Зы хъыбар

КЪЭРМОКЪУЭ Хьэмид зэхуихьэсыжащ, итхыжащ хъыбар куэд. Тхыдэр зи лъабжьэ, пщыхэмрэ пщылIхэмрэ я зэманыр къыщыгъэлъэгъуахэри яхэтщ абыхэм. Къэрмокъуэм итхыжахэм ящыщщ «Гулей» хъыбарыр. Гулей и пщыр иукIыжу Iуащхьэр псэупIэ зэрищIам, адэкIэ къылъыкъуэкIахэмрэ и щхьэ кърикIуахэмрэ ятеухуащ фызэджэнур. Мыбы къыхэщ цIыхухэм я хьэлхэм укIэлъыплъынуи гъэщIэгъуэнщ, езы хъыбарым къыщыхъу Iуэхугъуэхэм я къэгъэшыпIэхэми узыпэмыплъауэ зыкъридзэкIыу гъэпсащ.

ГЪУЭТ Синэ

Гулей

Гулей пщылIым къалъхуат. Игу техуакъым зэрыпщылIыр. Пщыр иукIри мэзым щIыхьэжащ:

– Си щхьэ фIэкI сызыхуэпщылIын щыIэкъым! – жери. Гумрэ Псыхуабэмрэ я зэхуаку дэтIысхьащ, Iуащхьэ чыцэ гуэр псэупIэу иубыдащи, блэкIри къыблэкIыжри елъагъу, Iуащхьэм къохри йоупщI:

– Упщ, хьэмэ упщылI?

«Сыпщщ» жызыIэр еукI, пщылIыр и гъуэгу треутIыпщхьэж:

– ЛIыгъэ уиIэмэ, упщылIынкъым! – жеIэри…

ЦIыху зригъэкIуалIэркъым, и закъуэу мэпсэу. ЛIакъуэлIэшхэр ажалым хуэдэу зыщигъэщтащ, я нэхъ ябгэми худидзыхыркъым. Гуп щыхэхуи къэхъункъэ, и лIыгъэр ящIэри, бжьэ кърат. Бжьэ къезытар лIакъуэлIэшмэ, къыIихыркъым:

– Бжьэр сэ къысхуумышийуэ уэ ефэ!..

ЖамболэткIэ еджэу пщы хъыжьэ гуэр псэурт.

– Гулей дунейм тезгъэтынкъым! – жери тхьэ иIуащ Жамболэтым. И лъэужьыр куэдрэ кърихуэкIащ – игъуэтыртэкъым.

Ефэ-ешхэ гуэрым щызэрихьэлIащ а тIур. ТIури жьантIэм дэсщ. ФэкIэ зэрыцIыхуркъым.

Жамболэтым бжьэ къишиящ:

– Ефэ! – жери.

– Уи гум пIэпихмэ, уэ ефэ! – Iихакъым Гулей. – Пщым къысхуишия бжьэ къеIысх си хабзэкъым.

Пщым псалъэмакъ ищIащ. Бейгуэлхэм ящыщ зы гузавэри, Жамболэтым и тхьэкIумэм ихъуцэцащ:

– Зызыпыпшэр хэтми пщIэрэ? Гулейщ! Уи псэ пыт щIыкIэ, зыгъэбзэх!

Пщым, щхьэусыгъуэ ищIри, кIэбгъу зищIащ, кIуасэри и унэ екIуэлIэжащ.

Ефэ-ешхэр жэщыбг хъуху зэхэсагъэнщ. Жэщыбгым деж къэтэджыжри Гулей дэшэсыкIыжащ, адэкIи-мыдэкIи иримыIуэнтIэкIыу Жамболэтым и унэм ирихулIащ, пщым и унэIут цIыхубзхэм ящыщ зы шыплIэм дидзэри джащ:

– Жамболэт! УнэIут хъыджэбзыр сохьри, лIыгъэ уиIэмэ, сумыгъэхь!

Ар жери дигъэзыкIыжащ.

Гулей и джэ макъыр унэм щызэхахати, пщыр, шынэми лIыгъэм зригъэхьри, шэсащ.

Абрэдж хахуэр Iуащхьэм дэкIуеижащи, гъуэгум ироплъэ. Куэд мыщIэу Жамболэтыр къэсащ.

– Къауэ! – япэ уэгъуэр пщым лъигъэсащ Гулей.

– Хьэуэ, уэ къауэ! – идакъым Жамболэт.

– Апхуэдэ хабзэ сиIэкъым сэ, – жиIащ Гулей. – Си унэ сыщисым деж япэ уэгъуэр зылъызгъэсыркъым!

Жамболэт къэуащ – техуакъым. Гулей кIакхъур щIичри, пщыр щхьэщIыбкIэ ириудащ.

УнэIут хъыджэбзыр зыбгъэдешэри жреIэ:

– УкъыщIесхьэжьар залымыгъэ уэсхыну аракъым, пщыр къызэрыпкIэлъежьэнур сщIэрти аращ. Си зэран уэкIынкъым, си шыпхъум хуэдэу услъагъунщ.

Хъыджэбзыр зейм хуишэжащ.

Жамболэтым и хьэдэр ягъуэтыжакъым. Гулей зэрыIэщIэукIар пщыр зей лъэпкъым ящIэрти, лъы ящIэжын мурад яIэт. Хутыкъуауэ ягъуэтыртэкъыми, зэгуэпхэрт.

Лъэпкъым ис щIалэгъуалэм зыри щамыщIэфым, Жамболэтым и адэр Iуащхьэ чыцэм кIуащ:

– Е къыщехкIэ, е щыдэкIыжкIэ срихьэлIэнкъэ! – жери.

Куэдрэ пэплъащ, чыцэм зыхиудыгъуауэ.

Махуэ гуэрым Гулей, хьэщIапIэ щыIауэ, къигъэзэжащ. Пщы лIыжьым фочыпэр жыг дыкъуакъуэм къыдигъэжри Гулейм къригъэпщащ, арщхьэкIэ къиуIа фIэкI къыхуэукIакъым. ЛIыжьыр шынэри щIэпхъуэжащ, Гулей зигъэхъеякъым:

– Кхъахэр букIкIэ сыт напэр къэпхьын? – жери.

И щIасэ цIыхубз гуэрым деж екIуэлIащ. УIэгъэр къыхуипхэри, цIыхубзым джанэ лъы защIэр Гулей и пIэщхьэгъым щIилъхьащ.

Мазэ хуэдэкIэ къеIэзащ цIыхубзыр Гулей. УIэгъэр кIыжащ.

Пщэдджыжь гуэрым Гулей къызэщоу. Унэм мэ Iей гуэр щIэтт.

– Сытымэ мы къысщIихьэр?

– МазэкIэ сшэчащ сэ а мэр, уэ зы махуэ пхуэмышэчыну ара? – кърихъуэнащ цIыхубзым. – ЩIэплъэ уи щхьэнтэ щIагъым.

Щхьэнтэ щIагъым лъы защIэ хъуа джанэр щIэлът.

– Мэм узэрезгъэукIар къызэпхъуэныжу ара! – жери Гулей цIыхубзым хуилъри къыдэшэсыкIыжащ. ФIэкI тригъэзакъым.

Аргуэру уIэгъэ хьэлъэ къытрадзащ. И щIасэм деж екIуэлIатэмэ, игъэхъужыфынут. ЕкIуэлIакъым:

– КъысхуищIар къызэзыхъуэныжынум сыхуреныкъуэ! – жери.

ЛIыгъэм зригъэхьри Iуащхьэм къехакъым. Абы телIыхьащ.

ЛIы хахуэр зытеса Iуащхьэм Гулей и цIэр иджыри къэс зэрехьэ.