Гюлибик

Четин Онер

Повесть

5 Iыхьэ

Шыхулъагъуэр жэщ уафэм иубгъуат, гъавэ Iувым хуэдэу. Ищхъэрэвагъуэми нащхьэ къысхуищIырт. Тхьэгъэлъэдж зэщIэжьууэм я макъ кIыргъым сыщIэжеикIащ ауэрэ…

КъызэрымыкIуэу ину Iуэ адакъэм и макъырщ сыкъэзыгъэушар. Дауи, пщэдджыжь нэмэзым къуажэдэсхэр псори къэзыIэтыр адакъэм и Iуэ макъырщ, ауэ зэи хуэмыдэжу инт а макъыр. Адрейхэри ину къыпэджэжырт абы, ауэ мыбы зиукIыжырт, тхьэкIумэIупсыр Iуиудыным хуэдэу.

«Гюлибикыу пIэрэ ар?!» - къэкIащ си гум щIыIэ-щIыIэу.

Сыкъыщылъэтри, бэкхъым сыжащ. Сынэсмэ сыт?! Арат! Гюлибик!

Бжэ блыпкъым сыдэнащ адэкIи-мыдэкIи сымыкIуэжыфу. Абы и пшэр хишыу, и щхьэр лъагэу Iэтауэ, зигъэпщу, кIыхьу Iуэрт. АпхуэдизкIэ сыгуфIати, зыздэсхьынур сщIэжыртэкъым. ПщIантIэм сыдэлъэдащ. Ди анэм жэмыр къишырт. Сыбгъэдэлъадэри:

- Мамэ! Гюлибик маIуэ! – жысIащ, гуфIэгъуэм сызэрихьэу.

Шэ къызыпыткIу и IитIыр кIэпхынымкIэ илъэщIри:

- Адакъэ псори маIуэ! – жиIащ ди анэм, къыфIэмыIуэхущэу.

- Хьэуэ! Мыр япэ дыдэу Iуауэ аращ, къыбгурыIуэрэ?!

- Сынохъуэхъу ауэ щыхъукIэ, тIэ, - погуфIыкI ди анэр.

Балигъхэр псори зэхуэдэщ… Щхьэ зыми щымыгуфIыкIрэ?
Мис, адакъэр япэ дыдэ Iуащ. Ар телъыджэкъэ?! Зыуи къридзакъым. Гу лъитэххакъым, сэ жысIэху.

Анэр мэл хъушэм къахэзнэри, ди адэм деж сыжащ. Абы лъэпэдыр зылъитIагъэу щыст.

- Гюлибик маIуэ, ди адэ! Гюлибик и макъыр япэ дыдэу зэхэсхащ! – сыкIийуэ сыщIэлъэдэжащ унэм.

- Къэгъанэт ахэр! Мыдэхь си пыIэр, - жи.

Хуэсхьа пыIэр, хуэсакъыпэу, зыщхьэритIагъэри, бжэмкIэ игъэзащ. КIуэрыкIуэм тету къызоплъэкIри, жеIэ:

- Щыгъэт адакъэхэм къакIэлъыжыхьынри, дерсхэм етIысылIэ. еджапIэм укIуэнущ мыгувэу, уэ джэдхэмрэ адакъэхэмрэ уакъыхэкIыркъым.

ЛъэбакъуитI ичри, иджыри зэ къызэплъэкIыжащ:

- НтIэ… КъэдаIуэт, удз гъэгъахэр зэпыплъыхьу удэмыту, и чэзум гъуэмылэр нысхуэхь!

Ди адэр щIэкIри, си закъуэ утыкум сыкъинащ, сыкIэлъыплъу.

Си гуфIэгъуэр зыгуэрым къыздиIыгъыну аркъудейт сызыхуеяр. Ауэ, зыми сакъыгурыIуакъым. Къысхуэнэжыр арати, фIамыщI кIанэ къасщтэщ, дурэшым секIуэкIри, «нобэ Гюлибик япэ дыдэу Iуащ. И макъри дахащэт!» жиIэу тестхащ.

ШэджагъуэхуегъэзэкIыу Сюрмегёз сышэсри, ди адэм и гъуэмылэр есхьэжьащ. Абы и пэ къихуэу Гюлибик деж сыщIэлъадэри, згъэIущащ:

- Дахащэу уоIуэ, си Гюлибик, ауэ, сынолъэIу, зумыщIэжу, дэнэ дежи сыт щыгъуи умыIуэ! Зымахуэ ди адэм жиIэу зэхэсхащ: «Имычэзум адакъэр Iуэмэ, фIагъэж!». Сыкъелынукъым, уфIагъэжмэ! Сызэхэпхрэ?!

Жэуап къызитыжакъым адакъэм, ауэ, сызэхищIыкIауэ къысщыхъуащ. Зигъэпщри, и дамэхэр иутхыпщIащ, лъэтэным хуэдэу.

Сюрмегёз сызэрышэсу, ди анэм гъуэмылэр къысIэщIилъхьащ. Шыд джабэм лъакъуэкIэ сыкIэщIэуэу, «но-о-о-о» жысIэу сыщыкIийм, шыдым зиIэтащ.

- Хуэму кIуэ, щIалэ, шхур ипкIутынынщ! – къыскIэлъыкIиящ анэр.

Гъуэгур кхъэм блэкIырти, къызэрыслъагъуу Алишир и псалъэхэр сигу къэкIыжащ: «ЛIа нэужьи лIауэ къэнэжынущ».

Сэ сыхуейтэкъым Гюлибик лIэну. Зэи мыкIуэдыжу псэуну сыхуейт. Ауэ, Алишир зэрыжиIэмкIэ, псэ зыIут псори зэгуэр лIэжынущ. Сыт щхьэкIэ? Япэу сызэрыхуэзэу сеупщIынкъэ…

Сюрмегёз лъэпэрапэри, кхъуэщыныр сIэщIэху пэтащ. Захуэ зысщIыжри, шыд джабэм лъапэ пцIанэкIэ сыкIуэцIыуащ:

- Но-о-о!

Шыдым аргуэру зиIэтащ.

Хьэсэм сыщынэсам, ди адэм зигъэпсэхуу срихьэлIащ. Гуэдзым идз ныбжьым щIэлъу щхьэукъуэрт ар. Шыдым и лъэ макъыр щызэхихым, зыкъиIэтри, къыспежьащ си адэр. Шыдым сыкърихьэхри, дызэщIыгъуу гуэщымкIэ дгъэзащ.

Гъуэмылэ зэкIуэцIыпхар къитIэщIри, ди адэм къытригъэуващ пловыр, бжьыныщхьитI, щIакхъуэ. Шхур лъэныкъуэ иригъэзащ, дыгъэ темыпсэн хуэдэу.

- Бжьэмышхыр-щэ?

Си жыпым ислъхьат бжьэмышххэр, сIэщIэмыхун щхьэкIэ. къисхри, хуэсшиящ.

- КъэтIыс! – жи.

Тырку щIыкIэу, и пащхьэм ситIысхьащ.

Шэджагъуашхэр зэфIэкIауэ ди адэм жеIэ:

- Выхэр тIэкIу къехуэкI, сэ сыщхьэукъуэнщ мащIэу.

Ди адэм зиукъуэдиящ, и напэм пэлъэщI псыфыр ириубгъуэри.

Дыгъэ гуащIэм сигъэмэхауэ сэри си жеин къакIуэрт. Выгум сызэрыдэсым хуэдэу сыIурихащ. Ар зыхэзыщIа Iэщым гуэдзыр зыIурилъафэу щIидзащ. Сыт хуэдизрэ сыжеями сщIэкъым, ауэ зэм-зэ си адэм и макъыр къэIуащ:

- А, щхьэхынэ! Къехыт щIэхыу!

Ди адэр выгум дэтIысхьэри, лэжьыгъэм пищэжащ, гу лъимытэ щIыкIи хъуакIуэу губгъуэм ихьэжа шыдыр къесшэлIэжри, еспхащ.