Псышхуэм зыкъызэрыддищIари гъэщIэгъуэнт

А бгым и лъабжьэм дыщIэкIщ, щхьэдэхыпIэ зыбжанэм дыщхьэдэхри, къущхьэщIыб аранэхэр зи гущапIэ псы дахэшхуэу Шахэ жыхуаIэм и щIэдзапIэм дынэсащ. Дыгъэм къызэщIигъэплъа ныджэ бгъуфIэшхуэм дыбгъурыту лъэс лъагъуэ защIэкIэ дыздеущэхым, пщыхьэщхьэхуегъэзэкIи хъуарэ тIэкIуи дезэшауэ, удз Iувым щIигъэнарэ чыцэ гуэрэнхэмкIи къэухъуреихьыжауэ псыIум щхьэщыIэтыкIа щIыгу зэпэхъурей тIэкIум дрихьэлIащ. 

Жэщ щитхар абдежращ. Быркъуэшыркъуэ лъагапIэхэм алъандэрэ щымыпIэтIэуа ди телефонхэр зэрыIуддзэжу «къэпсэужати», Шахэпэ (Головинкэ) дэс си цIыхугъэ Тхьэрыкъуахъуэ Руслан деж сIуэхуащ, гуп мащIэр гъунэгъу дыкъызэрыхуэхъуамкIэ хъыбар езгъащIэу. 

Iэмэпсымэм зэхыдигъэха макъ гушхуам къыдгуригъэIуащ зейр махуэ бжыгъэ хъуауэ къызэрытпэплъари, къуакIэбгыкIэхэмкIэ дыкъызэрыхуэкIуам зэрыщыгуфIыкIари. КъыщытIущIэну къыхигъэща бжьэпэм папщIэ «дамбэ» зэрыжиIар къызэрыдгурымыIуэщам къыхэкIыу, адрыщI джабащхьэхэр кIуэрыкIуэм тету щIэтпщытыкIырт. 

ЩIыуэпсым хэтынкIэ дримыкъуа нэхъей, абдежым къытщыщIар телъыджэщ. Тхьэрыкъуахъуэ Руслан къызэрыкIуэр къызэрыдгурыIуауэ, Шахэ и псы къишкIушкIукIым джабалъэ лъагэм щыкIэщIиIущIыкIа, архъуанэ теплъэ зиIэ куупIэ дэгъуэм псори дызыIэпишами ярейт. Мо хуабэвэхым жьэгъу удэзыхьэхыр жэнэт щIэжыпIэу къытщыхъуат. ХуэфIу кIэщIэкIуасэ псым зыхэбгъэмбрыуэнкIи и кууупIэхэм деж ущесынкIи хъуэпсэгъуэт. Нэхъри, зэманыр къулъшыкъушхуэм нэсати, дыгъэр уафэгум къыщызэтеувыIат. А щIыпIэм деж псори дызэгупсысаращ: «сыту щIэхыIуэуи къытпежьат, атIэ, мы ди бысымыр» - жытIэри.

Гъуэгуанэ телъыджэм зэдытета щIалиплIым щыщу сэ зым фIэкIа къэмынэу, адрейхэр зы напIэдэхьеигъуэм архъуанэм къыхэхутащ, ящIэми-ялэжьми упщIи-щIэщхъуи хэмылъ ягугъэжу. 

Си закъуэ сэтей-ныджэм сыкъытенащи, бысымыр къызэх сэнтхымкIэ соплъэкI, си гъусэхэм емыкIу къызамыгъэхьащэрэт яхужысIэу. Бысымри, зыIэжьэныр зигу къэмыкIыххэм хуэдэу, лъэбакъуэхъу хъужауэ бжьэпэ мащIэм зыкъригъэщэтэхащи, ди зэхуаку дэт псым, и лъащхьэхэр дригъэджэрэзеяуэ, къыхохьэ.

Дыгъэ бзийр зыхэпщIыпщIэ псышхуэм зызыгъатхъэу хэс гупым я нэхъыжьым соджэ, адрейхэри къыздыхишыжу, езыми зимыIэжьэу, гуфIэжу къытхуэкIуэ щIалэм дыIуигъэщIэну. Тхьэм щхьэкIэ, псом япэ зыкъищIэжри, нэхъыжьыр архъуанэм къыхэкIыжащ, Руслан и къыIухьэгъуэ дыдэм ирихьэлIэуи къыдбгъэдыхьащ. Абырэ бысымымрэ зэрызгъэцIыхуащ. 

Адрей тIур апхуэдизу щIэнэжэгужэми сабий щэным щIихьэжами щхьэусыгъуэхэр иIэт: къагурыIуат лъэс къэкIухьыным кIэ зэригъуэтари дыздынэсам щIэгъэкъуэн зэрыщыдиIэри. ИтIани мо цIыкIухэм я джэгукIэр имыкурэ имыбгыу къэтлъытэрти, ныбжьэгъур абыхэм егуоуащ: 

- Щывгъэт иджы, ауэрэ зывмыщIу зывутхыныпщIыжи, къыIухьам фыкъыбгъэдыхьэ! – жиIэри.

Руслани ар дищтащ:

- Фынежьэ, фынежьэ! Лъагъуэм и кIыхьагъкIэ мы псымкIэ фримыкъуамэ, фыздэсшэми ар щыIэщ, – жиIэри, нэхъыщIэ цIыкIухэм яхуэгуфIащ. 

Тхьэрыкъуахъуэм ди хьэпшыпхэм ящыщ къищтауэ псым дыщызэпрыкIым, долъагъу: нэпкъым щхьэщыт мывэ блын гъэжам и щIыбагъкIэ бзылъхугъэ лъагъугъуафIэ гуэр къыдэтщ, машинэ псынщIи къыбгъурытщ. Гу лъыттащ: «Ар, дауи, Руслан и щхьэгъусэращ, гъущIышри а тIур мы щIыпIэм къэзышэсарщ» жытIэри. 

КъытIущIахэм ди хьэпшыпхэр я машинэ гупкIэм ирагъэзагъэщ, дэри дагъэкIэсыжри, хы Iуфэм Iус Шахэпэ жылэм псы къежэхыпIэмкIэ щиIэ и къуажапщэмкIэ ирагъэзыхащ. КIуэрыкIуэм тету ШахэкIеишхуэ (Большой Кичмай) шапсыгъ къуажэм дыблэжащ. Ар хы псыIум километри 7 хуэдизщ зэрыпэжыжьэр, зыгъэпсэхуакIуэхэр хуабжьу дэзыхьэх къуэладжэ телъыджи и гъунэгъуу. А пщыхьэщхьэ дыдэм а жылэм къытедгъэзащ, адыгэ зэхэтыкIэ, концерт теплъэ зиIэ гуфIэгъуэ пшыхьми дыхэтащ. Ауэ, ар нэгъуэщI хъыбарщ. 

Бысымхэм я дежкIэ къедгъэзэкIыжынщи, дыкъыщащтамрэ дыздынашэсамрэ километри I0 хуэдиз я зэхуакущ.

ЗэщхьэгъуситIым я щIэблэ цIыкIухэр, къыIулъэдэжа машинэм гу зэрылъатэу, лъапсэм къызэрыдэхащ, алъандэрэ къызэрытпэплъар къыдагъащIэрэ къытхуэнэжэгужэу. 

Абдежым дэ зыхэтщIащ Тхьэрыкъуахъуэхэ хьэщIагъэ къабзэ къызэрыдахынури псэтыншыгъуэ нэс зэрыщыдагъэгъуэтынури. ГъущIыгум ди хьэпшыпхэр къызэдитхри, дыгъэпсым щIигъэна пщIантIэ Iэхуитлъэхуитым дэт жызумейм и лъабжьэм, тIэкIуи лъэныкъуэкIэ дыIукIуэтауэ, дыщетIысэхащ.

Гъуэгу зэдытетахэм пэш щхьэхуэ тхуагъэхьэзырагъэххэти, шэджагъуашхэ нэужьым абы зыщедгъэщIащ. Руслан лэжьыгъэ IуэхукIэ IукIати, пщыхьэщхьэхуегъэзэкIыу къигъэзэжащ. Асыхьэтуи къыджиIащ нэхъыщIэ цIыкIухэр (езым ейхэри хэту) куэд щIауэ зыщIэхъуэпс «псышхуэм» зэришэнур. МызэкIэ и гупкIэм зэдихуэнур а гуп цIыкIур арати, нэхъ балигъыIуэхэр бысымым къигъэзэжыху дыпэплъащ. «Моуэ IукIа къудейкъэ» щыжытIэм къэсыжщ, дэри дигъэкIэсри, ди япэ ищахэр щригъэпсыхам дыIуишэсащ. 

ПщыхьэщхьэхуегъэзэкIти, дыздынэсам и фIыгъуэт, цIыхухэми я къыIухьэгъуэт. Хы щхьэфэм къыщыукъубея хысыджхэр зылъагъу ныбжьыщIэхэм дуней гуфIэгъуэр зэрахьэрт. Дэри тIурытI-щырыщурэ псым дыхыхьэрт. 

Дыздэплъэм дгъэщIэгъуаращ. Бысымымрэ и къуэ нэхъыжьымрэ, тIури нэжэгужэрэ Iэпкълъэпкъ псынщIэхэу, псы зыкъэзыIэтам, я гъащIэм ямылъэгъуам хуэдэу, хуэнэхъуеиншэу щыгуфIыкIырт, хэпкIэ-хэлъадэурэ зыкIэщIадзэрт. Абы гу лъызыта дэри а тIум зедмыгъэщхьу хъурэт?! Ещхьыркъабзэу джэгуным дыхуэпабгъэти, хысыджхэм задэтщIырт: «къыщыгубжьым» дахуэкIуатэрэ дакъыфIыщIэпхъуэжу, щыIукIыжкIэ «нэщI» къэхъуа мывэ кIэщхъхэм зыхэдгъэджэразэу. 

Псы къикъуэлъыкIми, ди хущытыкIэр игу ирихьа фIэкIа умыщIэну, зэми къыдэпхъуэ хуэдэу зищIырт, мыдрейхэм дежи къэдэхэщIэжырт. 

Дауи, ар гъэщIэгъуэнщ: цIыхур къэзыгъэщIам гу къабзэ-псэ къабзэу щыщыгуфIыкIкIэ, езыми зыкъыдимыщIын зэрыхулъэмыкIыр!