КъуийцIыкIуокъуэ Дэгужьыр зыукIам и къэгъуэтыкIар

(Тхыдэжь)

КъуийцIыкIуокъуэ Дэгужьыр зыукIар ямьпцIэу, бампIэхэу илъэс IэджэкIэ екIуэкIащ. Зэгуэрым, КъуийцIыкIуокъуейм я джэгуакIуэхэр Талъостэней кIуауэ, абы щызэхущIэбжэу хуежьащ Талъостэней джэгуакIуэхэмрэ абыхэмрэ. ИкIэм Талъостэней джэгуакIуэхэм жаIащ:

– Хуарэ псыгъуэ ныбэ нэщIым

Жэщ мазэхэм уродыгъуэ,

Жэщ мазагъуэм укърокIуэж,

КъуийцIыкIуокъуэр щIэбгъафэщ,

Афэ джанэр къыщыпхщ,

КIэс дахэр къэпхьри укъэкIуэжщ,

ЕщIэнокъуэ Атэбий! – жаIэри.

Ар КъуийцIыкIуокъуейм я джэгуакIуэхэм яхьыжащ:

– КъуийцIыкIуокъуэр зыукIар мыращ, уэрэду жаIэри мыбы хуэдэщ, – жаIэри.

КъуийцIыкIуокъуэм къуэш иIэт, лъэпкъ иIэти:

– Хуэдгъэгъункъым, дилъ тщIэжынщ, – жаIэри Талъостэней кIуахэщ. Талъостэнхэ екIуалIэхэри, абы щепсыхащ.

– ЕщIэнокъуэхэ хэт яхэт? – жаIэри щыщIэупщIэм, къыжраIащ:

– Уэлэхьэ, блэ зэраукIа башу зэшитI яIэм:Уэзырмэсрэ Темыркъанрэ, – жари.

КъуийцIыкIуокъуэхэ кIуэри ЕщIэнокъуэхэ я мэлыхъуэр ирахьэжьащ.

– Фи мэлыхъуэр яхь! – жаIэу хъыбар щрагъащIэм, ЕщIэнокъуэ Темыркъан Уэзырмэс и деж жащ, хъыбарегъащIэу.

Темыркъаныр хуабжьу пIащIэрт, тепыIэртэкъым. Уэзырмэс жиIащ:

– УмыпIащIэ, си къуэш, ар ди мэлыхъуэракъым зыхуейр, дэращ, уэлэхьэ, выгукIэ укIуэми, уащIыхьэнум абыхэм, – жиIащ.

АрщхьэкIэ, Темыркъаным хуабжьу зихъунщIэрт:

– Уэ уи Iуэхур фыз яшэнум хуэдэщ, дунейр мэкъутэж жаIами, зыбгъэхъеинукъым! – Темыркъаныр хутемыубыдэу зы шы гуэр зридзри дэжащ.

ЩIагъуэ имыкIуу ящIыхьэу хуежьащ. Абы я гъусэт Талъостэнхэ ящыщ зыгуэр, абыхэм тхьэ яхуиIуауэ, «СэрикI фэ фхуэдэ зылIу сыувынщ», жиIэри. А Талъостэн и къуэр быдзышэкIэ япIат ЕщIэнокъуэхэ. Абыи емыплъу Темыркъаным къезауэу щIидзащ. Езым къытримыгъахуэу и шыр щIиукIыкIащ. Пхъэрым ящыщ зэращIыхьэу, и шым шэсри, аргуэрыр къыщIиукIыкIащ. Аргуэру нэгъуэщI зы къыщIыхьэри, абы ишри къригъэукIащ.

Абы хэту Уэзырмэсыр ящIыхьащ.

– Ей, гъуамэ, умыпIащIэ, абы уащIыхьэнущ, жысIатэкъэ, Къэбэрдейм шыхъужь къребгъэнакъым, – жиIэри шхыдащ.

Уэзырмэсыр щыщIыхьэм, Талъостэн и къуэр IукIуэтри, КъуийцIыкIуокъуэр къыпэуващ. ЕщIэнокъуэм дэтхэнэ лъэныкъуэмкIи фоч игъэуэфырт. Абы къыхэкIыу шуукIэмыщIэ зищIри, сэмэгумкIэ дидзых хуэдэу ищIри, и бийр игъэбэлэрыгъащ. Абы гугъэ ищIащ – ижьырабгъу лъэныкъуэмкIэ фоч имыгъэуэфыну, «ТIэкIу гъунэгъу къэхъум сеуэнщ», – жиIэри къыпэплъэурэ Уэзырмэсым и фочыр уэри, КъуийцIыкIуокъуэр иукIащ. Къигъэзэжри Талъостэн и къуэр ауэ щытти, щыбгъэдыхьэм, и пыIэр зыщхьэрихри къэуващ:

– Сыщыуащ, къысхуэгъэгъу, – жиIэри.

– Талъостэн и къуэ, щхьэ ди лIыхъу нэхунэ уи нейр къина? Быдзышэр лъыуэ кхъуафэм дауэ ипкIэн?

Сытми имыукIыу къигъэнащ. И мэлыхъуэр къихьыжри къэкIуэжащ. Мис а щIыкIэм тету ЕщIэнокъуэхэ ялъ ящIэжащ.

Тедзэным хуэзыгъэхьэзырар

Табыщ Муратщ.