Тхылъ хъумапIэм зыкъеужьыж

Тырныауз къалэм Кулиев Къайсын и цIэр зэрихьэу дэт ЩэнхабзэмкIэ унэм хэт библиотекэр Iуащхьэмахуэ щIыналъэм и библиотекэ зэгъэуIуахэм я ещанэ къудамэщ. Абы и тхыдэр къыщежьащ бгым къыщIаххэм щелэжь комбинатым и промышленнэ утым и плIанэпэм.

2024 гъэм къызыхуэтыншэу зэрагъэпэщыжу гъатхэпэм къызэIуахыжа ЩэнхабзэмкIэ унэ нэхум икIи хуитым хэтщ Тырныауз къалэм и библиотекэр. Абы и дапхъэхэм щахъумэ лIэщIыгъуэ ныкъуэ хъуа, зэман зэмылIэужьыгъуэхэм къыдэкIа тхылъхэр, псэущхьэхэм ятеухуа щIэнгъуазэхэм щыщIэдзауэ лъэпкъ литературэм и щапхъэу къалъытэхэм я деж щыщIэкIыжу. Абыхэм ящыщщ вольфрамрэ молибденрэ къызэрыщIахым теухуа «Дороги за горизонт» тхыдэ тхылъыр.

1991 гъэм щыщIэдзауэ библиотекэм и унафэщI Постниковэ Нинэ зэрыжиIэмкIэ, тхылъ хъумапIэр 1938 гъэм къыщызэIуахам абы дапхъитIым техуэ тхылъи 150-рэ иIэу арат.

1940 гъэм накъыгъэм и 1-м къызэIуахащ библиотекэм и пэш щхьэхуэ зыхэт клуб нэхъыщхьэр. Абы щыгъуэ IуэхущIапIэм и фондым экземпляр мини 4-рэ ныкъуэм щIигъу щахъумэрт. 1942 гъэм и гъэмахуэм и кIэм фашистхэр Къэбэрдей-Балъкъэрым къебгъэрыкIуэу щыщIадзам тхылъ псори къуажэдэсхэмрэ дзэ плъыжьым и зауэлIхэмрэ иратат.

Хэку зауэшхуэ нэужьым нэмыцэхэм зэхакъутахэр зэфIагъэувэжыну е щIэрыщIэу яухуэну къапэщылът. Зэбгъэпэщыж хъуну къалъытахэм ящыщт вольфрам-молибден комбинатри. Абы щыгъуэ къуажэдэс щIалэгъуалэ жыджэрхэм мурад ящIащ библиотекэ къызэрагъэпэщыну. Жылэм дэсхэм Iуэхур къыдаIыгъри, я унэм ирахыурэ тхылъхэмрэ журналхэмрэ ягъэIэпхъуащ я къарукIэ зыхуей хуагъэзэжа пэшым. Нэхъ иужьыIуэкIэ, Москва и букинист тыкуэнхэм къикIыу къаIэрыхьащ ди къэралым и мызакъуэу, хамэ щIыпIэхэм къыщыдэкIа тхылъхэри. Библиотекэр къэгъэщIэрэщIэжынымкIэ дэIэпыкъуэгъу хъуащ Тырныауз дэт комбинатым парт лэжьыгъэр къыщызэзыгъэпэщ Левитин Я., Хэку зауэшхуэм хэта, профсоюз комитетым и унафэщI Крючков М.

Гъэхэр блэкIырт. Тырныауз къалэр яухуэрт (1955 гъэм бадзэуэгъуэм мазэм къалэ хъуащ). 1960 гъэм шыщхьэуIу мазэм Горнэ къуажэм и рудничнэ комитетым и библиотекэмрэ комбинатым и профкомым и архивымрэ зэхагъэхьэжащ. А илъэсхэм ар пэш зэмылIэужьыгъуэхэм щахъумэу екIуэкIащ. I969 гъэм гъатхэпэм профсоюз библиотекэр къыщызэIуахащ къалэм ЩэнхабзэмкIэ и унэм щыхухаха пэшым. Ноби аращ абы и хэщIапIэр. IуэхущIапIэм и унафэщIу щытащ фIыуэ илъагъу IэщIагъэм илъэс 35-рэ пэрыта Герасимовэ Галинэ. Тырныауз къалэм и вольфрам-молибден комбинатым 1993 гъэм накъыгъэм и кIэхэм унафэ къыщащтащ библиотекэр щIыналъэм иратыжыну. Апхуэдэ щIыкIэкIэ, ищхьэкIи къызэрыхэдгъэщащи, 1993 гъэм мэкъуауэгъуэм щыщIэдзауэ библиотекэр Iуащхьэмахуэ щIыналъэм и библиотекэ №3-нэ хъуащ.

Библиотекэм и тхыдэм уриплъэжмэ, ар Iуащхьэмахуэ щIыналъэм щыIэхэм я нэхъыфIу къалъытэу щытащ икIи иджыри апхуэдэу къонэж. Илъэс 90-м нэблагъэкIэ IуэхущIапIэр къекIуэкIащ егъэджэныгъэм, гъэсэныгъэм, нэгузыужь Iуэхухэр къызэгъэпэщыным хэлъхьэныгъэ ин хуищIу. Абыхэм ящыщщ гъэсэныгъэ лэжьыгъэр: лъахэхутэм, экологием, тхыдэм, хэку лъагъуныгъэм, гъэсэныгъэм теухуа зэхыхьэхэр, хабзэ хъуауэ, мыбы къыщызэрагъэпэщ.

Илъэс зэмылIэужьыгъуэхэм библиотекэм и хьэщIащ Къэбэрдей-Балъкъэрым и усакIуэ, тхакIуэ цIэрыIуэхэу Кулиев Къайсын, Отаров Керим, Щомахуэ Амырхъан, Зумакуловэ Танзиля, Геттуев Максим, Тхьэгъэзит Зубер, нэгъуэщIхэри.

Тхылъыр фIыуэ зылъагъухэм библиотекэр я кIуапIэщ. IуэхущIапIэм и лэжьакIуэхэмрэ тхылъеджэхэмрэ зэпымыууэ я зэфIэкI щоплъыж щIыналъэпсо, урысейпсо Iуэхухэм, зэпеуэхэм, олимпиадэхэм икIи увыпIэфIхэр къыщахь.

Лэжьэгъуэ махуэхэм библиотекэм и бжэр пщэдджыжьым сыхьэти 9-м щыщIэдзауэ пщыхьэщхьэм сыхьэти 5 пщIондэ зэIухащи, тхылъыр фIыуэ зылъагъухэм дежкIэ ар тыншщ.