 зи ныбжь цIыкIухэм якIэлъыплъынущ гъэсакIуэ Iэзэхэр.

ЗэманкIэ къапщтэмэ, махуэм сабийр сыхьэтиплI мынэхъыбэкIэ щагъэIэну аращ, гупым цIыкIу I5-м нэс яшэ хъунущ. Ар адэ-анэ ныбжьыщIэхэм я дежкIэ IуэхуфIщ я еджэныр е лэжьыгъэр зэпамыгъэууэ пащэн папщIэ. 

А Iэмалыр къигъэсэбэпыну япэу зезыгъэтхахэм ящыщщ КъБКъУ-м Лэжьыгъэр зэгъэуIунымкIэ и центрым и IэщIагъэлI, илъэсих зи ныбжь щIалэ цIыкIу зиIэ Понэж Мадинэ: «Си дежкIэ анэмрэ сабиймрэ я пэш университетым къыщызэIухыныр щIэгъэкъуэнышхуэщ. Япэм сыгузавэрт си къуэр къызыхуэзгъэнэн сымыгъуэт хъумэ, жысIэрти. Иджы си гур гъэтIылъауэ си лэжьыгъэ Iыхьэр схуэщIэнущ си сабийр си гъунэгъуу, зыхуей хуагъазэу зэрыщытыр сщIэуэ. КъБКъУ-м и унафэщIхэм фIыщIэшхуэ яхузощI а жэрдэмыр къызэрыхалъхьам, анэ ныбжьыщIэхэм я гъащIэр зэрыщагъэпсынщIам папщIэ». 

А проектри, къэрал политикэм ипкъ иткIэ, студент унагъуэхэр дэIыгъыным, щIэныгъэ нэхъыщхьэ щрагъэгъуэт IуэхущIапIэхэм щыIэ социальнэ инфраструктурэм зегъэужьыным тету ягъэащIэ.

ЩIалэгъуалэм Iэмал псори ягъуэт 

 КъБР-м щIалэгъуалэм я IуэхухэмкIэ и министр Лу Азэмэтрэ Прохладнэ къалэм и Iэтащхьэ Кожухов Кириллрэ щIыналъэм щекIуэкI жылагъуэ Iуэхухэм жыджэру хэт щIалэгъуалэм яхуэзащ. Ахэр тепсэлъыхьащ мы зэманым зыIууэ гугъуехьхэм, абыхэм я хэкIыпIэхэм, псэкупсэ лъапIэныгъэхэр хъумэным, къалэ щIалэгъуалэм я щхьэ Iуэху зэрахуэжынымкIэ щыIэ Iэмалхэм зегъэубгъуным.  

Щхьэхуэу къытеувыIащ КъБР-м и Iэтащхьэ КIуэкIуэ Казбек и унафэкIэ, а районым щащIыну щIалэгъуалэ зэхуэсыпIэм и зэхэлъыкIэу щытынум, абы хагъэхьэнухэм икIи жаIащ а ухуэныгъэр щаубзыхукIэ щIалэхэм я Iуэху еплъыкIэр къызэрыхалъытэнур. Ар «Прохладнэ щIалэгъуалэм я къалэщ» программэм хыхьэу къызэIуахыну аращ. 

Лу Азэмэт зэрыжиIамкIэ, Прохладнэм и щIалэгъуалэ центрыр «ЩIыналъэр щIалэгъуалэм папщIэ» президент программэм ипкъ иткIэ яухуэ, ар метр зэбгъузэнатIэ I000-м щIегъу, мы илъэсым и кIэ пщIондэ ухуэныгъэр яухыу, и бжэхэр къызэIуахыну я мурадщ.

КъулыкъущIэхэр а махуэм яхэплъащ творческэ гупжьейхэмрэ спорт секцэхэмрэ я лэжьэкIэм, апхуэдэуи абыхэм екIуалIэ ныбжьыщIэ зэчиифIэхэмрэ жанхэмрэ епсэлъащ. Министрым прохладнэдэс ныбжьыщIэхэр Налшык къригъэблэгъащ ЩIалэгъуалэм я унэм зыщаплъыхьыну, абы щекIуэкI, IэщIагъэм щыхагъэгъуазэ зэхыхьэхэм хэтыну. «Иджыпсту мы ныбжьым итхэм зэхъуэкIыныгъэфIхэр ипэкIэ ягъэкIуатэ, ар икъукIэ узыщыгуфIыкIынщ. Абыхэм я жэрдэмхэм, зытегушхуэхэм, гупсысэхэм къыбжаIэ нэхъыщхьэ дыдэр – гъащIэщIэ яухуэным зэрыхуэпабгъэр икIи зэрыхуэхьэзырыр. Мыхьэнэшхуэ иIэщ а Iуэхум щIэгъэкъуэн дызэрыхуэхъуфым. Лъэпкъ проектхэмрэ республикэм и унафэщIхэм къыхалъхьэхэмрэ я фIыгъэкIэ Прохладнэ округым иджырей инфраструктурэ къыщызэрагъэпэщ», – жиIащ Азэмэт.

Хабзэ зэрыхъуам тету, КъБР-м ЩIалэгъуалэм я IуэхухэмкIэ и министерствэм икIа гупымрэ щIыналъэм фIыуэ щацIыху, ехъулIэныгъэфIхэр зиIэ «Энергетик» командэмрэ футбол зэдэджэгуащ. 

ГумащIагъэм и щапхъэ

КъБКъУ-м и студентхэр гуапагъэрэ хуабагъэкIэ гъэнщIа Iуэху дахэм и жэрдэмщIакIуэ хъуащ тхьэмахуэ кIуам. 

Университетым уэрэдымрэ къафэмкIэ и «АмикС» театрым и артистхэр, «Къафэ» ансамблым и солистхэр, ЦIыпIынэ Аслъэн и цIэр зезыхьэ Адыгэ щэнхабзэ центрым щыщ щIалэгъуалэмрэ егъэджакIуэхэмрэ щыIащ Жьы хъуахэмрэ ныкъуэдыкъуэхэмрэ щапIыж унэу Налшык къалэ дэтым. Студентхэм бысымхэм хуагъэхьэзырат концерт программэ, уэрэдхэр жаIащ, къэфащ. 

Къахуеблэгъахэм щыгуфIыкI нэхъыжьыфIхэми я хьэщIэхэм зыкъыкIэрагъэхуртэкъым: микрофоныр яIыгъыу уэрэджыIакIуэхэм ядежьут, чэзууэ утыкум къыщыфэрт.

Интернатым кIуахэм пхъэщхьэмыщхьэхэмкIэ, IэфIыкIэхэмкIэ, лъэпкъ шхыныгъуэхэмкIэ бей Iэнэ къаузэдащ, дадэхэмрэ нанэхэмрэ ягъэтхъэжащ. 

IуэхущIапIэм и лэжьакIуэхэмрэ щыпсэухэмрэ КъБКъУ-м къикIахэм фIыщIэ хуащIащ я гулъытэм, гукъэкIым, гумащIагъым папщIэ. 

«Хуабжьу махуэ дахэ щыдгъэкIуащ интернатым, дызыхуэзахэр цIыху угъурлы защIэт. ГъащIэм щытыкIэ гугъу иригъэува дадэхэмрэ нанэхэмрэ апхуэдэ гукъыдэж зэраIэр умыгъэщIэгъуэнкIэ Iэмал иIэтэкъым. Ахэр къытщыгуфIыкIащ, дэри, зэрыхузэфIэкIкIэ, я гур хэдгъэхъуащ», – жиIащ «АмикС» гупым и унафэщIхэм ящыщ зы Къул Ланэ. 

IэщIагъэм зыхуагъасэ

Мы махуэхэм университетым щекIуэкIащ студентхэм къыхаха IэщIагъэмкIэ я зэфIэкIыр, къызэраух лэжьыгъэр утыку къыщрахьа гъэлъэгъуэныгъэ. Абы унэ кIуэцIым и дизайным ехьэлIа проект зэмылIэужьыгъуэхэр, уней псэупIэхэр, фэтэрхэр, кафехэр, офисхэр, щэнхабзэ центрхэр зэрызэлъыIупх хъунухэр щагъэлъэгъуащ. 

КъищынэмыщIауэ, студентхэм къызэхуэсахэм я пащхьэ кърахьащ графикэ дизайным ехьэлIа проект гъэщIэгъуэнхэр. Абыхэм иджырей технологиехэр IэкIуэлъакIуэу къыщыгъэсэбэпат. Аттестацэ комиссэм и унафэщI, Кубань къэрал университетым Архитектурэмрэ дизайнымкIэ и факультетым и декан, профессор Зимина Ольгэ къызэрыхигъэщамкIэ, студентхэм я Iэзагъымрэ гупсысэкIэмрэ зэрылъагэр къагъэлъэгъуащ, я лэжьыгъэхэми наIуэ къащIащ дизайн IэщIагъэм зыужьыныгъэ зэригъуэтар.

- Дэтхэнэ лэжьыгъэми бгъэдыхьэкIэ щхьэхуэ, художественнэ гъэпсыкIэ хэха иIэт. Псом хуэмыдэу гукъинэж сщыхъуащ унэ кIуэцIым и дизайным теухуа проектхэр, студентхэм къагъэлъэгъуащ эстетикэмрэ тыншыгъуэмрэ зэрызэщIыбгъуфыр, унэ езыгъэщIхэр зыхуей-зыхуэфIхэр Iуэхум къызэрыхалъытэфыр. Сыщогугъ щIалэхэм а проект гъэщIэгъуэнхэр гъащIэм хапщэну, цIыхубэм я деж щIэупщIэ щаIэну, – къыхигъэщащ Зимина Ольгэ. 

Абы егъэджакIуэхэм фIыщIэ яхуищIащ студентхэр фIыуэ зэрагъэхьэзырам папщIэ. АрхитектурэмкIэ, ухуэныгъэмрэ дизайнымкIэ институтым и унафэщIым и къалэнхэр зыгъэзащIэ Султановэ Iэминат жиIащ аттестацэ комиссэм еджапIэр къэзыуха зыбжанэм я еджэным магистратурэм щыпащэну чэнджэщ зэраритар. «Дэ дыщогугъ ди еджакIуэхэм къыхаха IэщIагъэмкIэ IэнатIэ къагъуэтыну, я лэжьыгъэхэмкIэ цIэрыIуэ хъуну», - жиIащ Султановэм. 

Гъэлъэгъуэныгъэм мыхьэнэшхуэ иIэт дяпэкIэ IэнатIэ пэрыувэну дизайнер ныбжьыщIэхэм я дежкIэ, абыхэм я проектхэр жылагъуэм я пащхьэ къихьэным и пIалъэри къащIащ.