Ар цIыху телъыджэт

Къэбэрдей литературэм и тхыдэр куууэ зыджа къэхутакIуэщ Сокъур Мусэрбий, абы и къалэмыпэм къыщIэкIащ адыгэ тхакIуэхэм, усакIуэхэм я тхыгъэхэр  щызэпкърыха лэжьыгъэ хьэлэмэт куэд. Езыри цIыху телъыджэт, зэфIэкIышхуэ бгъэдэлъти, ущепсалъэкIэ гъэщIэгъуэн куэдым гу лъыуигъатэрт, и лекцэхэрати, абыхэм уедэIуэныр фIыгъуэшхуэт.

- Сокъур Мусэрбий зэ хуэзауэ, епсэ­лъы­лIа­уэ, ерыскъы Iэнэм щыбгъэдэсауэ, и псалъэмакъ, и гушыIэ да­хэр зэхэзыхауэ ар зи псэ дэмыхьарэ сыт и лъэныкъуэкIи адрейхэм зэремыщхьым, зэрефIэкIым гу лъызымытарэ къэгъуэтыгъуейщ. Сыт и лъэныкъуэкIи Тхьэр бащэу зыхуэ­у­пса цIыху телъыджэр лъэпкъым уиIэныр, апхуэдэ пхуэлэжьэныр, къыбдалъагъун къудейр куэд и уасэт, - щитхащ филологие щIэныгъэхэмкIэ доктор ХьэкIуащэ Андрей щIэныгъэлIым триухуа и тхыгъэм. - Щхьэусыгъуэ зэхуэмыдэ­хэм къыхэкIыу, абы хузэ­фIэ­кIакъым лъэкIыныгъэ бгъэ­дэлъахэр и нэм нэсу фIыуэ илъагъу и лъэпкъым хуи­щIэныр, ауэ абы и акъыл нэхум къигъэщIауэ, и Iэдакъэ жумартым къыщIэкIауэ дэ къитхуигъэна тхыгъэхэм хуи­тыныгъэ къыдат лъэп­къым­ и цIыху нэхъ пэрытхэм ящыщ зыуэ ар къэтлъытэну, фIы­щIэ жыг хухэтсэну, и цIэ лъапIэр ди гум щыдгъэфIэну.   Мусэрбий бгъэ­дэ­лъ щIэныгъэм и кууагъыр, Iуэху еплъыкIэ тэмэм зэрытетыр, анэ­дэлъхубзэр IэкIуэлъакIуэу къы­зэригъэсэбэпыр, литературэм и жанр псоми нэсу зэ­ры­хищIыкIыр литературэм и лэжьакIуэхэм яжриIэну, абыхэм я тхыгъэхэм я шыфэ­лIы­фэр къызэрихутэн зэфIэкIи зэ­рыбгъэдэлъыр нэхъ наIуэрэ Iэзагъышхуэ хэлъу къы­щи­гъэлъэгъуар критикэмрэ литературоведениемрэщ.  Дэтхэнэ зыри усакIуэ, композитор, музыкант зэрымы­хъум ещхьу, хэти егъэджакIуэ нэс къыпхухэщIыкIынукъым, абы укъыхуалъхуауэ, ухуэщIауэ ущытыныр Iэмал зимыIэщ. Сокъур Мусэрбий Ленинград дэт университетым къыщы­щIи­дзэри, иужькIэ Къэбэрдей-Балъкъэр пединститутми университетми илъэс плIы­щIым нэблагъэкIэ урыс литературэм и тхыдэр щригъэ­джащ. Урысыбзэр уэрсэру зэ­рищIэм, къызыдалъхуахэм нэхърэ куэдкIэ нэхъ Iэзэу     ар къигъэсэбэпу зэрыщытам и гугъу умыщIыххи, абы и лек­цэхэм едаIуэу ар зи псэ дэ­мыхьарэ игъащIэ псокIэ зигу къимынарэ гъуэты­гъуейщ. Унэм щитха, щигъэ­хьэ­­зыра тхылъымпIэхэм и щхьэр къимыIэту еджэхэм ар ящыщакъым. ЕджакIуэхэм я пащхьэ къиувэрэ зэ псэлъэн щIидзамэ, къедаIуэхэр абы жиIэм щIэлъ гупсысэм, къарум, макъамэм, дахагъэм зан­щIэу ятхьэкъурт, сыхьэтитIыр зэрыкIуар ямыщIэу иIыгът. Зытепсэлъыхь тха­кIуэм е усакIуэм и тхыгъэхэр, нэгъуэщIхэм абы хужаIахэр сы­тым щыгъуи зэрыщыту гукIэ абыхэм къахуеджэрт.   Мусэрбий иIащ зыхилъхьэ щы­мыIэу фIыуэ илъагъу уса­кIуэ куэд, абыхэм языхэзми и усэ Iэджэ абы гукIэ ищIэрт, Iэзэу къеджэрт, зэ щIидзамэ, тыншу къыпхуэгъэувыIэжыртэкъым.

Тхьэхущынэ Ланэ.