КъэкIуэнум дезыгъэгупсысщ

Чили къэрал жыжьэм Тарапакэ и цIэкIэ щыIэ университетым и профессор Болонья Маурэрэ Лондон дэт щIэныгъэ институтхэм ящыщ зым, Тьюринг Алан и цIэр зезыхьэм, и лэжьакIуэ Акино Херардэрэ зыхуэкIуа гупсысэм тетщIыхьмэ, «ди планетэм цIыхухэр тебзэхыкIыжыным къэнар илъэс 20-40 къудейщ». АбыкIэ «хъыбар дегъащIэ» щIэныгъэм и лъэныкъуэ псоми тепсэлъыхь Nature Scientific Report журналым. 
ЩIэныгъэм и IэнатIэм зэришэлIа а еджагъэшхуитIым дыхэзыгъаплъэ я егупсысыкIэр къызыхахар мы зэманым ди планетэм мэзхэр дэнэ лъэныкъуэкIи щысхьыншэу зэрыщраупщIыкIырщ. КъызэралъытэмкIи, апхуэдэ Iуэху бгъэдыхьэкIэм дыкъытемыкIыу иджыри илъэс 20-40 хуэдиз едгъэкIуэкIыжмэ, шэч къызытедмыхьэжынур аращи, мэзхэм я нэхъыбэр, къанэ щIагъуэ щымыIэу, ЩIы Хъурейм тебзэхыкIыжынущ. Ауэ щыхъукIи, планетэр зи хэщIапIэ цIыхухэми хьэкIэкхъуэкIэхэми сэбэп къытхуэхъужыфынукъым алъандэрэ дыкъэзыхъумэу къыддэгъуэгурыкIуа дунейпсо щIыуэпсыр. 
Уегупсыс зэрыхъунумкIи, псыIагъэм и къекIуэкIыкIэр зэзыгъэзахуэ, щIыгулъыр къэзыхъумэ, дызэрыбауэ кислородыр къэзыгъэщI щхъуантIагъэр димыIэжмэ е ар къызэрымыкIуэу къыдэмэщIэкI хъумэ, ди планетэм «щытщIэн щыIэжкъым», абы иужькIэ дыщыпсэужыфынкIэ Iэмал зимыIэщи. 
Еджагъэшхуэхэм къызэрабжам тетщIыхьмэ, лъэхъэнэ жыжьэхэм, планетэр зи хэщIапIэ цIыхухэр я бжыгъэкIэ иджыри куэд щымыхъум, ЩIы Хъурейм мэзу тетахэм километр зэбгъузэнатIэу мелуан 60-м щIигъу къызэщIаубыдэрт. Дызэрыт зэманыр къэтщтэнщи, ди планетэм а бжыгъэр зэрыщыхъужыр километр зэбгъузэнатIэ мелуан 40-м нэблагъэщ. Абы щыгъуэми, зэрынэрылъагъущи, жыгхэр зэрыщраупщIыкIым щIагъэхуабжьэ зэпытщ. 
Ауэ, итIани, къыхэгъэщыпхъэщ зи гугъу тщIы физикхэр хэкIыпIэ къытхуэзылъыхъуэу фIым щыгугъхэми зэращыщыр. Абыхэм къызэрагъэлъагъуэмкIэ, ди планетэм зэрыщыту къатщтэмэ, и щIыуэпсыр емыкIакIуэу къызэтегъэнэнымкIэ сэбэпышхуэ хъунут къэрал куэдым я еджагъэшхуэхэм «Дайсон и сферэ» зыфIаща ухуэныгъэ абрагъуэу Дыгъэм и гуащIэмрэ и хуабэмрэ зэхуэзыхьэсу ЩIым къыхуэзыутIыпщыжым хуэдэхэр хьэршым щаухуатэмэ...